Icma.az
close
up
RU
Ay torpağında gizli xəzinə: Bir ovucu milyonlarla dollara bərabərdir

Ay torpağında gizli xəzinə: Bir ovucu milyonlarla dollara bərabərdir

Icma.az, Olke.az portalına istinadən məlumat yayır.

Bir vaxtlar elmi fantastika filmlərində görünən Ay mədənləri 2026-cı il etibarı ilə real iqtisadi məqsədə çevriləcək. Dünyanın əsas iqtisadiyyatları, kosmik agentlikləri və texnologiya şirkətləri gözlərini Aya dikiblər. Mütəxəssislərin fikrincə, bu yarışdakı əsas sual aydındır: "Gələcəyin təmiz enerjisini Aydan kim gətirəcək?"

Ölkə.az bildirir ki, Britaniyanın "The Guardian" qəzetinin təhlilinə görə, Helium-3 bu yarışın mərkəzindədir. Yer kürəsində olduqca nadir olan bu izotopun günəş küləkləri sayəsində milyardlarla il ərzində Ay torpağında (reqolit) toplandığı düşünülür.

Alimlərin fikrincə, helium-3 gələcək nüvə termoyadro reaktorları üçün ideal yanacaqlardan biri ola bilər. Bu yanacağın radioaktiv tullantılar yaratmadan çox miqdarda təmiz enerji istehsal etmək potensialına malik olduğu bildirilir. Mütəxəssis hesablamalarına görə, Aydakı ümumi helium-3 ehtiyatlarının iqtisadi dəyəri 100 trilyon dolları keçə bilər. Onun hər kiloqram üçün dəyərinin təxminən 20 milyon dollar olduğu təxmin edilir.

Aydakı resursların istismarı ilə bağlı ilk konkret təşəbbüslərdən biri Interlune adlı şirkətdən gəlib. NASA-nın keçmiş rəhbərləri və texnologiya investorlarının qurduğu şirkət, Ay torpağını emal edə bilən prototip maşınları təqdim edib. Planlara görə, şirkət, Ayın cənub qütbünə enəcək Griffin-1 adlı roverdən istifadə edərək səthdəki torpağı emal edərək helium-3 qazı çıxarmağı hədəfləyir.

Yeni sistem Aydan tonlarla torpağın daşınmasını qiymətli qazın birbaşa Ayın özündə çıxarılması ilə əvəz etməyi və yalnız yaranan qazı Yerə geri göndərməyi planlaşdırır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu metod xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

İqtisadiyyat qəzeti olan "Financial Times" Ayda resurslar uğrunda yarışın yeni bir geosiyasi rəqabət yaratdığını qeyd edir. ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi Artemis Proqramı və onunla əlaqəli Artemis ilə Çin və Rusiyanın dəstəklədiyi Beynəlxalq Ay Tədqiqat Stansiyası layihəsi arasında sakit bir yarış gedir.

Lakin, əhəmiyyətli bir hüquqi boşluq var. Kosmik müqavilədə heç bir ölkənin Ay üzərində suverenlik iddia edə bilməyəcəyi bildirilir. Buna baxmayaraq, Ayda mineralların çıxarılması və mülkiyyəti ilə bağlı dəqiq qaydalar yoxdur.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, zəngin mineral yataqları olan əraziləri "təhlükəsizlik zonaları" elan etmək gələcəkdə ciddi diplomatik böhranlara səbəb ola bilər.

Ay mədənçiliyinin məqsədi yalnız enerji deyil. Alimlərin fikrincə, Ayın buz ehtiyatları da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qütb bölgələrində yerləşdiyi düşünülən bu buz kütlələri parçalanaraq hidrogen və oksigenə çevrilə bilər. Beləliklə, Ay Mars missiyaları üçün "kosmik yanacaqdoldurma məntəqəsi"nə çevrilə bilər.

Bundan əlavə, elektron cihazlardan elektrik nəqliyyat vasitələrinə qədər bir çox sahədə istifadə olunan nadir torpaq elementlərinin də Ayda tapıla biləcəyinə inanılır. Bu, qlobal texnologiya istehsalında yeni iqtisadi tarazlıq yarada bilər.(lent.az)

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:165
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 12 Aprel 2026 23:15 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see324

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see324

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see320

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see316

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see299

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see283

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see279

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see274

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see273

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see270

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see268

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see261

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see258

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see258

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see246

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see242

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see241

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see225

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri