Avropa qışa təhlükəli dərəcədə aşağı qaz ehtiyatları ilə daxil ola bilər

Avropanın təbii qaz anbarlarında doluluq səviyyəsi Rusiya boru qazının azalması və qlobal LNG bazarında təklifin məhdudlaşması ilə bağlı narahatlıqlar fonunda ilin bu dövrü üçün aşağı səviyyələrə geriləyib.

Marja.az xəbər verir ki, vəziyyət xüsusilə qarşıdakı qış mövsümündə Avropanın enerji təhlükəsizliyi və qaz qiymətləri ilə bağlı riskləri artırır.

Avropa İttifaqında (Aİ) qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi hazırda təxminən 70–71% təşkil edir. Müqayisə üçün, mövsümi orta göstərici təxminən 87% səviyyəsindədir. Almaniyada isə anbarların doluluğu cəmi 57%-ə yaxındır.

Avropa İttifaqı da son günlər qlobal neft və qaz bazarlarında yaranan gərginliyin enerji qiymətlərinə təsiri barədə xəbərdarlıq edib. Aİ qaz tələbatının təxminən 80%-ni idxal hesabına qarşılayır.

Qazın yayda anbara vurulması əvvəlki qədər sərfəli deyil

Avropa uzun illər ərzində yay aylarında nisbətən ucuz qaz alaraq anbarlara vurur, qışda isə qiymətlərin yüksəldiyi dövrdə bu ehtiyatlardan istifadə edirdi.

Lakin yay və qış qaz qiymətləri arasındakı fərqin daralması kommersiya şirkətləri üçün bu modelin gəlirliliyini azaldıb. Qazın alınması, maliyyələşdirilməsi və saxlanması xərcləri nəzərə alındıqda ehtiyatların artırılması əvvəlki qədər cəlbedici olmaya bilər.

Nəticədə bir sıra Avropa ölkələri strateji qaz ehtiyatlarının yaradılmasında dövlətin rolunu artırmaq imkanlarını nəzərdən keçirirlər.

Rusiya qazının itirilməsi Avropanı LNG-dən daha çox asılı edib

Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra Avropanın Rusiya boru qazından asılılığı kəskin azalıb və qitə qlobal mayeləşdirilmiş təbii qaz – LNG bazarından daha çox asılı vəziyyətə düşüb.

Avropa Komissiyasının məlumatına görə, Rusiyadan LNG və boru qazının Aİ-nin ümumi qaz idxalındakı payı 2021-ci ildəki 45%-dən 2025-ci ildə 12%-ə düşüb. Həcm ifadəsində idxal 152 milyard kubmetrdən 36 milyard kubmetrə qədər azalıb.

2026-cı ildə Yaxın Şərqdə baş verən münaqişə və Körfəz regionundan LNG tədarükünə yaranan risklər isə qlobal qaz bazarında vəziyyəti daha da gərginləşdirib. Beynəlxalq Qaz İttifaqının rəsmiləri bazarın uzun müddət sıx qala biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər.

Sərt qış Avropanı bahalı LNG almağa məcbur edə bilər

Əlavə tədarük problemlərinin yaranması və ya havaların normadan daha soyuq keçməsi halında Avropa qış aylarında dünya bazarından daha yüksək qiymətlərlə LNG almağa məcbur qala bilər.

Bu isə qaz və elektrik enerjisi qiymətlərinin yüksəlməsinə, ev təsərrüfatlarının enerji xərclərinin artmasına və inflyasiya təzyiqlərinin güclənməsinə səbəb ola bilər.

Enerji qiymətlərinin yüksəlməsi eyni zamanda enerji tutumlu Avropa sənayesinin rəqabət qabiliyyətinə və ümumilikdə iqtisadi artıma mənfi təsir göstərə bilər.

Avropa Komissiyası sentyabrın sonunda üzv ölkələrə qaz və elektrik istehlakının azaldılması imkanlarını nəzərdən keçirməyi də tövsiyə edib.

Almaniyada vəziyyət daha diqqətçəkəndir

Avropanın ən böyük qaz bazarlarından biri olan Almaniyada anbarların doluluq səviyyəsi təxminən 57%-dir.

Bununla belə, Almaniyanın iri qaz idxalçılarından VNG-nin rəhbərliyi ölkənin əvvəlki enerji böhranı ilə müqayisədə daha diversifikasiya olunmuş təchizat sisteminə malik olduğunu bildirir. Almaniya hazırda Norveçdən boru qazı, həmçinin müxtəlif ölkələrdən LNG və digər mənbələr hesabına tədarük portfelini genişləndirib.

Almaniya 2027-ci ildən ölkənin ümumi qaz saxlama imkanlarının təxminən 10%-nə uyğun strateji ehtiyat mexanizmi yaratmağı da nəzərdən keçirir.

Aİ-nin hədəfi 90%-dir, amma istisnalar mümkündür

Avropa İttifaqının qüvvədə olan qaydalarına əsasən, üzv ölkələr qaz anbarlarının 90% doluluq hədəfinə hər il oktyabrın 1-dən dekabrın 1-dək olan müddətdə çatmalıdırlar.

Lakin bazarda çətin vəziyyət yaranarsa, ölkələrə hədəfdən 10 faiz bəndinədək yayınmaq imkanı verilir. Mənfi bazar şərtləri davamlı xarakter alarsa, Avropa Komissiyası əlavə 5 faiz bəndi çeviklik tətbiq edə bilər.

Beləliklə, faktiki minimum səviyyə xüsusi hallarda 80%-ə, əlavə çeviklik tətbiq edilərsə isə 75%-ə qədər düşə bilər.

Avropa Komissiyası daha əvvəl 2026/2027-ci il qışı üçün anbarlarda 80% qaz ehtiyatının təchizat təhlükəsizliyini təmin etmək üçün kifayət edə biləcəyini bildirmişdi. Bununla belə, hazırkı təxminən 70–71%-lik səviyyə Avropanın qarşıdakı həftələrdə anbarlara əlavə qaz vurmasına ehtiyac olduğunu göstərir.

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da