Azərbaycançılıq ideyasının yaranması, inkişafı və təbliği

İSTİQAMƏT: 6.3.9. azərbaycançılıq ideyasının təbliği

Azərbaycan xalqının tarixi inkişaf yolunda milli kimliyi formalaşdıran əsas ideoloji sütunlardan biri Azərbaycançılıq olmuşdur. Bu ideya həm xalqın mənəvi yaddaşında, həm də dövlətçilik ənənələrində mühüm yer tutur. Müasir dövrdə Azərbaycançılıq təkcə milli ideya deyil, həm də ölkənin siyasi, ictimai və mədəni həyatını istiqamətləndirən strateji konsepsiya kimi çıxış edir.

Yaranma mərhələsi: milli özünüdərkin formalaşması

Azərbaycançılıq ideyasının əsası xalqımızın qədim dövlətçilik ənənələrinə, zəngin mədəni irsinə və etnik-mənəvi birliyinə dayanır. XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində maarifçilik hərəkatı genişləndikcə bu fikir daha konkret ideoloji məzmun qazanmağa başladı. Həsən bəy Zərdabi, Əhməd bəy Ağaoğlu, Əli bəy Hüseynzadə kimi ziyalılar Azərbaycan kimliyinin elmi-nəzəri izahını verərək milli ideyanın əsas sütunlarını formalaşdırdılar. XX əsrin əvvəllərində yaranan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti isə Azərbaycançılığı dövlət ideyası səviyyəsinə qaldırdı. Cümhuriyyət ideoloqları milli həmrəylik, dil birliyi, vətəndaş bərabərliyi kimi dəyərləri önə çəkərək Azərbaycançılığın siyasi modelini ortaya qoydular.

İnkişaf mərhələsi: dövlətçilik ideologiyasına çevrilməsi

Müstəqillik dövründə Azərbaycançılıq yenidən aktuallaşdı və milli ideoloji məkanın əsas istiqaməti kimi qəbul edildi. Xüsusilə Heydər Əliyev dövründə Azərbaycançılıq dövlət prinsipinə çevrilərək həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq müstəvidə milli birliyi möhkəmləndirən amil oldu. Bu ideya xalqın vahid məqsəd ətrafında təşkilatlanmasını, etnik mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşların dövlətçiliyin inkişafına töhfə verməsini təmin etdi.
Azərbaycançılıq anlayışı zamanla daha geniş mənaya malik oldu: müasir dövlət quruculuğu, iqtisadi inkişaf, ordu quruculuğu, tolerantlıq mühiti və multikulturalizm ənənələri ilə birləşərək strateji ideoloji platformaya çevrildi. Xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra bu ideya milli həmrəyliyin real nəticəsini ortaya qoydu və “Böyük Qayıdış” prosesində xalq həmrəyliyinin ideoloji dayağı kimi çıxış etdi.

Təbliğ mərhələsi: cəmiyyətin bütün sahələrində tətbiqi

Azərbaycançılıq təkcə nəzəri ideya deyil, praktik fəaliyyət istiqamətidir. Bu gün ölkədə onun təbliği bir neçə istiqamətdə həyata keçirilir:

1. Təhsil və maarifçilik sahəsində

Orta məktəblərdən başlayaraq universitetlərə qədər Azərbaycançılıq milli-mənəvi dəyərlərin tədrisində əsas xətt kimi çıxış edir. Tarix, ədəbiyyat, mədəniyyət və dövlətçilik tarixi dərslərində bu ideyanın izahı gənclərin dünyagörüşünə müsbət təsir göstərir.

2. Mədəniyyət və incəsənətdə

Azərbaycan musiqisi, ədəbiyyatı, rəssamlığı və kino sənəti xalqın mənəvi birliyini nümayiş etdirməklə Azərbaycançılığın geniş auditoriyaya çatdırılmasına xidmət edir. Dövlət səviyyəsində keçirilən festivallar, sərgilər və yaradıcılıq layihələri milli kimliyi daha da möhkəmləndirir.

3. Dövlət siyasəti və diplomatiyada

Azərbaycançılıq ölkənin xarici siyasətində də mühüm yer tutur. Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə özünü milli dəyərlərinə sadiq, tolerant və sülhpərvər ölkə kimi təqdim etməsi bu ideyanın qlobal miqyasda tanıdılmasına şərait yaradır.

4. Media və informasiya mühitində

Televiziyalar, qəzetlər, onlayn media resursları Azərbaycançılığın təşviqinə geniş yer verir. Milli maraqların qorunması, tarixi həqiqətlərin dünyaya çatdırılması və gənc nəslin milli ruhda tərbiyəsi bu sahədə əsas istiqamətlərdəndir.

Beləliklə, Azərbaycançılıq ideyası tarixdən gələn mənəvi irsin müasir dövrdə inkişaf etdirilərək dövlət ideologiyası səviyyəsinə yüksəlməsinin bariz nümunəsidir. Bu ideya xalqın milli birliyini möhkəmləndirir, cəmiyyətin bütün təbəqələrini ortaq dəyərlər ətrafında birləşdirir və müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişaf yolunu müəyyənləşdirən ideoloji xəritə rolunu oynayır.

Azərbaycançılıq həm tarixi köklərə bağlılıq, həm də müasir dövlətçilik ruhudur. Bu ruh xalqın gücünü, birliyini və gələcəyə inamını əks etdirir.

QEYD: Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.

Vilayət Muxtar
“Cebheinfo.az”
 

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin