Bakıdakı dayanacaqlarda hansı problemlər avtobuslara çətinlik yaradır? MÜTƏXƏSSİS RƏYİ

Paytaxtda ictimai nəqliyyat sisteminin təkmilləşdirilməsi istiqamətində son illər bir sıra addımlar atılır. 

Avtosfer.az xəbər verir ki, yeni avtobusların xəttə buraxılması, xüsusi hərəkət zolaqlarının təşkili və rəqəmsal xidmətlərin tətbiqi şəhərdə sərnişindaşımanın daha rahat və əlçatan olmasına hesablanıb. Lakin görülən işlərə baxmayaraq, avtobus dayanacaqları ilə bağlı bəzi problemlər hələ də qalmaqdadır.

Xüsusilə dayanacaqların ölçülərinin müasir və iri tutumlu avtobuslara uyğun olmaması, cib tipli dayanacaqların yaratdığı vaxt itkisi, giriş-çıxış hissələrində avtomobillərin park edilməsi və bəzi ərazilərdə nəzarətsiz dayanma halları avtobusların hərəkətinə maneə yaradır. Bu problemlər həm ictimai nəqliyyatın sürətinə təsir edir, həm də sərnişinlərin təhlükəsizliyi və rahatlığı baxımından müəyyən çətinliklər yaradır.

Digər tərəfdən, bəzi istiqamətlərdə qanunsuz sərnişindaşıma fəaliyyəti, dayanacaqlarda sərnişin toplamaq üçün uzun müddət gözləyən nəqliyyat vasitələri və qaydalara əməl olunmaması da şəhərdaxili mobilliyə mənfi təsir göstərən əsas amillərdən biri hesab olunur. Xüsusilə paytaxtın kənar qəsəbələrində bu hallara daha çox rast gəlinir.

Bəs hazırda paytaxtda avtobus dayanacaqlarının əsas problemləri nələrdir?

Mövzu ilə bağlı nəqliyyat eksperti Anar Əliyev Avtosfer.az-a müsahibəsində bildirib ki, dayanacaqda bir neçə vacib məsələ öz əksini tapmalıdır:

“Birincisi, dayanacaq üçün ən vacib olan səki, piyada yolu olmalıdır ki, insanlar həmin dayanacağa təhlükəsiz şəkildə çata bilsin. Avtobusdan düşəndə də mənzil başına rahat çata bilsin. 
İkinci məsələ sərnişinlərin rahatlığı üçün orada məlumatların olmasıdır. Yəni qrafiklər, avtobusların gəlmə vaxtı – hamısı öz əksini tapmalıdır ki, ictimai nəqliyyat cəlbedici olsun.
Üçüncüsü isə budur ki, son illər ərzində dünyada belə bir yanaşma formalaşıb. Biz öyrəşmişik ki, dayanacaqda ciblər olsun, avtobus həmin ciblərə daxil olsun, sərnişinləri götürsün, daha sonra hərəkət etsin. Amma indiki yanaşma belədir ki, avtobus ciblərinə avtobusların daxil olması vaxt itkisinə səbəb olur. Çünki avtobus ora daxil olur, sonra oradan çıxanda avtomobilləri gözləyib yenidən yola çıxmalıdır”.

Ekspert əlavə olaraq qeyd edib ki, indiki yanaşma odur ki, ciblər yığışdırılır və avtobus minimal vaxt itkisi ilə dayanacağa yaxınlaşır, sərnişinləri mindirib-düşürür və yoluna davam edir”.

Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsinin bölmə rəisi, polis mayoru Toğrul Nəsirli Avtosfer.az-ın açıqlamasında deyib ki, sözügedən məsələ ilə bağlı, yəni ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələrinin daha təhlükəsiz hərəkətinin təmin olunması məqsədilə Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsi tərəfindən mütəmadi olaraq nəzarət-profilaktik tədbirlər davam etdirilir:

“Lakin təəssüflə qeyd etməliyik ki, edilən xəbərdarlıqlara və həyata keçirilən inzibati tənbeh tədbirlərinə baxmayaraq, yenə də bu gün bəzi nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri avtobus dayanacaqlarına yaxın, 15 metr məsafədə nəqliyyat vasitələrini saxlayaraq avtobusların dayanacaq yerinə daxil olmasına müəyyən çətinliklər yaradırlar.
Təbii ki, ərazidə xidmət aparan əməkdaşlarımız tərəfindən, eyni zamanda xüsusi texniki vasitələrlə bu hal aşkarlandığı vaxt sürücü barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 346.2-ci maddəsinə uyğun olaraq 40 manat məbləğində cərimə tətbiq edilir”.

Toğrul Nəsirli qeyd edib ki, bütün bunları nəzərə alaraq, bir daha sürücülərdən xahiş və tələbimiz ondan ibarətdir ki, dayanacaqlara 15 metr məsafədə nəqliyyat vasitələrini saxlamasınlar, dayanacaqlarda və ya 5.12 yol nişanı ilə işarələnmiş yolda dayanmasınlar, ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələrinin ləngiməsinə səbəb olmasınlar. Əks halda qanunamüvafiq tədbirlər həyata keçiriləcək.

“Xaliq Faiqoğlu” MMC-dən isə məsələ ilə bağlı sorğumuza cavab olaraq bildirildi ki, birinci problem dayanacaqların ölçüsü ilə bağlıdır:

“Çünki avtobusların ölçüsü dəyişir. Hər il daha müasir, daha iri tutumlu avtobuslar gətirilir. Amma dayanacaqların əksəriyyətinin ölçüsü dəyişmir və bu yanaşma yenilənmir.
Digər məsələ isə cib tipli dayanacaqlardır. Çünki əvvəlki yanaşmaya əsasən, belə hesab olunurdu ki, bu, nəqliyyata müəyyən qədər müsbət təsir göstərir. Amma əslində gecikmələrin artmasına səbəb olur. Çünki cib tipli dayanacağa daxil olmaq və oradan çıxmaq iri ölçülü avtobuslar üçün müəyyən qədər çətinlik yaradır. Digər nəqliyyat vasitələri yolu vermədikdə, yaxud sıxlıq olduqda avtobuslar ümumiyyətlə oradan çıxa bilmirlər.

Digər bir məsələ isə dayanacaqların ətrafında, giriş-çıxış hissələrində parkinqlərin olmasıdır. Düzdür, şəhərin mərkəzində parkinqlərə ciddi nəzarət olunur və qanunsuz parkinqə görə cərimələr tətbiq edilir. Amma digər ərazilərdə bu halla tez-tez rastlaşırıq. Xüsusilə Xırdalan istiqamətində. Yəni, Xırdalan şəhərində parkinq anlayışı hələ tam formalaşmayıb. Orada hələ də köhnə qaydalar hökm sürür.

Həmçinin Masazır istiqamətində və digər qəsəbələrdə də eyni vəziyyət müşahidə olunur. Həmin ərazilərdə avtobus dayanacaqlarında maşın saxlanılmasına çox rast gəlinir. Yəni avtomobillər avtobus dayanacaqlarında saxlanılır, avtobuslara üstünlük verilmir. Bu da ciddi problemlərə səbəb olur.

Bəzi hallarda, xüsusilə sıxlıq olan vaxtlarda insanlar avtobusun hərəkət hissəsinə çıxmalı olurlar. İstər-istəməz nəqliyyatın sürəti azalır, avtobusun yenidən hərəkətə qoşulması çətinləşir. Hətta bəzi hallarda bu, yol-nəqliyyat hadisələrinə də səbəb olur. İnsanlar avtobus dayanacaqlarında daha çox ön tərəfə hərəkət edir və hərəkət hissəsində dayanırlar. Yəni qarşılaşdığımız əsas problemlər bunlardır”.

Şirkət əlavə olaraq qeyd ki, bir başqa məsələ isə qanunsuz sərnişindaşıma fəaliyyətidi:

“Hazırda bu hallar az da olsa mövcuddur. Xüsusilə Sulutəpə ətrafı qəsəbələrdə, Sumqayıt-Xırdalan istiqamətində, Sulutəpə-Hökməli və Binəqədi istiqamətlərində belə hallara rast gəlinir.
Taksilərlə yanaşı, orta tutumlu avtobuslarla da qeyri-qanuni şəkildə sərnişindaşıma fəaliyyəti göstərənlər var. Bunların bəziləri şirkət avtobuslarıdır. Yəni, müəyyən şirkətlərin və ya məktəblərin işçilərini, şagirdlərini daşıyan avtobuslarıdır. Onlar gün ərzində öz əməkdaşlarını və ya şagirdlərini daşıdıqdan sonra boş vaxtlarında qanunsuz sərnişindaşıma fəaliyyəti ilə məşğul olurlar.

Onlar dayanacaqlara daxil olur, sərnişin toplamaq üçün uzun müddət gözləyirlər və bu da müəyyən qədər gecikmələrə, stressə səbəb olur. Həmçinin görmüşük ki, qanunsuz sərnişindaşıma fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin törətdiyi qəzalar çox sayda insan itkisi ilə nəticələnir. Bir neçə il əvvəl Bakı-Sumqayıt yolunda 5 tələbənin öldüyü hadisə buna nümunədir. Həmin hadisədə qanunsuz sərnişindaşıma fəaliyyəti göstərən, heç bir müvafiq icazəsi və texniki yoxlaması olmayan bir sürücü ağır qəza törətmişdi”.

Eltac Zülfüqaroğlu