Icma.az
close
up
RU
Ay torpağında gizli xəzinə: Bir ovucu milyonlarla dollara bərabərdir

Ay torpağında gizli xəzinə: Bir ovucu milyonlarla dollara bərabərdir

Lent az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Bir vaxtlar elmi fantastika filmlərində görünən Ay mədənləri 2026-cı il etibarı ilə real iqtisadi məqsədə çevriləcək. Dünyanın əsas iqtisadiyyatları, kosmik agentlikləri və texnologiya şirkətləri gözlərini Aya dikiblər. Mütəxəssislərin fikrincə, bu yarışdakı əsas sual aydındır: "Gələcəyin təmiz enerjisini Aydan kim gətirəcək?"

Lent.az bildirir ki, Britaniyanın "The Guardian" qəzetinin təhlilinə görə, Helium-3 bu yarışın mərkəzindədir. Yer kürəsində olduqca nadir olan bu izotopun günəş küləkləri sayəsində milyardlarla il ərzində Ay torpağında (reqolit) toplandığı düşünülür.

Alimlərin fikrincə, helium-3 gələcək nüvə termoyadro reaktorları üçün ideal yanacaqlardan biri ola bilər. Bu yanacağın radioaktiv tullantılar yaratmadan çox miqdarda təmiz enerji istehsal etmək potensialına malik olduğu bildirilir. Mütəxəssis hesablamalarına görə, Aydakı ümumi helium-3 ehtiyatlarının iqtisadi dəyəri 100 trilyon dolları keçə bilər. Onun hər kiloqram üçün dəyərinin təxminən 20 milyon dollar olduğu təxmin edilir.

Aydakı resursların istismarı ilə bağlı ilk konkret təşəbbüslərdən biri Interlune adlı şirkətdən gəlib. NASA-nın keçmiş rəhbərləri və texnologiya investorlarının qurduğu şirkət, Ay torpağını emal edə bilən prototip maşınları təqdim edib. Planlara görə, şirkət, Ayın cənub qütbünə enəcək Griffin-1 adlı roverdən istifadə edərək səthdəki torpağı emal edərək helium-3 qazı çıxarmağı hədəfləyir.

Yeni sistem Aydan tonlarla torpağın daşınmasını qiymətli qazın birbaşa Ayın özündə çıxarılması ilə əvəz etməyi və yalnız yaranan qazı Yerə geri göndərməyi planlaşdırır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu metod xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

İqtisadiyyat qəzeti olan "Financial Times" Ayda resurslar uğrunda yarışın yeni bir geosiyasi rəqabət yaratdığını qeyd edir. ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi Artemis Proqramı və onunla əlaqəli Artemis ilə Çin və Rusiyanın dəstəklədiyi Beynəlxalq Ay Tədqiqat Stansiyası layihəsi arasında sakit bir yarış gedir.

Lakin, əhəmiyyətli bir hüquqi boşluq var. Kosmik müqavilədə heç bir ölkənin Ay üzərində suverenlik iddia edə bilməyəcəyi bildirilir. Buna baxmayaraq, Ayda mineralların çıxarılması və mülkiyyəti ilə bağlı dəqiq qaydalar yoxdur.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, zəngin mineral yataqları olan əraziləri "təhlükəsizlik zonaları" elan etmək gələcəkdə ciddi diplomatik böhranlara səbəb ola bilər.

Ay mədənçiliyinin məqsədi yalnız enerji deyil. Alimlərin fikrincə, Ayın buz ehtiyatları da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qütb bölgələrində yerləşdiyi düşünülən bu buz kütlələri parçalanaraq hidrogen və oksigenə çevrilə bilər. Beləliklə, Ay Mars missiyaları üçün "kosmik yanacaqdoldurma məntəqəsi"nə çevrilə bilər.

Bundan əlavə, elektron cihazlardan elektrik nəqliyyat vasitələrinə qədər bir çox sahədə istifadə olunan nadir torpaq elementlərinin də Ayda tapıla biləcəyinə inanılır. Bu, qlobal texnologiya istehsalında yeni iqtisadi tarazlıq yarada bilər.
 

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:184
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 12 Aprel 2026 16:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see299

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see290

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see287

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see283

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see282

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see277

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see268

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see267

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see260

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see259

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see239

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see235

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see234

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see233

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see230

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see228

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see222

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see222

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see220

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see216
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri