Hikmət Babaoğlunun “təbrik statusu” KONKRET

Dünənin ən mühüm gündəm xəbəri, əlbəttə, Azərbaycan Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin doğum günü ilə bağlı idi. Dövlət başçısının Ağdam səfəri də bu baxımdan daha maraqlı oldu. Sosial şəbəkələrdə cənab İlham Əliyevi minlərlə insan təbrik etdi. Bizim diqqətimizi isə millət vəkili Hikmət Babaoğlunun təbrik statusu cəlb elədi.

Çünki onun yazısı, dövlət başçısının ad günü münasibətilə təbriki siyasi mədəniyyətin, dil məsuliyyətinin və ideoloji yetkinliyin göstəricilərinə tam zidd idi. Nəzərə alaq ki, bu təbriki yazan millət vəkili uzun illər ideoloji sahədə çalışıb, “Yeni Azərbaycan” qəzetinə rəhbərlik edib. Bu cür fiqurlar sıradan sosial şəbəkə istifadəçisi deyil, ictimai rəy formalaşdıran, sözün çəkisini bilməli olan adamlardır. Təəssüf ki, bu “təbrik statusu” nə siyasi etikaya, nə dövlətçilik ənənəsinə, nə də intellektual səviyyəyə uyğun gəldi. Dövlət rəhbərinə hörmət, ehtiram, səmimiyyət əvəzinə, o, təbrikini dini-mistik anlayışlarla, mifoloji terminlərlə təqdim etməklə guya fərqlənmək istədi. Bu, heç bir ölçüyə sığmadı. Əksinə, siyasəti gülünc vəziyyətə salmaqla dili ucuzlaşdıran yanaşması ilə qınağa tuş gəldi.

Hikmət Babaoğlu anlamalıdır ki, dövlət güclüdürsə, onu mifləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Siyasət ciddidirsə, onu folklorvari, yarımçıq, savadsız ifadələrlə təqdim etmək olmaz. “Tanrıkut” kimi nə Azərbaycan dilinin leksikonunda, nə də siyasi terminologiyada yeri olan ifadələrdən istifadə etmək ideoloji tapıntı deyil, dil savadsızlığının açıq göstəricisidir. Azərbaycan dilində “kutlu olsun” ifadəsi də yoxdur. “Kut” sözü özü belə bu mənada işlədilmir. Dilə zorla, süni “müqəddəslik” yükləmək nə dövlətə xidmət edir, nə də cəmiyyətə. Məsələ təkcə bir ifadədə, bir statusda da deyil. Problem ondadır ki, bu cür çıxışları normal sayanlar da var. Daha təhlükəlisi isə ideoloji sahədə çalışan insanların dil məsuliyyəti daşımaması, qrammatik qaydalara, məna ardıcıllığına etinasız yanaşmasıdır. “Həm… həm də…” bağlayıcılarının necə işlədiyini bilməmək, vergüllərlə “düşmənçilik” etmək, coğrafi adları səhv yazmaq deputatın xırda texniki qüsuru deyil. Bunlar düşüncə səviyyəsinin göstəricisidir.

Sosial şəbəkədə tənqiddən sonra statusun qismən düzəldilməsi müsbət hal kimi qəbul edisə də, başqa problem üzə çıxdı. Məlum oldu ki, ideoloji sahədə çalışan adamın dili çox bəsitdir, onun ideoloji dünyagörüşü geniş deyil. Əgər bir millət vəkilinin ali təhsili barədə açıq mənbələrdə belə məlumat yoxdursa, bu artıq fərdi məsələ olmaqdan çıxaraq cəmiyyətin probleminə çevrilir.

İkinci şəkildən göründüyü kimi, Hikmət Babaoğlu statusa düzəliş etsə də, yazıya tam əl gəzdirə bilməyib. Buna onun ya hövsələsi çatmayıb, ya da… Qısası, Babaoğlu dünən statusunu 3 dəfə dəyişməli olub. Bu baxımdan, oxuculardan gələn şərhlər də təsadüfi olmayıb. “Elə bildim orta məktəbdən qovulmuş şagirdin statusunu oxuyuram” ifadəsi təkcə emosional reaksiya yox, cəmiyyətin intellektual narazılığının göstəricisi idi. İnsanlar haqlı olaraq sual edirlər: ölkənin taleyini, xalqın müqəddəratını düşünmək əvəzinə savadsızlığı normallaşdıran, dili və mənanı ucuzlaşdıran millət vəkillərinə nə ehtiyac var axı?!

Burada artıq fərdlərdən çox, mühitdən danışmaq lazımdır. Yeri gəlmişkən, məhz həmin qalmaqaldan sonra Hikmət Babaoğlu haqqında azacıq araşdırma apardıq.

Sən demə, əmək kitabçasında iş yeri slesar kimi yazılan millət vəkili əvvəllər cəbhəçi olub. YAP-a Əli Nağıyevin dəstəyi ilə gəlib. Sonra Qərib Məmmədov onu Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinə – yanına aparıb. Ramiz Mehdiyevin kadrı kimi tanınıb. Dübəndidə, Qubada-Qəçrəşdə, Xızıda villaları, böyük təsərrüfatı, restoranı var. At fermasının olduğu barədə iddialar da yayılıb. Azərbaycan Prezidentinin bağışladığı mənzili ərəblərə kirayə verdiyi haqda xəbərlərlə vaxtilə başı dərdə düşmüşdü. Onun bir mənzili isə Dilarə Əliyeva küçəsində, Dəmir yolunun yanındadır. Özünün isə Qaraçuxurdakı villada qaldığı deyilir.

Bir ziyalımızın şərhində isə onun haqqında maraqlı bir müqayisə aparılır: Molyerin “Meşşanın zadəganlığı” əsərindəki Cənab Jurden obrazı bu mənzərəni xatırladır: yüksək görünmək cəhdi, amma nəticədə gülünc vəziyyət. Süni şəkildə “uca” görünmək istəyən, amma elementar bilikdən məhrum olan adamın aqibəti dəyişmir — istər XVII əsr Fransasında olsun, istərsə də XXI əsr Azərbaycanda”.
Bu gün Azərbaycanda əsas təhlükə təkcə savadsızlıq deyil, savadsızlığın normallaşdırılmasıdır. Kütləviləşmiş kütləşmə, düşünməyin yox, təqlidin təşviqi, intellektual zəhmətin yox, yüngül yolun təbliği geniş vüsət alıb. Gənclərə göstərilən “uğur modeli” oxuyan, düşünən, mütaliə edən insan deyil, dili bilmədən vəzifə tutan fiqurdursa, bunun nəticəsi ağır olacaq.

Hikmət Babaoğlu kimilər bilməlidir ki, dövlətə hörmət mifləşdirmə ilə yox, ciddiyyətlə qorunur. Siyasət pafosla yox, məsuliyyətlə aparılır. Dil isə müqəddəsdir. Onu korlamaq heç kimin haqqı deyil. İdeoloji sahədə çalışan adam ilk növbədə bunu anlamalıdır.
Əks halda, gülməli olan təkcə bir status yox, bütöv bir xalq olacaq.

KONKRET.az-ın ANALİTİK QRUPU