“Başqalarından seçilməmək üçün valideyn olurlar” Psixoloqdan cəmiyyəti silkələyən AÇIQLAMA

Bakının Sabunçu rayonunda yerləşən tibb müəssisələrinin birində anadangəlmə yuxarı ətrafları olmayan körpənin dünyaya gəlməsi və anasının doğuşdan dərhal sonra övladından imtina etməsi cəmiyyətdə müzakirələrə səbəb olub.

Maraqlıdır, fiziki qüsur və ya xüsusi ehtiyacla doğulan uşaqların valideynlərinə övladından imtina qərarı verməzdən əvvəl peşəkar psixoloji dəstəyin göstərilməsi nə dərəcədə vacibdir?

Mövzu ilə Redaktor.az-a bağlı danışan klinik psixoloq Gülşən Rüstəmova bildirdi ki, insanların çox vaxt kifayət qədər önəm vermədiyi məsələlərdən biri valideyn olmağın məsuliyyətini, məntiqini, məqsədini və missiyasını dərk etməkdir.

"Təəssüflər olsun ki, valideyn olmaq nə deməkdir, valideyn olmağın mahiyyəti nədən ibarətdir – bu barədə kifayət qədər informasiyamız yoxdur. Çünki bizim üçün hazırkı vəziyyətdə və uzun illərdir dünyaya övlad gətirmək ictimaiyyətə uyğunlaşmaq, ətrafdakılardan seçilməmək, başqaları kimi olmaq, başqalarının etdiyini etmək və s. bu kimi anlayışlarla təzahür edir. Ona görə də zehnimizdə əslində valideyn olmağın əsası, məntiqi, özəyi və mahiyyəti haqqında kifayət qədər təsəvvür yoxdur. Bu, ana tərəfindən spontan şəkildə verilmiş bir qərar ola bilər. Yaxud hansısa şiddətdən – ailənin şiddətindən, ətrafın təzyiqindən və ya digər təsirlərdən dolayı ana qeyri-adekvat qərar qəbul etmiş ola bilər. Həmin anda onun psixologiyası ilə məşğul olmaq isə daha uzun vaxt və daha ciddi iş tələb edəcək".

Onun sözlərinə görə, bu məsələ ilə övlad hələ ana bətnində olan zaman məşğul olmaq lazımdır:

"Düşünürəm ki, belə nümunələri gizlətməməliyik. Belə halları açıq şəkildə insanlara, cəmiyyətə izah etməliyik ki, insanlar valideyn olmağın mahiyyətini anlasınlar və bunu şüurlu şəkildə həyata keçirsinlər. “Başqalarından seçilməmək üçün deyil, şüurlu şəkildə valideyn oluram” – bunu insanlar anlamalıdır. Ona görə də biz valideyn olmağa məsuliyyətlə yanaşmırıq. Yenə deyirəm, valideynlik dünyada ən vacib məqamlardan biridir. Mən dünyaya bir canlı insan gətirirəm və məqsədim, fikirlərim, missiyam, ümumiyyətlə, hansı səlahiyyəti, hansı formanı və hansı vacib məsuliyyəti daşıyacağım haqqında informasiyam olmur. Ona görə də bu məsələ barmaqarası yanaşılan bir məsələ kimi övlad dünyaya gətirilməzdən əvvəl, ana bətnində olan zaman müəyyən yoxlanışlardan keçmirik. Çünki hazırda texnologiya dövrüdür və demək olar ki, ana bətnindən başlayaraq müəyyən mərhələlərdə dünyaya gətirəcəyimiz və məsuliyyət daşıdığımız övladımız haqqında bir çox informasiyaya malik ola bilərik. Təəssüflər olsun ki, bunu etmirik, son məqama saxlayırıq. Ətrafdakılar da buna şiddətlə etiraz edirlər: “Ehtiyac yoxdur, biz də dünyaya uşaq gətirdik” və s".

Psixoloq qeyd etdi ki, dünyaya gətirilmiş uşaqda olan qüsurlar həm genetik faktorlardan, həm ətraf mühitin təsirindən, həm qidalanmadan, həm də digər bir sıra amillərdən asılıdır:

"Əgər bunlara düzgün əməl etmiriksə, deməli, sağlam uşağın dünyaya gəlmə ehtimalı aşağı düşür və bu yoxlanışlar zamanı həmin məsələlər bəlli olmalı idi. Çox güman ki, vaxtında, ana bətnində olan zaman, müdaxilənin mümkün olduğu mərhələdə insanlar bununla maraqlanmırlar və sonrakı məqama saxlayırlar. Biz insan olaraq bir övlad dünyaya gətirməyin mahiyyətini dərk etmirik. Bax, bədbəxtliyimiz buradadır. Əsl məqam budur ki, biz dünyaya övlad gətirməyin mahiyyətini dərk etmirik".

Xədicə BAXIŞLI