Bakı görüşünün regional və qlobal əhəmiyyəti ŞƏRH

Fevralın 10-da ABŞ-ın Vitse-prezidenti Cey Di Vensin Azərbaycana səfəri və Bakıda Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının imzalanması yalnız ikitərəfli münasibətlərin inkişafı deyil, həm də Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Bu səfər həm siyasi simvolizm, həm də real diplomatik nəticələr baxımından diqqət çəkir.

Diplomatik baxımdan bu görüş bir neçə mühüm mesaj verdi. Birincisi, ABŞ Cənubi Qafqaz regionunda fəal rol oynamaq niyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirdi. Vitse-prezidentin həm Bakı, həm də İrəvanda keçirdiyi görüşlər Vaşinqtonun regionda balanslı və vasitəçi mövqeyini qorumağa çalışdığını göstərir. Ermənistan və Azərbaycan arasında paraflanmış sülh sazişinin davamlılığının təmin edilməsi ABŞ-ın regional siyasətində prioritet kimi təqdim olunur.
Prezident İlham Əliyev çıxışında ABŞ administrasiyasının Qafqazda sülhə verdiyi töhfəni yüksək qiymətləndirdi. Sülhün yalnız siyasi razılaşma deyil, həm də iqtisadi və nəqliyyat layihələri ilə möhkəmləndirilməsi konsepsiyası ön plana çəkildi. Bu baxımdan TRIPP layihəsi və digər regional təşəbbüslər diplomatiyanın praktik nəticələri kimi çıxış edir.
Səfərin digər mühüm tərəfi onun zamanlamasıdır. Qlobal geosiyasi proseslərin intensivləşdiyi, enerji və nəqliyyat marşrutlarının yenidən formalaşdığı bir dövrdə ABŞ ilə Azərbaycan arasında strateji sənədin imzalanması regional balansın yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Azərbaycan bu prosesdə yalnız regional aktor deyil, həm də qlobal enerji və logistika sisteminin mühüm iştirakçısı kimi çıxış edir.
Diplomatik liderlik məsələsi xüsusi qeyd olunmalıdır. Prezident İlham Əliyev regionda təşəbbüskar mövqe tutaraq həm sülh prosesində, həm də iqtisadi inteqrasiya təşəbbüslərində aktiv rol oynayır. ABŞ tərəfi də bu liderliyi açıq şəkildə vurğuladı. Bu qarşılıqlı etimad siyasi dialoqun yüksək səviyyədə olduğunu göstərir.
Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası münasibətləri sistemləşdirir və institusional mexanizmlər yaradır. İşçi qruplarının yaradılması, illik görüş mexanizmi və sahəvi əməkdaşlıq platformaları uzunmüddətli və davamlı model formalaşdırır. Bu, diplomatiyanın spontan deyil, planlı və strukturlaşdırılmış şəkildə aparıldığını göstərir.
Bakı görüşünün beynəlxalq ictimaiyyət üçün də mesajı var: Cənubi Qafqaz münaqişə məkanı deyil, əməkdaşlıq və inteqrasiya platformasına çevrilə bilər. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri, rəqəmsal bağlantılar və təhlükəsizlik əməkdaşlığı regionun qlobal iqtisadi sistemə daha sıx inteqrasiyasını təmin edir.
Nəticə olaraq, Fevralın 10-da baş tutmuş səfər və imzalanmış Xartiya Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Bu hadisə yalnız diplomatik akt deyil, həm də regionun gələcək inkişaf modelini müəyyən edən strateji qərardır. Bakı görüşü tarixə Cənubi Qafqazda sabitlik, əməkdaşlıq və qarşılıqlı fayda prinsipləri üzərində qurulan yeni mərhələnin başlanğıcı kimi daxil olur.

Hüseyn Məsimov,

YAP Mirəsədulla Mirqasımov küçəsi 1 (KTM PHŞ) üzrə ƏPT sədri,
“Kliniki Tibbi Mərkəz” PHŞ-in baş həkimi