Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Ay torpağında gizli xəzinə: Bir ovucu milyonlarla dollara bərabərdir

Ay torpağında gizli xəzinə: Bir ovucu milyonlarla dollara bərabərdir

Lent az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Bir vaxtlar elmi fantastika filmlərində görünən Ay mədənləri 2026-cı il etibarı ilə real iqtisadi məqsədə çevriləcək. Dünyanın əsas iqtisadiyyatları, kosmik agentlikləri və texnologiya şirkətləri gözlərini Aya dikiblər. Mütəxəssislərin fikrincə, bu yarışdakı əsas sual aydındır: "Gələcəyin təmiz enerjisini Aydan kim gətirəcək?"

Lent.az bildirir ki, Britaniyanın "The Guardian" qəzetinin təhlilinə görə, Helium-3 bu yarışın mərkəzindədir. Yer kürəsində olduqca nadir olan bu izotopun günəş küləkləri sayəsində milyardlarla il ərzində Ay torpağında (reqolit) toplandığı düşünülür.

Alimlərin fikrincə, helium-3 gələcək nüvə termoyadro reaktorları üçün ideal yanacaqlardan biri ola bilər. Bu yanacağın radioaktiv tullantılar yaratmadan çox miqdarda təmiz enerji istehsal etmək potensialına malik olduğu bildirilir. Mütəxəssis hesablamalarına görə, Aydakı ümumi helium-3 ehtiyatlarının iqtisadi dəyəri 100 trilyon dolları keçə bilər. Onun hər kiloqram üçün dəyərinin təxminən 20 milyon dollar olduğu təxmin edilir.

Aydakı resursların istismarı ilə bağlı ilk konkret təşəbbüslərdən biri Interlune adlı şirkətdən gəlib. NASA-nın keçmiş rəhbərləri və texnologiya investorlarının qurduğu şirkət, Ay torpağını emal edə bilən prototip maşınları təqdim edib. Planlara görə, şirkət, Ayın cənub qütbünə enəcək Griffin-1 adlı roverdən istifadə edərək səthdəki torpağı emal edərək helium-3 qazı çıxarmağı hədəfləyir.

Yeni sistem Aydan tonlarla torpağın daşınmasını qiymətli qazın birbaşa Ayın özündə çıxarılması ilə əvəz etməyi və yalnız yaranan qazı Yerə geri göndərməyi planlaşdırır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu metod xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

İqtisadiyyat qəzeti olan "Financial Times" Ayda resurslar uğrunda yarışın yeni bir geosiyasi rəqabət yaratdığını qeyd edir. ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi Artemis Proqramı və onunla əlaqəli Artemis ilə Çin və Rusiyanın dəstəklədiyi Beynəlxalq Ay Tədqiqat Stansiyası layihəsi arasında sakit bir yarış gedir.

Lakin, əhəmiyyətli bir hüquqi boşluq var. Kosmik müqavilədə heç bir ölkənin Ay üzərində suverenlik iddia edə bilməyəcəyi bildirilir. Buna baxmayaraq, Ayda mineralların çıxarılması və mülkiyyəti ilə bağlı dəqiq qaydalar yoxdur.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, zəngin mineral yataqları olan əraziləri "təhlükəsizlik zonaları" elan etmək gələcəkdə ciddi diplomatik böhranlara səbəb ola bilər.

Ay mədənçiliyinin məqsədi yalnız enerji deyil. Alimlərin fikrincə, Ayın buz ehtiyatları da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qütb bölgələrində yerləşdiyi düşünülən bu buz kütlələri parçalanaraq hidrogen və oksigenə çevrilə bilər. Beləliklə, Ay Mars missiyaları üçün "kosmik yanacaqdoldurma məntəqəsi"nə çevrilə bilər.

Bundan əlavə, elektron cihazlardan elektrik nəqliyyat vasitələrinə qədər bir çox sahədə istifadə olunan nadir torpaq elementlərinin də Ayda tapıla biləcəyinə inanılır. Bu, qlobal texnologiya istehsalında yeni iqtisadi tarazlıq yarada bilər.
 

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:186
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 12 Aprel 2026 16:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see311

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see309

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see286

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see283

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see266

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see259

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see251

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see249

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see241

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see240

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see237

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see225

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see216

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see214

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see211

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see201

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see196

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see190

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see190

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri