Bakı İslamabad geosiyasi xətti: regional tərəfdaşlıqdan qlobal müstəviyə

Mahir Süleymanlı

Milli Məclisin deputatı

Fevralın 23-də Pakistan İslam Respublikasının Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərifin Azərbaycana rəsmi dövlət səfəri iki ölkə arasında mövcud olan dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrinin daha da gücləndirilməsinə töhfə verəcəkdir. Bu səfər ikitərəfli əlaqələrin müxtəlif sahələrdə inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyətli bir addım olaraq dəyərləndirilir. Səfərin məqsədi, həmçinin iki dövlətin bir-birinə olan qarşılıqlı hörmət və etimadını daha da möhkəmləndirərək strateji tərəfdaşlıq münasibətlərini yeni zirvələrə çatdırmaqdır.

Azərbaycan ilə Pakistan arasında münasibətlər tarixi dostluq və qardaşlıq ənənələrinə söykənir. Bu əlaqələr çoxşaxəli və müsbət istiqamətlərdə inkişaf edir, həm regional, həm də beynəlxalq müstəvidə ölkələr bir-birinə dəstək olur. İki ölkə arasında diplomatik əlaqələrin qurulması 1992-ci ildən etibarən başlasa da, tarixi əlaqələrin kökləri daha da dərindir. Azərbaycanın müstəqilliyini ilk tanıyan dövlətlərdən biri Pakistan İslam Respublikası olmuşdur (12 dekabr 1991-ci il). Bu mövqeyin bir təzahürü olaraq Pakistan, həmçinin ölkəmizin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini dəstəkləyir.

Səfər çərçivəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Pakistanın Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərif mətbuata bəyanatlarla çıxış edərək dövlətlərarası gələcək perspektivləri müzakirə ediblər. Dövlətimizin başçısı çıxışında bildirib: “Azərbaycan Pakistandan müdafiə sənayesinin istehsal etdiyi avadanlığı artıq alıb və onun keyfiyyətindən çox razıyıq və birmənalı olaraq, bu işi davam etdirəcəyik. Eyni zamanda, müdafiə sənayesi məhsullarının birgə istehsalı imkanlarını müzakirə etdik və bu, əməkdaşlığımızın digər mühüm sektoru olacaq. Bilirik ki, Pakistanın çox inkişaf etmiş müdafiə sənayesi var. Azərbaycan da öz potensialını inkişaf etdirir. Müdafiə sənayesinin məhsullarını artıq 30-dan çox ölkəyə ixrac edirik. Düşünürəm ki, birgə istehsal ilə təchizatımız – ixracyönümlü təchizatımız daha da artacaq”.

Müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi məqsədilə birgə layihələrin həyata keçirilməsi və texnoloji təcrübənin qarşılıqlı mübadiləsi nəzərdən keçirilir. Belə ki, ixtisaslı kadrların hazırlanması və müdafiə sənayesində müasir texnologiyaların tətbiqi prioritet istiqamətlərdən biridir.

Dövlətlərarası iqtisadi əməkdaşlıq, xüsusilə enerji, ticarət və investisiya sahələrində sürətlə inkişaf edərək hər iki tərəfin strateji maraqlarına uyğun qarşılıqlı faydalı əlaqələrin genişlənməsinə təkan verir. Hər iki ölkə iqtisadiyyatlarının müsbət inkişafını təmin etmək üçün sıx əməkdaşlıq etməyə sadiqlik nümayiş etdirir. Həmçinin, bu dövlətlər ticarət dövriyyəsinin artırılması məqsədilə müxtəlif tədbirlər həyata keçirir. Pakistanın Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərifin bu səfəri çərçivəsində iki ölkə arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə bağlı 10-dan çox sənəd imzalanmışdır. Azərbaycan Pakistana yaxın zamanda 2 milyard dollar sərmayə yatıracaq və bu vəsaitlər konkret layihələrdə tətbiq olunmaqla hər iki ölkənin iqtisadi inkişafına töhfə verəcəkdir.

Eyni zamanda, iki ölkə arasında enerji sahəsində də əməkdaşlıq genişlənir. SOCAR ilə Pakistanın enerji şirkətləri birgə layihələr həyata keçirməkdə maraqlıdırlar. Bu sahədə əməkdaşlıq həm də maye qaz və enerji infrastrukturunun inkişafına dair konkret addımların atılmasını təmin edir.

Azərbaycan və Pakistan arasında nəqliyyat və kommunikasiya sahələrində də əməkdaşlıq müsbət istiqamətdə inkişaf edir. Bu sahə xüsusən də beynəlxalq daşımalar və ticarət əlaqələrinin inkişafı üçün vacibdir. Azərbaycan əlverişli coğrafi mövqeyi baxımından Şimal-Cənub və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafında mühüm rol oynayır. Pakistanın bu dəhlizlərdə iştirak etməsi regionda iqtisadi sabitlik və qarşılıqlı əlaqələrin inkişafına töhfə verir.

İki ölkə arasında humanitar sahədə əlaqələrin inkişafında Heydər Əliyev Fondunun xüsusi rolu vardır. 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva iki ölkə arasında olan dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində göstərdiyi xidmətlərə görə Pakistanın ən yüksək mükafatlarından biri olan “Hilal-e Pakistan” ordeni ilə təltif edilmişdir.

Pakistan və Azərbaycan qlobal arenada bir-birilərinə dəstək göstərməklə yanaşı, bir çox beynəlxalq təşkilatlarda da qarşılıqlı əməkdaşlıq siyasətini həyata keçirirlər. Siyasi və strateji əlaqələr bu ölkələrin qarşılıqlı əlaqələrinin əsasını təşkil edir. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi zamanı Pakistan hər zaman dövlətimizin mövqeyini dəstəkləmiş və bu, hər iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın güclənməsinə səbəb olmuşdur. Həmçinin, Pakistan Azərbaycanla siyasi əlaqələrində qarşılıqlı anlayış və dəstək nümayiş etdirərək, xüsusilə ölkəmizin suverenliyi və ərazi bütövlüyünün təmin olunması ilə bağlı obyektiv yanaşmasını ortaya qoymuşdur.

Azərbaycan-Pakistan əlaqələri bütün sahələrdə genişlənməkdə davam edir. Həm iqtisadi, həm də siyasi sahələrdə bu əlaqələrin daha da möhkəmlənməsi gələcəkdə regionda və beynəlxalq aləmdə daha güclü bir tərəfdaşlıq yaradacaqdır. Qlobal səviyyədə qarşılıqlı maraq və müsbət münasibətlər hər iki ölkənin beynəlxalq siyasətə təsirini artıracaq, daha güclü və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq perspektivləri açacaqdır.

İki ölkə arasında yeni iqtisadi, təhlükəsizlik və mədəni əməkdaşlıq layihələrinin inkişafı Azərbaycan və Pakistanın regionda və dünyada daha sıx əlaqələr qurmasını təmin edəcəkdir. Bu əlaqələrin gələcəkdə daha da dərinləşməsi hər iki xalqın maraqlarını təmin edəcək, həmçinin dövlətlərin mövqelərini gücləndirəcəkdir.