Azərbaycandan hər il neçə nəfər “Green Card” qazanır?

Yeni Klinikanın iqtisadi məsələlər üzrə direktor müavini Ravil Tağıyevin “Green Card” lotereyasının qalibi olduğu üçün vəzifəsindən ayrılması Azərbaycanda ABŞ-a köç üçün bu proqramdan istifadə edənlərin sayını yenidən gündəmə gətirib.

Tağıyev öz açıqlamasında vəzifəsindən şəxsi istəyi ilə ayrıldığını və ABŞ-a köçmək qərarı verdiyini bildirib. Onun “Green Card” qazanması xəbəri sosial şəbəkələrdə də geniş müzakirə olunub.

Bəs Azərbaycandan hər il neçə nəfər “Green Card” lotereyasında seçilir? Seçilmək avtomatik olaraq ABŞ-da yaşamaq hüququ verirmi? Proqramın əsas şərtləri nələrdir?

Azərbaycandan hər il yüzlərlə şəxs seçilir

ABŞ-da “Green Card lotereyası” kimi tanınan Diversity Visa (DV) proqramı hər il immiqrasiya səviyyəsi aşağı olan ölkələrin vətəndaşları üçün məhdud sayda immiqrant vizası nəzərdə tutur.

ABŞ Dövlət Departamentinin məlumatları göstərir ki, Azərbaycandan seçilənlərin sayı ildən-ilə dəyişir.

Son illərin rəsmi göstəricilərinə əsasən:

DV-2021: 1 439 nəfər;

DV-2022: 919 nəfər;

DV-2023: 1 260 nəfər;

DV-2024: 2 046 nəfər;

DV-2025: 1 730 nəfər.

Burada mühüm məqam var: bu rəqəmlər “Green Card-ı faktiki olaraq alanların” sayı deyil, proqram üzrə seçilən potensial müraciətçilərin sayıdır. Məsələn, DV-2025 üzrə Azərbaycandan 1 730 potensial müraciətçi qeydiyyata alınıb. ABŞ Dövlət Departamenti həmin il dünya üzrə 19,9 milyondan çox uyğun müraciət arasından seçim aparıb.

Bu beş ilin göstəricilərinə əsasən, Azərbaycandan orta hesabla ildə təxminən 1 500 nəfər seçilib.

“Green Card” qazanmaq avtomatik olaraq Amerikaya getmək demək deyil

Proqramla bağlı ən geniş yayılmış yanlış təsəvvürlərdən biri budur ki, lotereyada adı çıxan şəxs avtomatik olaraq ABŞ-da daimi yaşamaq hüququ qazanır.

Əslində isə seçim yalnız viza almaq üçün müraciət etmək hüququ yaradır.

ABŞ Dövlət Departamenti açıq şəkildə bildirir ki, seçilənlərin sayı veriləcək vizaların sayından çox olur. Bunun səbəbi bütün seçilən şəxslərin prosesi davam etdirməməsi və ya viza üçün tələblərə cavab verməməsidir. Buna görə seçilmək özü viza alınmasına zəmanət vermir.

İmmiqrasiya üzrə hüquqşünasların izah etdiyi əsas məqam da budur: lotereyada seçilən şəxs sonrakı mərhələlərdən keçməli, sənədlərini təqdim etməli, müsahibədə iştirak etməli və ABŞ-ın immiqrasiya tələblərinə cavab verməlidir.

Əsas şərtlər hansılardır?

Diversity Visa proqramında iştirak üçün əsas tələblərdən biri ərizəçinin müəyyən təhsil və ya iş təcrübəsinə malik olmasıdır.

ABŞ hökumətinin qaydalarına görə, əsas müraciətçi ən azı orta məktəb təhsili və ya ona bərabər təhsil almış olmalıdır. Alternativ olaraq, son beş ildə ən azı iki illik hazırlıq və ya təcrübə tələb edən peşədə iki il uyğun iş təcrübəsi də qəbul edilə bilər.

Bundan başqa, proqramda iştirak edən şəxslərin doğulduğu ölkə də əhəmiyyət daşıyır. Diversity Visa proqramı ABŞ-a immiqrasiya səviyyəsi yüksək olan ölkələrin vətəndaşları üçün müəyyən illərdə əlçatan olmur.

Viza sayı da məhduddur. Qanun üzrə proqram çərçivəsində ildə 55 minədək Diversity Visa nəzərdə tutulur. Ayrı-ayrı ölkələr üçün də maksimum 7 faizlik limit tətbiq edilir.

Ərizə vermək pulsuzdur, amma sonrakı mərhələ xərclidir

Lotereyada ilkin qeydiyyat üçün dövlət tərəfindən ödəniş tələb olunmur. Lakin seçilən şəxs sonrakı mərhələdə sənədlərin hazırlanması, tibbi müayinə, viza müraciəti və digər proseslərlə bağlı xərclərlə qarşılaşa bilər.

Ən vacib məsələlərdən biri isə saxta vasitəçilərdən qorunmaqdır.

ABŞ Dövlət Departamenti bildirir ki, lotereyada seçilən şəxslərə nəticə barədə elektron poçtla “qalib oldunuz” məzmunlu rəsmi məktub göndərilmir. Namizəd öz nəticəsini yalnız rəsmi Entrant Status Check sistemi vasitəsilə yoxlamalıdır.

Bu səbəbdən “Green Card qazanmısınız, bizə pul göndərin” tipli məktub və mesajlara ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.

Azərbaycandan seçilənlərin sayı niyə dəyişir?

Azərbaycandan lotereyada seçilənlərin sayı hər il eyni olmur. Məsələn, rəsmi məlumatlara görə, DV-2022-də Azərbaycandan 919 nəfər seçilmişdisə, DV-2024-də bu rəqəm 2 046 nəfərə yüksəlib. Növbəti proqram ilində isə 1 730 nəfər olub. Bunun əsas səbəblərindən biri proqramın dünya üzrə müraciətlərin coğrafi bölgüsünə əsaslanmasıdır. Seçim kompüter vasitəsilə təsadüfi aparılır və vizalar müxtəlif regionlar arasında bölüşdürülür.

Ona görə də Azərbaycandan bir il 900, digər il 2 minə yaxın şəxsin seçilməsi mümkündür. Bu rəqəmlər “Azərbaycana ayrılmış sabit kvota” kimi başa düşülməməlidir.

2026-cı ildə vəziyyət dəyişib

Hazırda “Green Card” lotereyası əvvəlki qaydada fəaliyyət göstərmir.

ABŞ Dövlət Departamenti 23 dekabr 2025-ci ildən Diversity Visa vizalarının verilməsini dayandırıb. Dövlət Departamentinin açıqlamasında bu qərarın bütün Diversity Visa müraciətçilərinə şamil edildiyi bildirilib. Müraciətlərin təqdim edilməsi və bəzi müsahibə prosesləri ilə bağlı prosedurların davam edə bilməsi mümkün olsa da, vizaların verilməsi dayandırılıb.

Bu, xüsusilə DV-2026 proqramının seçilənləri üçün mühüm məsələdir. Çünki həmin proqram üzrə hüquq yalnız 30 sentyabr 2026-cı ilədək qüvvədədir. ABŞ Dövlət Departamenti də bildirir ki, həmin tarixdən sonra DV-2026 üzrə viza və ya status əldə etmək mümkün olmayacaq.

Bundan əlavə, DV-2027 üçün qeydiyyat tarixlərinin də əvvəlki qrafikdən fərqli elan ediləcəyi bildirilib. ABŞ Dövlət Departamenti qeydiyyatın başlanma tarixini ayrıca açıqlayacağını bildirib.

Ekspertlərdən xəbərdarlıq: “Qalib oldum” demək hələ “Green Card aldım” demək deyil

İmmiqrasiya hüququ üzrə mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məsələ də məhz budur: lotereyada seçilmək və daimi yaşayış hüququ əldə etmək iki ayrı mərhələdir.

ABŞ Dövlət Departamentinin öz qaydalarında da seçimin yalnız Diversity Visa üçün müraciət etmək imkanı yaratdığı, bütün seçilənlər üçün viza sayının kifayət etmədiyi açıq şəkildə qeyd olunur.

Buna görə Azərbaycanda “Green Card qazandı” ifadəsi mediada işlədilərkən də daha dəqiq termin seçmək məqsədəuyğundur. Hüquqi baxımdan “Green Card lotereyasında seçildi” ifadəsi daha doğrudur.

Ravil Tağıyevin qərarı isə proqramın Azərbaycan cəmiyyətində niyə bu qədər böyük maraq doğurduğunu göstərən konkret nümunədir. Bir insanın rəhbər vəzifədən ayrılıb ABŞ-a köçmək qərarı verməsi “Green Card”ın sadəcə lotereya deyil, bəzi azərbaycanlılar üçün yeni həyat və karyera planının başlanğıcı kimi qəbul edildiyini göstərir.

Ancaq 2026-cı ilin reallığında bu yolla ABŞ-a köçmək istəyənlər üçün ən vacib məqam artıq təkcə “seçilmişəmmi?” sualı deyil. Seçilmisinizsə, “vizanın verilməsi hazırda mümkündürmü və proqramın gələcəyi necə olacaq?” sualları da gündəmə gəlib.

Samir Abdulla

AzPost.az