Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Babaoğlunun bu açıqlaması niyə tənqid edilir? KONKRET

Babaoğlunun bu açıqlaması niyə tənqid edilir? KONKRET

Konkret.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Mən məntiqi çaş-baş salmışam. Dostlar, bəlkə siz mənə yardımçı olasınız. Deputatımız təzə terminlər ixtira edib. Onlardan biri də “Homohibritikus” terminidir. Axı termin yaratmaq patent predmeti ola bilməz! Millət vəkili belə bir absurd fikrə necə gəlib?! Məncə, onun bu açıqlaması təkcə dilçilik və elm ictimaiyyəti üçün deyil, ümumilikdə hüquqi savadlılıq baxımından da ciddi narahatlıq yaratmalıdır.

Termin yaratmaq necə olur ki, patentləşdirilə bilən ixtira kimi təqdim edilir?

Əvvəlcə əsas məsələni dəqiqləşdirək. Patent nədir və nəyə verilir? Patent hüququ texniki xarakterli ixtiralara şamil olunur. Beynəlxalq patent hüququna (o cümlədən Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatının WIPO prinsiplərinə) əsasən patent texniki həllə malik olmalı, yeni olmalı, sənayedə tətbiq edilə bilməli, ixtira səviyyəsinə malik olmalıdır. Termin isə nə texniki qurğudur, nə mexanizm, nə də texnoloji proses. Termin dilin və elmin anlayış sisteminin bir hissəsidir, yəni məna vahididir. Terminlər patent yox, açıq ictimai dəyərdir. Dünyanın heç bir inkişaf etmiş hüquq sistemində yeni terminə görə patent verilmir, elmi anlayışlara mülkiyyət hüququ tanınmır, sözlər və anlayışlar inhisarlaşdırılmır. Əks halda, elm və bilik mübadiləsi mümkünsüz olar. Təsəvvür edin ki, biri “süni intellekt”, digəri “gen redaktəsi”, üçüncüsü “kvant hesablama” terminlərinə patent alsın. Bu halda alimlər bu terminləri işlədə bilməz, dərsliklər hüquqi riskə düşər, elmi inkişaf dayanardı. Bu səbəbdən terminlər ictimai intellektual mülkiyyət sayılır.

Bəs dünyanın hansı yerində belə presedent var? Qısa cavab: heç yerdə.

Nə ABŞ Patent Ofisi (USPTO), nə Avropa Patent Ofisi (EPO), nə də digər ölkələrin patent qurumları termin, anlayış və ya sözə görə patent vermir. Ən yaxşı halda termin lüğətlərdə müəlliflik hüququ ilə qoruna bilər (amma termin özü yox, lüğətin strukturu), brend adı kimi əmtəə nişanı qeydiyyatdan keçirilə bilər (amma bu da termin deyil, kommersiya nişanıdır). Yaxşı, bəs həşəmətli deputat nə demək istəyib? Onun bu “dahiyanə” açıqlaması iki ehtimal doğurur: Deputat məsələnin ya hüquqi mahiyyətini düzgün anlamır, ya da terminlə metod, proqram və ya məhsul anlayışını qarışdırır. Hər iki halda problem ciddidir. Çünki deputatın dili ilə səslənən fikir ictimaiyyətdə yanlış təsəvvür yaradır, hüquqi savadsızlığı normallaşdırır, elmin mahiyyətini kommersiya predmeti kimi təqdim edir. Babaoğlu başa düşmür ki, termin üzərində mülkiyyət iddiası təhlükəlidir. Ən azından deputat bilməlidir ki, terminlər üzərində “patent” iddiası elmi azadlığa ziddir, ifadə azadlığını məhdudlaşdırır, biliyə ironik yanaşma cəhdidir. Əlbəttə, qısaca desək, yanaşma elmi deyil, bəsit təfəkkürün məhsuludur.

Cənab Babaoğlu, termin yaratmaq alqışlanmalı elmi fəaliyyətdir, amma elmi olana. Əsl alim bunu təşviq etməlidir. Bu baxımdan patentləşdirmək ancaq və ancaq saxta alimlərin ağlına gələ bilər. Bu məsələni qabardan deputata gəlincə, o, ya fikrini aydınlaşdırmalı, ya da yanlış ifadəyə görə izahat verməlidir. Çünki elm, dil və hüquq populizmi sevmir. Bəli, termin patent deyil, ümumi dəyərdir.

Tanrıkut ifadəsi ilə populyarlaşan Babaoğlu daha nə istəyir, görəsən?

Videonu təqdim edirik:

https://konkret.az/cloud/uploads/2025/12/WhatsApp-Video-2025-12-27-at-14.29.24.mp4

Fadil Paşayev,

Əməkdar jurnalist

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:244
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 27 Dekabr 2025 15:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see316

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see313

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see291

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see288

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see271

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see264

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see259

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see258

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see246

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see245

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see239

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see228

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see223

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see218

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see217

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see205

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see198

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see194

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see193

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri