Icma.az
close
up
RU
Bakıda betonlaşmanın mikroiqlimə təsiri Şəhər istilik adaları ARAŞDIRMA

Bakıda betonlaşmanın mikroiqlimə təsiri Şəhər istilik adaları ARAŞDIRMA

Icma.az xəbər verir, Avtosfer saytına əsaslanaraq.

Şəhər istilik adaları anlayışı müasir urbanizasiya proseslərinin ən ciddi ekoloji nəticələrindən biri kimi qəbul olunur və xüsusilə sürətlə betonlaşan şəhərlərdə mikroiqlimin dəyişməsini aydın şəkildə göstərir. Bu fenomen şəhər mərkəzlərində temperaturun ətraf kənd və ya yaşıl zonalarla müqayisədə daha yüksək olması ilə xarakterizə olunur. Bakının son illərdə intensiv tikinti, infrastruktur genişlənməsi və əhali sıxlığının artması fonunda bu prosesin təsir dairəsinə daxil olması artıq təkcə ekoloji deyil, sosial və iqtisadi məsələ kimi də aktuallaşıb.

Beton, asfalt və şüşə kimi tikinti materialları günəş radiasiyasını udmaq və istiliyi uzun müddət saxlamaq xüsusiyyətinə malikdir. Bu materiallar gecə saatlarında da yığılan istiliyi ətraf mühitə buraxaraq havanın soyumasını ləngidir. Bakıda geniş asfalt yollar, sıx çoxmərtəbəli yaşayış kompleksləri və açıq torpaq sahələrinin azalması istilik adası effektini gücləndirən əsas amillər sırasındadır. Xüsusilə külək dövranının məhdudlaşdığı mərkəzi rayonlarda temperatur fərqləri daha kəskin hiss olunur. Yay aylarında şəhər mərkəzi ilə ətraf qəsəbələr arasında temperatur fərqinin bir neçə dərəcəyə çatması bu təsirin real göstəricisidir.

Bakının coğrafi mövqeyi və iqlim xüsusiyyətləri bu prosesi daha da həssas edir. Yarımsəhra və quru subtropik iqlim şəraiti, yağıntıların məhdudluğu və yay aylarında uzunmüddətli isti hava dalğaları betonlaşmanın təsirini daha güclü hiss etdirir. Yaşıllıq sahələrinin azalması bu tarazlığı pozan əsas faktorlardan biridir. Bitkilər buxarlanma yolu ilə havanı soyutduğu halda, onların yerini tutan sərt səthlər istiliyi geri qaytarır və mikroiqlimin təbii tənzimləmə mexanizmini zəiflədir.

Şəhər istilik adalarının təsiri təkcə temperatur artımı ilə məhdudlaşmır. Bu proses enerji istehlakının yüksəlməsinə, xüsusilə kondisioner istifadəsinin artmasına səbəb olur ki, bu da elektrik şəbəkəsinə əlavə yük yaradır. Eyni zamanda, havanın keyfiyyəti pisləşir, çünki yüksək temperatur ozon və digər çirkləndirici maddələrin konsentrasiyasını artırır. Bakıda yay aylarında havanın ağır və boğucu hiss edilməsinin səbəblərindən biri də məhz bu mikroiqlim dəyişiklikləridir. Uzunmüddətli perspektivdə bu, xüsusilə yaşlılar və xroniki xəstəlikləri olan insanlar üçün sağlamlıq risklərini artırır.

Qlobal təcrübə göstərir ki, istilik adası effektinin azaldılması üçün şəhər planlaşdırılmasında yaşıl infrastrukturun rolu həlledicidir. Parklar, yaşıllıq zolaqları, dam və fasad bağçılığı, eləcə də su elementləri temperaturun tənzimlənməsində effektiv vasitə kimi çıxış edir. Bakıda son illər müəyyən yaşıllaşdırma təşəbbüsləri həyata keçirilsə də, bu tədbirlərin şəhərin ümumi betonlaşma tempi ilə müqayisədə hələ də məhdud olduğu görünür. Şəhərsalma qərarlarında mikroiqlim amilinin sistemli şəkildə nəzərə alınması bu baxımdan vacibdir.

Bakının gələcək inkişafı üçün əsas çağırışlardan biri urbanizasiya ilə ekoloji tarazlıq arasında balansın qorunmasıdır. Şəhər istilik adası problemi yalnız ekoloji məsələ deyil, eyni zamanda sosial rifah, enerji təhlükəsizliyi və şəhər həyatının keyfiyyəti ilə birbaşa əlaqəlidir. Mikroiqlimin nəzərə alındığı planlaşdırma yanaşmaları, yaşıl sahələrin qorunması və artırılması, eləcə də istiliyi az udan materiallardan istifadənin təşviqi Bakıda bu təsirlərin yumşaldılmasına real töhfə verə bilər. Bu yanaşma şəhərin uzunmüddətli dayanıqlığını təmin etməklə yanaşı, iqlim dəyişikliklərinə adaptasiya baxımından da strateji əhəmiyyət daşıyır.

AzNews.az

Oxunub 176

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:301
embedMənbə:https://avtosfer.az
archiveBu xəbər 25 Yanvar 2026 14:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see328

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see309

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see299

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see296

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see289

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see279

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see259

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see256

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see249

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see248

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see245

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see241

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see235

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see235

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see233

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see225

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see213

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see207

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see195

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri