Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialı artacaq

Yanvarın 8-də Bakıda, “Gülüstan” sarayında keçirilən “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının rəsmi açılış mərasimi Azərbaycan dövlətinin son illər formalaşdırdığı dayanıqlı inkişaf modelinin parlaq təzahürü oldu. Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının aparıcı enerji şirkətlərindən olan “ACWA Power” tərəfindən inşa edilmiş 240 MVt gücündə bu stansiya təkcə energetika sahəsində texniki nailiyyət deyil, eyni zamanda siyasi uzaqgörənliyin, iqtisadi rasionalizmin və diplomatik etimadın real nəticəsidir. Cənab Prezident İlham Əliyevin tədbirdə səsləndirdiyi fikirlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan artıq ayrı-ayrı layihələr icra edən ölkə deyil, enerji təhlükəsizliyi, yaşıl transformasiya və regional liderlik anlayışlarını vahid strateji xəttə çevirən dövlətdir. Dövlət başçısının sözləri ilə desək: “Bu gün ölkəmizin həyatında əlamətdar bir gündür. 240 meqavat gücündə stansiya ölkəmizin ümumi inkişafına öz töhfəsini verəcəkdir.”

Dörd il əvvəl – 2022-ci ilin yanvarında təməli qoyulan bu layihənin bu gün uğurla istismara verilməsi Azərbaycanda strateji qərarların kağız üzərində qalmadığını, ardıcıl icra mexanizmi ilə reallaşdırıldığını sübut edir. Cənab Prezidentin vurğuladığı kimi, bu illər ərzində aparılan fəal işlər nəticə etibarilə konkret məhsula – enerji gücünə çevrilib. Burada xüsusilə diqqətçəkən məqam odur ki, “ACWA Power”in bu layihəsi Azərbaycanda ilk bərpaolunan enerji stansiyası olsa da, sonuncu deyil. Bu isə artıq sabit və uzunmüddətli tərəfdaşlığın formalaşdığını göstərir. Cənab Prezident İlham Əliyevin açıq mesajı son dərəcə aydındır. Azərbaycan bu şirkətin planlarını dəstəkləyir, çünki bu planlar ölkənin milli maraqları ilə üst-üstə düşür.

“Xızı-Abşeron” layihəsi həm də çoxtərəfli beynəlxalq əməkdaşlığın uğurlu nümunəsidir. İnvestor kimi Səudiyyə Ərəbistanının, baş podratçı kimi isə Çinin “Power China” şirkətinin iştirakı göstərir ki, Azərbaycan qlobal iqtisadi və texnoloji şəbəkələrə tam inteqrasiya olunmuş etibarlı platformadır. Cənab Prezidentin “Power China” ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər gələcək perspektivlərə işarədir. Bu şirkət təkcə podratçı yox, gələcəkdə investor kimi də Azərbaycan bazarında yer alacaq. Bu isə artıq Azərbaycana olan inamın institusional səviyyəyə qalxdığını təsdiqləyir. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışının əsas ideya xəttlərindən biri ənənəvi və bərpaolunan enerji mənbələrinin paralel inkişafı idi. Dövlət başçısının Mingəçevirdə istismara verilmiş 2000 MVt gücündə ənənəvi stansiyanı xatırlatması təsadüfi deyil. Mesaj aydındır: Azərbaycan romantik “yaşıl keçid” xülyaları ilə yox, hesablanmış və balanslaşdırılmış enerji siyasəti ilə irəliləyir. Bu gün 10 min MVt-a yaxın generasiya gücünə malik olmaq tarixi rekorddur. Amma bu, son hədd deyil. Cənab Prezidentin dediyi kimi, növbəti illərdə bərpaolunan enerji güclərinin artması həm daxili tələbatı tam ödəməyə, həm də elektrik enerjisi ixracını genişləndirməyə imkan verəcək. Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialı təkcə quru ərazilərlə məhdudlaşmır. Cənab Prezidentin Xəzər dənizinin 157 giqavatlıq külək potensialını xatırlatması göstərir ki, ölkə artıq enerji xəritəsini qlobal miqyasda düşünür. Bu potensial reallaşdıqca Azərbaycan regionun deyil, Avrasiyanın əsas enerji qovşaqlarından birinə çevrilə bilər. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında maliyyə göstəricilərinə xüsusi yer ayırması təsadüfi deyil. 300 milyard dollardan artıq cəlb edilmiş sərmayə, ÜDM-in cəmi 6 faizi səviyyəsində olan xarici borc və borcu 16–17 dəfə üstələyən valyuta ehtiyatları Azərbaycana makroiqtisadi təhlükəsizlik zonası yaradır. Dövlət başçısının “Sözümüz imzamız qədər dəyərlidir” fikri isə bu tədbirin ideoloji kulminasiyası idi. Bu, təkcə siyasi bəyanat deyil, beynəlxalq investorlara verilmiş hüquqi və mənəvi zəmanətdir. Bərpaolunan enerjinin inkişafı yeni çağırışlar yaradır və Prezident İlham Əliyev bu çağırışlara cavab olaraq Batareya Enerji Saxlanc Sistemlərinin yaradıldığını elan edir. Tarixdə ilk dəfə 250 MVt-lıq bu sistemin qurulması Azərbaycanın artıq enerji istehsalından idarəetməyə keçdiyini göstərir. Eyni zamanda süni intellekt, data mərkəzləri və enerji tutumlu sahələrə ünvanlanan çağırış onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan enerjidən texnologiyaya, resursdan innovasiyaya keçid mərhələsinə daxil olub.

“Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının açılışı bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan üçün enerji siyasəti sadəcə iqtisadi sektor deyil, milli təhlükəsizlik, beynəlxalq nüfuz və gələcək nəsillər üçün məsuliyyət məsələsidir. Bu layihə cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşan inkişaf modelinin, sabitliyin, etibarlılığın və strateji düşüncənin real nəticəsidir. Bu gün Bakıdan dünyaya verilən mesaj çox aydındır. Azərbaycan etibarlı tərəfdaşdır, açıq investisiya məkanıdır və enerji gələcəyini özü müəyyən edən suveren dövlətdir.

David İbramxəlilov,
YAP Qusar rayon təşkilatının sədri