Bessentin müsahibəsi transatlantik münasibətlərdəki gərginliyi pik həddə çatdırdı

ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent bəyan edib ki, Birləşmiş Ştatlar Qrenlandiyanı ələ keçirmək mövqeyindən dönməyəcək. O, buna səbəb kimi Avropanın öz təhlükəsizliyini təmin edə bilməyəcək qədər "zəif" olmasını göstərib.

Qaynarinfo "Bloomberg”ə istinadla yazır ki, Bessent "NBC News”a müsahibəsində "Amerika vəziyyətə nəzarət etməlidir" deyərək, prezidentin istədiyinə nail olmaq üçün "strateji təzyiq" rıçaqlarından istifadə etdiyini bildirib.

Bessentin arqumentləri: Niyə məhz indi?

Maliyyə naziri Trampın Qrenlandiya ambisiyalarını üç əsas amillə əsaslandırıb:

1. Arktikada qlobal rəqabət: Şimal qütbü bölgəsində Rusiya və Çin ilə artan hərbi rəqabət.

2. "Qızıl Qübbə" (Golden Dome): ABŞ-ın yeni quracağı çoxlaylı raketdən müdafiə sisteminin Qrenlandiya üzərində tam nəzarət tələb etməsi.

3. Avropanın enerji asılılığı: Bessent iddia edir ki, Avropanın keçmişdə Rusiya enerjisindən asılılığı Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsini "maliyyələşdirib" və bu, Avropanın strateji etibarsızlığını sübut edir.

"Prezident Tramp strateji hərəkət edir. O, builki və ya gələn ilki vəziyyətdən daha uzağı — Arktikada baş verə biləcək real toqquşmanı görür. Biz milli təhlükəsizliyimizi və yarımkürəmizin müdafiəsini digər ölkələrə həvalə (autsorsinq) etmək niyyətində deyilik", deyə nazir vurğulayıb.

"Avropalılar zəiflik, ABŞ isə güc nümayiş etdirir"

Trampın Avropaya qarşı mövqeyinin sadəcə bir "danışıqlar taktikası" olub-olmaması barədə suala cavab verən Bessent, prezidentin fikrinin qəti olduğunu bildirib:

• "Avropalılar zəiflik, ABŞ isə güc nümayiş etdirir".

• "Prezident hesab edir ki, Qrenlandiya ABŞ-ın bir hissəsi olmadan təhlükəsizliyin gücləndirilməsi qeyri-mümkündür".

Bəzi Avropa liderlərinin Qrenlandiya cəhdinin NATO-nun sonu olacağı barədə xəbərdarlıqlarına gəlincə, Bessent bunu "yalançı seçim" adlandırıb:

"Avropa liderləri gec-tez anlayacaqlar ki, təhlükəsizlik sahəsində ABŞ-ın çətiri altında olmağa məcburdurlar".

Gərginliyin artması və Avropanın reaksiyası

Vəziyyətin kəskinləşməsi fonunda Avropa artıq cavab addımlarını hazırlayır:

• İqtisadi cəza: Aİ ölkələri ABŞ mallarına 93 milyard avro dəyərində rüsum tətbiq etməyi və ya Amerika şirkətlərinin bazara girişini məhdudlaşdırmağı planlaşdırır. Tramp isə buna cavab olaraq Danimarka və digər müxalif ölkələrə fevralın 1-dən etibarən 10-25% arası gömrük rüsumu tətbiq edilməsi barədə fərman imzalayıb.

• Alternativ Alyans: "Politico”nun məlumatına görə, Avropa NATO-ya alternativ olaraq, ABŞ-ın iştirak etmədiyi, lakin Ukraynanın da daxil olduğu yeni bir təhlükəsizlik ittifaqı yaratmağı nəzərdən keçirir.

Alpər