Azərbaycan və İtaliya arasındakı münasibətlər uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq modelinə çevrilib ŞƏRH

Bakı, 4 dekabr, Elmir Səftərov, AZƏRTAC

Azərbaycan ilə İtaliya arasında münasibətlər son illərdə ardıcıl şəkildə inkişaf edərək strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Bu gün Roma–Bakı xətti təkcə ikitərəfli əlaqələrin məcmusu deyil, həm də Avropa İttifaqının (Aİ) enerji təhlükəsizliyi, Cənubi Qafqazın sabitliyi və Aralıq dənizi hövzəsinin geosiyasi balansı üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edən əməkdaşlıq modelidir. İki ölkə arasında əməkdaşlığın çoxşaxəliliyi, qarşılıqlı hörmət və etimada əsaslanması münasibətləri regionda ən dayanıqlı tərəfdaşlıq nümunələrindən birinə çevirir.

Bu sözləri AZƏRTAC-a Milli Məclisin Azərbaycan-İtaliya parlamentlərarası əlaqələr üzrə İşçi qrupunun sədri, deputat Azər Kərimli söyləyib.

Azərbaycanın Avropadakı ən böyük ticarət tərəfdaşı

Azər Kərimli bildirib ki, Azərbaycan–İtaliya siyasi dialoqu illərdir yüksəksəviyyəli qarşılıqlı səfərlər, parlamentlərarası münasibətlər və beynəlxalq təşkilatlarda göstərilən qarşılıqlı dəstək üzərində formalaşıb. İtaliya Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə ardıcıl dəstək göstərən Avropa ölkələrindən biridir. Azərbaycanın əraziləri üzərində tam suverenliyini bərpa etməsindən sonra rəsmi Roma bu prosesin beynəlxalq hüquqa uyğunluğunu tanıdığını açıq şəkildə nümayiş etdirib və regionda sülh gündəliyini dəstəkləyən balanslı mövqe sərgiləyib. Bu, iki ölkə arasında siyasi münasibətlərin real maraqlar və qarşılıqlı etimad üzərində qurulduğunu göstərir.

“Enerji sektoru Azərbaycan–İtaliya əməkdaşlığının əsas strateji dayaqlarından biridir. Xəzər hövzəsinin enerji resursları Avropa üçün alternativ və etibarlı mənbə rolunu oynayır. Təsadüfi deyil ki, Trans-Adriatik boru kəmərinin İtaliyadakı çıxış nöqtəsi Cənub Qaz Dəhlizinin son mərhələsini təşkil edərək, Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki rolunu gücləndirir. İtaliya Azərbaycan qazının Avropaya nəqlində həm başlıca tranzit ölkə, həm də ən böyük istehlakçılardan biri kimi çıxış edir. Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyası, xüsusilə külək, Günəş və hidrogen layihələri isə İtaliya şirkətləri ilə yeni sahələrdə əməkdaşlıq imkanlarını artırır, tərəfdaşlığın perspektivlərini genişləndirir”, - deyə deputat vurğulayıb.

Azərbaycan-İtaliya parlamentlərarası əlaqələr üzrə İşçi qrupunun sədri, həmçinin deyib ki, iqtisadiyyat və ticarət sahələrində İtaliya uzun illərdir Azərbaycanın Avropadakı ən böyük ticarət tərəfdaşı hesab olunur. Azərbaycanın İtaliyaya ixracının böyük hissəsini enerji məhsulları təşkil etsə də, əməkdaşlıq təkcə bu sahə ilə məhdudlaşmır. İtaliya şirkətləri Azərbaycanın sənaye, nəqliyyat, tikinti, yüksək texnologiya və digər sahələrində geniş şəkildə təmsil olunurlar. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpasında İtaliya şirkətlərinin iştirakı Roma–Bakı münasibətlərində tamamilə yeni səhifə açıb. Bu iştirak İtaliyanın postmünaqişə dövründə regional sabitlik və inkişaf prosesinə töhfə vermək istəyini də nümayiş etdirir.

Genişlənən kommunikasiya əlaqələri və möhkəmlənən “yumşaq güc”

İşçi qrupunun sədri nəqliyyat və kommunikasiya sahəsində Avrasiyanın əsas tranzit mərkəzlərindən birinə çevrilən Azərbaycanın İtaliya üçün əlavə logistik imkanlar yaratdığına da diqqət çəkib. Qeyd edilib ki, Aralıq dənizi ilə Cənubi Qafqazı, daha sonra isə Mərkəzi Asiyanı birləşdirən marşrutlar İtaliyanın ticarət dövriyyəsinin şaxələndirilməsində mühüm rol oynayır. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti və gələcəkdə Zəngəzur dəhlizinin regionda yeni logistik arteriya kimi çıxış edəcəyi ehtimalı Azərbaycanın İtaliya üçün əhəmiyyətini daha da artırır. Bu proses Roma üçün alternativ, sabit və təhlükəsiz nəqliyyat marşrutları deməkdir.

Azər Kərimli bildirib ki, humanitar və mədəni sahələrdə də Azərbaycan–İtaliya əməkdaşlığı xüsusi dinamika ilə seçilir. “Azərbaycanın İtaliyada mədəniyyət layihələri, Azərbaycanın Venesiya Biennalesində pavilyonla iştirakı, müxtəlif incəsənət layihələrinin həyata keçirilməsi iki ölkə arasında humanitar dialoqun dərin köklərə malik olduğunu göstərir. İtaliyanın mədəni irsin qorunması sahəsindəki zəngin təcrübəsinin Azərbaycanda tətbiqi xüsusilə azad olunmuş ərazilərdə bərpa işləri çərçivəsində yeni əməkdaşlıq istiqamətləri formalaşdırır. Təhsil sahəsində əlaqələrin genişlənməsi, bu ilin sentyabr ayında hər iki ölkənin prezidentlərinin iştirakı ilə İtaliya-Azərbaycan Universitetinin rəsmi açılış mərasimi, eləcə də müxtəlif humanitar təşəbbüslər ölkələrimizin “yumşaq güc” platformasının möhkəmləndiyini təsdiqləyir”, - deyən deputat vurğulayıb ki, Azərbaycan–İtaliya münasibətləri yalnız ikitərəfli maraqlara xidmət etmir, həm də daha geniş geosiyasi çərçivədə mühüm rol oynayır. Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, Cənubi Qafqazda sülh və postmünaqişə dövrünün dəstəklənməsi, Aralıq dənizi hövzəsinin sabitliyi və Avrasiya ticarət marşrutlarının inkişafı bu tərəfdaşlığın strateji anlamını daha da gücləndirir. Azərbaycanın Cənubi Qafqazda artan siyasi çəkisi və İtaliyanın Avropa İttifaqındakı nüfuzu iki ölkənin qarşılıqlı əməkdaşlığını gələcəyin geosiyasi mənzərəsində daha da əhəmiyyətli edir.

Beləliklə, Azərbaycan ilə İtaliya arasındakı münasibətlər klassik diplomatik əlaqələrin çərçivəsini aşaraq enerji, iqtisadiyyat, siyasət, mədəniyyət, nəqliyyat və humanitar sahələri əhatə edən çoxşaxəli və uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq modelinə çevrilib. Bu tərəfdaşlıq həm iki ölkənin milli maraqlarının təmin olunmasına, həm də Avropa və Cənubi Qafqaz regionlarının sabitliyinə mühüm töhfə verir.