Icma.az
close
up
RU
Bioloji saatın pozulması insanları tez öldürür ARAŞDIRMA

Bioloji saatın pozulması insanları tez öldürür ARAŞDIRMA

Cebheinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

“Scientific Reports” jurnalında dərc olunan məqalədə elm adamları sirkadiyalı sindrom (CircS) kimi tanınan bir qrup davranış və metabolik anormallıqlar ilə orta yaşlı və yaşlı insanlarda spesifik, bütün səbəblərdən ölüm halları arasındakı əlaqəni araşdırıblar. 

Bunun üçün ABŞ və Çindən alınan məlumatlardan istifadə olunub.Nəticələr göstərir ki, sirkadiyalı ritm ürək-damar, serebrovaskulyar, böyrək xəstəlikləri, diabet, bədxassəli xəstəliklər, Alzheimer xəstəliyi, bəzi infeksiyalar və bütün səbəblərdən ölüm halları ilə əhəmiyyətli dərəcədə korrelyasiya olunur.

Sirkadiyalı ritmlər demək olar ki, bütün canlı orqanizmlərdə olan təxminən 24 saatlıq bioloji dövrlərdir. Məməlilərdə onlar hipotalamusda yerləşən kiçik bir bölgə olan beynin supraxiazmatik nüvəsi tərəfindən tənzimlənir. Bu nüvə susuzluq, aclıq və yuxu kimi əsas funksiyaları tənzimləyir.

Bu ritmlər yuxu-oyanma dövrləri, maddələr mübadiləsi və immun funksiyası kimi əsas fizioloji proseslərə təsir göstərir. Bununla belə, növbəli iş, həddindən artıq işığa məruz qalma və nizamsız yuxu rejimi ilə xarakterizə olunan müasir həyat tərzi getdikcə bu ritmləri pozur.

Tədqiqatlar göstərir ki, sirkadiyalı ritmin pozulması Alzheimer xəstəliyi, 2-ci tip diabet və ürək-damar xəstəliklərinin inkişafına kömək edir. Bu, depressiya və yuxu çatışmazlığı əlamətlərini əhatə edən ənənəvi metabolik sindromu genişləndirən sirkadiyalı sindrom konsepsiyasının inkişafına səbəb olub.

Tədqiqatçılar Amerika Birləşmiş Ştatları və Çində keçirilən böyük milli sorğuların məlumatlarından istifadə edərək, orta yaşlı və yaşlı böyüklər arasında sirkadiyalı ritm və ölüm nisbətləri arasındakı əlaqəni araşdırdılar. 40 yaşdan kiçik və yuxu, maddələr mübadiləsi, depressiya və ya təqiblə bağlı vacib məlumatları əldən verən iştirakçılar tədqiqatdan kənarlaşdırılıb. Filtrdən sonra Çindən 7637, Amerikadan isə 9320 respondent qalıb.

Çin sorğusunda iştirak edən 7637 nəfərdən 2270-də siroz, Amerika tədqiqatında iştirak edən 9320 respondentdən 4335-də isə bu xəstəlik olub. Hər iki qrupda sirozlu insanlar daha yaşlı idi və ürək xəstəlikləri, hipertoniya və şəkərli diabet də daxil olmaqla xroniki xəstəliklərə daha çox rast gəlinirdi. 9,17 illik təqib zamanı Çin kohortunda 142 ölüm baş verib, sirk qrupunda ölüm nisbəti daha yüksək olub (1000 nəfərə 2,0-a qarşı 2,9). 

Amerika kohortunda orta hesabla 7,4 il ərzində 1321 ölüm qeydə alınıb, sirk qrupunda daha yüksək ölüm nisbəti (1000 nəfərə 10,90-a qarşı 18,56) olub.
Bu tədqiqat böyük və müxtəlif populyasiyalarda CCDS ilə həm bütün səbəblərdən, həm də xüsusi səbəblərdən ölüm halları arasında güclü və ardıcıl əlaqəni nümayiş etdirən ilk tədqiqatdır.

Sirkadiyalı tənzimləmənin pozulması damar, iltihab, metabolik və digər sistemlər tərəfindən yerinə yetirilən bioloji funksiyaları pozur, xroniki xəstəliklərə və vaxtından əvvəl ölümə qarşı həssaslığı artırır. Qeyd edək ki, ölüm riski sirrozlu 40-60 yaş arası insanlar arasında ən yüksək olub.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:184
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 01 May 2025 13:26 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri