Azərbaycan Avropa İttifaqı:Bakı Görüşünün Siyasi Əhəmiyyəti

İlham Əliyev ilə Antonio Koşta arasında 11 mart 2026-cı ildə Bakıda keçirilmiş görüş və onların birgə mətbuat bəyanatı Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasındakı münasibətlərin inkişafı baxımından mühüm siyasi hadisə hesab olunur. Bu görüş tərəflər arasında mövcud əməkdaşlığın möhkəmləndiyini və gələcəkdə daha da genişlənəcəyini göstərən mühüm diplomatik addım kimi qiymətləndirilə bilər.

Birgə bəyanatda ilk növbədə Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında tərəfdaşlığın strateji əhəmiyyəti vurğulanmışdır. Prezidentlər təhlükəsizlik, enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsinin vacibliyini qeyd etmişlər. Bu sahələr müasir dövrdə həm regional, həm də qlobal səviyyədə böyük əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə enerji sahəsində əməkdaşlıq Avropa üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir, çünki Avropa İttifaqı enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə böyük diqqət yetirir. Azərbaycan isə zəngin enerji ehtiyatlarına malik olduğuna görə Avropa üçün etibarlı tərəfdaş hesab olunur.

Bəyanatda Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasındakı münasibətlərin beynəlxalq hüquq prinsiplərinə əsaslandığı da xüsusi vurğulanmışdır. Tərəflər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət göstərilməsinin vacibliyini bir daha təsdiqləmişlər. Bu prinsip Azərbaycan üçün xüsusilə önəmlidir və ölkənin xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir. Bu mövzunun bəyanatda qeyd olunması Azərbaycanın mövqeyinin beynəlxalq səviyyədə dəstəkləndiyini göstərir.

Prezidentlər həmçinin Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında yeni və daha əhatəli ikitərəfli sazişin hazırlanmasının vacibliyini qeyd etmişlər. Belə bir saziş iki tərəf arasında münasibətlərin hüquqi əsaslarını daha da möhkəmləndirə bilər və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın inkişafına şərait yaradar. Bundan əlavə, tərəflər Azərbaycan-Aİ Tərəfdaşlıq Prioritetlərinin yenilənməsinin və mövcud əməkdaşlıq mexanizmlərinin daha səmərəli istifadəsinin vacibliyini də vurğulamışlar.

Birgə bəyanatda regional sülh və sabitlik məsələləri də mühüm yer tutmuşdur. Xüsusilə Cənubi Qafqaz regionunda baş verən son hadisələr və Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh prosesində əldə olunan irəliləyiş müsbət qiymətləndirilmişdir. Prezidentlər regionda davamlı sülhün təmin olunmasının vacibliyini vurğulamış və bu istiqamətdə aparılan dialoqu dəstəklədiklərini bildirmişlər. Bu yanaşma regionda sabitliyin və əməkdaşlığın inkişafına töhfə verə bilər. Bəyanatda həmçinin münaqişədən sonrakı dövrdə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində aparılan yenidənqurma və inkişaf işlərinə də toxunulmuşdur. Bu ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa işlərinin həyata keçirilməsi regionun sosial və iqtisadi inkişafı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda mina problemi ciddi çətinliklər yaradır və bu sahədə beynəlxalq dəstəyin artırılması vacib hesab olunur. Avropa İttifaqının humanitar minatəmizləmə sahəsində göstərdiyi yardım bu baxımdan mühüm əhəmiyyətə malikdir.

Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf strategiyası olan “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” də bəyanatda qeyd olunmuşdur. Bu strategiyanın həyata keçirilməsi ticarət, investisiya, nəqliyyat və enerji sahələrində yeni imkanlar yaradır. Bu imkanlar Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında əməkdaşlığın genişlənməsinə də müsbət təsir göstərə bilər.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da xüsusi diqqət çəkən məsələlərdən biridir. Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat qovşağında yerləşdiyinə görə beynəlxalq daşımalar üçün strateji əhəmiyyətə malikdir. Xüsusilə Orta Dəhliz layihəsi region ölkələri arasında ticarətin və iqtisadi əlaqələrin inkişafına böyük töhfə verir. Avropa İttifaqının “Qlobal Qapı” təşəbbüsü çərçivəsində bu sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsi planlaşdırılır.

Enerji sahəsində əməkdaşlıq isə Azərbaycan-Aİ münasibətlərinin əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. Prezidentlər Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynadığını vurğulamış və enerji sahəsində strateji tərəfdaşlığın davam etdirilməsinə sadiq olduqlarını bildirmişlər. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi bu əməkdaşlığın ən mühüm nümunələrindən biridir. Bundan əlavə, bərpa olunan enerji sahəsində, xüsusilə külək və Günəş enerjisinin inkişafı istiqamətində də əməkdaşlığın genişləndirilməsi planlaşdırılır.

Bəyanatda iqlim dəyişiklikləri və ətraf mühit məsələləri də diqqət mərkəzində olmuşdur. Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi COP29 konfransının uğurlu nəticələri qeyd olunmuş və bu sahədə əməkdaşlığın davam etdirilməsi vurğulanmışdır. Eyni zamanda 2026-cı ildə Bakıda keçiriləcək Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun da beynəlxalq əməkdaşlıq baxımından böyük əhəmiyyət daşıdığı qeyd olunmuşdur.

Prezidentlər təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın da vacibliyini qeyd etmişlər. Mütəşəkkil cinayətkarlıq, terrorçuluq, narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi və insan alveri kimi təhlükələrə qarşı mübarizə üçün beynəlxalq əməkdaşlıq böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bundan əlavə, rəqəmsal transformasiya, innovasiya və süni intellekt sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də tərəflərin diqqət yetirdiyi məsələlərdən biridir.

İnsanlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulamışdır. Viza sadələşdirilməsi, təhsil, mədəniyyət və gənclər sahəsində əməkdaşlıq iki tərəf arasında münasibətlərin daha da inkişafına kömək edə bilər. Bundan əlavə, liderlər Ukrayna və İran kimi regionda baş verən digər geosiyasi hadisələri də müzakirə etmişlər.

Nəticə etibarilə, bu birgə bəyanat Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin geniş və çoxşaxəli xarakter daşıdığını göstərir. Enerji, iqtisadiyyat, nəqliyyat, təhlükəsizlik və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın inkişafı hər iki tərəf üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan İlham Əliyev və Antonio Koştanın Bakıda keçirilmiş görüşü gələcək əməkdaşlıq üçün mühüm siyasi və diplomatik addım kimi qiymətləndirilə bilər.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        

Ayaz Novruzov

YAP Culfa rayon Camaldın kənd ərazi partiya təşkilatının sədri