Icma.az
close
up
RU
Bakıda betonlaşmanın mikroiqlimə təsiri Şəhər istilik adaları ARAŞDIRMA

Bakıda betonlaşmanın mikroiqlimə təsiri Şəhər istilik adaları ARAŞDIRMA

Icma.az xəbər verir, Avtosfer saytına əsaslanaraq.

Şəhər istilik adaları anlayışı müasir urbanizasiya proseslərinin ən ciddi ekoloji nəticələrindən biri kimi qəbul olunur və xüsusilə sürətlə betonlaşan şəhərlərdə mikroiqlimin dəyişməsini aydın şəkildə göstərir. Bu fenomen şəhər mərkəzlərində temperaturun ətraf kənd və ya yaşıl zonalarla müqayisədə daha yüksək olması ilə xarakterizə olunur. Bakının son illərdə intensiv tikinti, infrastruktur genişlənməsi və əhali sıxlığının artması fonunda bu prosesin təsir dairəsinə daxil olması artıq təkcə ekoloji deyil, sosial və iqtisadi məsələ kimi də aktuallaşıb.

Beton, asfalt və şüşə kimi tikinti materialları günəş radiasiyasını udmaq və istiliyi uzun müddət saxlamaq xüsusiyyətinə malikdir. Bu materiallar gecə saatlarında da yığılan istiliyi ətraf mühitə buraxaraq havanın soyumasını ləngidir. Bakıda geniş asfalt yollar, sıx çoxmərtəbəli yaşayış kompleksləri və açıq torpaq sahələrinin azalması istilik adası effektini gücləndirən əsas amillər sırasındadır. Xüsusilə külək dövranının məhdudlaşdığı mərkəzi rayonlarda temperatur fərqləri daha kəskin hiss olunur. Yay aylarında şəhər mərkəzi ilə ətraf qəsəbələr arasında temperatur fərqinin bir neçə dərəcəyə çatması bu təsirin real göstəricisidir.

Bakının coğrafi mövqeyi və iqlim xüsusiyyətləri bu prosesi daha da həssas edir. Yarımsəhra və quru subtropik iqlim şəraiti, yağıntıların məhdudluğu və yay aylarında uzunmüddətli isti hava dalğaları betonlaşmanın təsirini daha güclü hiss etdirir. Yaşıllıq sahələrinin azalması bu tarazlığı pozan əsas faktorlardan biridir. Bitkilər buxarlanma yolu ilə havanı soyutduğu halda, onların yerini tutan sərt səthlər istiliyi geri qaytarır və mikroiqlimin təbii tənzimləmə mexanizmini zəiflədir.

Şəhər istilik adalarının təsiri təkcə temperatur artımı ilə məhdudlaşmır. Bu proses enerji istehlakının yüksəlməsinə, xüsusilə kondisioner istifadəsinin artmasına səbəb olur ki, bu da elektrik şəbəkəsinə əlavə yük yaradır. Eyni zamanda, havanın keyfiyyəti pisləşir, çünki yüksək temperatur ozon və digər çirkləndirici maddələrin konsentrasiyasını artırır. Bakıda yay aylarında havanın ağır və boğucu hiss edilməsinin səbəblərindən biri də məhz bu mikroiqlim dəyişiklikləridir. Uzunmüddətli perspektivdə bu, xüsusilə yaşlılar və xroniki xəstəlikləri olan insanlar üçün sağlamlıq risklərini artırır.

Qlobal təcrübə göstərir ki, istilik adası effektinin azaldılması üçün şəhər planlaşdırılmasında yaşıl infrastrukturun rolu həlledicidir. Parklar, yaşıllıq zolaqları, dam və fasad bağçılığı, eləcə də su elementləri temperaturun tənzimlənməsində effektiv vasitə kimi çıxış edir. Bakıda son illər müəyyən yaşıllaşdırma təşəbbüsləri həyata keçirilsə də, bu tədbirlərin şəhərin ümumi betonlaşma tempi ilə müqayisədə hələ də məhdud olduğu görünür. Şəhərsalma qərarlarında mikroiqlim amilinin sistemli şəkildə nəzərə alınması bu baxımdan vacibdir.

Bakının gələcək inkişafı üçün əsas çağırışlardan biri urbanizasiya ilə ekoloji tarazlıq arasında balansın qorunmasıdır. Şəhər istilik adası problemi yalnız ekoloji məsələ deyil, eyni zamanda sosial rifah, enerji təhlükəsizliyi və şəhər həyatının keyfiyyəti ilə birbaşa əlaqəlidir. Mikroiqlimin nəzərə alındığı planlaşdırma yanaşmaları, yaşıl sahələrin qorunması və artırılması, eləcə də istiliyi az udan materiallardan istifadənin təşviqi Bakıda bu təsirlərin yumşaldılmasına real töhfə verə bilər. Bu yanaşma şəhərin uzunmüddətli dayanıqlığını təmin etməklə yanaşı, iqlim dəyişikliklərinə adaptasiya baxımından da strateji əhəmiyyət daşıyır.

AzNews.az

Oxunub 176

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:270
embedMənbə:https://avtosfer.az
archiveBu xəbər 25 Yanvar 2026 14:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see317

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see316

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see310

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see310

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see300

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see296

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see292

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see291

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see264

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see262

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see256

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see253

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see253

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see251

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see243

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see241

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see240

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see237

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see202

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see198
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri