Icma.az
close
up
RU
Bioloji saatın pozulması insanları tez öldürür ARAŞDIRMA

Bioloji saatın pozulması insanları tez öldürür ARAŞDIRMA

Cebheinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

“Scientific Reports” jurnalında dərc olunan məqalədə elm adamları sirkadiyalı sindrom (CircS) kimi tanınan bir qrup davranış və metabolik anormallıqlar ilə orta yaşlı və yaşlı insanlarda spesifik, bütün səbəblərdən ölüm halları arasındakı əlaqəni araşdırıblar. 

Bunun üçün ABŞ və Çindən alınan məlumatlardan istifadə olunub.Nəticələr göstərir ki, sirkadiyalı ritm ürək-damar, serebrovaskulyar, böyrək xəstəlikləri, diabet, bədxassəli xəstəliklər, Alzheimer xəstəliyi, bəzi infeksiyalar və bütün səbəblərdən ölüm halları ilə əhəmiyyətli dərəcədə korrelyasiya olunur.

Sirkadiyalı ritmlər demək olar ki, bütün canlı orqanizmlərdə olan təxminən 24 saatlıq bioloji dövrlərdir. Məməlilərdə onlar hipotalamusda yerləşən kiçik bir bölgə olan beynin supraxiazmatik nüvəsi tərəfindən tənzimlənir. Bu nüvə susuzluq, aclıq və yuxu kimi əsas funksiyaları tənzimləyir.

Bu ritmlər yuxu-oyanma dövrləri, maddələr mübadiləsi və immun funksiyası kimi əsas fizioloji proseslərə təsir göstərir. Bununla belə, növbəli iş, həddindən artıq işığa məruz qalma və nizamsız yuxu rejimi ilə xarakterizə olunan müasir həyat tərzi getdikcə bu ritmləri pozur.

Tədqiqatlar göstərir ki, sirkadiyalı ritmin pozulması Alzheimer xəstəliyi, 2-ci tip diabet və ürək-damar xəstəliklərinin inkişafına kömək edir. Bu, depressiya və yuxu çatışmazlığı əlamətlərini əhatə edən ənənəvi metabolik sindromu genişləndirən sirkadiyalı sindrom konsepsiyasının inkişafına səbəb olub.

Tədqiqatçılar Amerika Birləşmiş Ştatları və Çində keçirilən böyük milli sorğuların məlumatlarından istifadə edərək, orta yaşlı və yaşlı böyüklər arasında sirkadiyalı ritm və ölüm nisbətləri arasındakı əlaqəni araşdırdılar. 40 yaşdan kiçik və yuxu, maddələr mübadiləsi, depressiya və ya təqiblə bağlı vacib məlumatları əldən verən iştirakçılar tədqiqatdan kənarlaşdırılıb. Filtrdən sonra Çindən 7637, Amerikadan isə 9320 respondent qalıb.

Çin sorğusunda iştirak edən 7637 nəfərdən 2270-də siroz, Amerika tədqiqatında iştirak edən 9320 respondentdən 4335-də isə bu xəstəlik olub. Hər iki qrupda sirozlu insanlar daha yaşlı idi və ürək xəstəlikləri, hipertoniya və şəkərli diabet də daxil olmaqla xroniki xəstəliklərə daha çox rast gəlinirdi. 9,17 illik təqib zamanı Çin kohortunda 142 ölüm baş verib, sirk qrupunda ölüm nisbəti daha yüksək olub (1000 nəfərə 2,0-a qarşı 2,9). 

Amerika kohortunda orta hesabla 7,4 il ərzində 1321 ölüm qeydə alınıb, sirk qrupunda daha yüksək ölüm nisbəti (1000 nəfərə 10,90-a qarşı 18,56) olub.
Bu tədqiqat böyük və müxtəlif populyasiyalarda CCDS ilə həm bütün səbəblərdən, həm də xüsusi səbəblərdən ölüm halları arasında güclü və ardıcıl əlaqəni nümayiş etdirən ilk tədqiqatdır.

Sirkadiyalı tənzimləmənin pozulması damar, iltihab, metabolik və digər sistemlər tərəfindən yerinə yetirilən bioloji funksiyaları pozur, xroniki xəstəliklərə və vaxtından əvvəl ölümə qarşı həssaslığı artırır. Qeyd edək ki, ölüm riski sirrozlu 40-60 yaş arası insanlar arasında ən yüksək olub.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:190
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 01 May 2025 13:26 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see313

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see305

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see272

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see253

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see253

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see251

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see236

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see233

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see229

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see208

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see208

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see207

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see206

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see205

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see202

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see197

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see196

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri