Bizim Alla Borisovna...

Məni çaşdıran, tələsdirib qıcıqlandıran azərbaycandilli "fb" seqmentinin həyəcanı, yersiz hay-küyü, Alla Puqaçovanın məlum müsahibəsindən sonra təzahür edən sevgi və "sədaqəti", nostaljisi oldu. Düzünə qalsa, belə hallarda, hər dəfə, imperiyalar tör-töküntüsü olmağın təzahürlərini hiss etməkdən qıcıqlanıram. Lakin mən qıcıqlanmağımda olum, tarix də öz verdiyi dərslərdə... 

Erkən gəncliyimdə Nizamini daha yaxşı anlamaq, hiss etmək üçün farscanı öyrənməyə çalışdım. Bir neçə uğursuz cəhddən sonra lüğətin də köməyi ilə qismən, orijinalda oxuya bildim. Bu mənim rus və Azərbaycan dillərinə edilmiş tərcümələrdə oxuduğum Nizami deyildi. Fərqli, başqa Nizami idi. Bax onda, ilk dəfə başa düşdüm ki, dil qanaddır, səni göylərə ucaldar, ənginliklərə aparar, istəsə, eləməz tənbəllik, yerə də vurar. 

Eyni vəziyyət neçə il əvvəl, bir nəşriyyatın sifarişi ilə Dostoyevskinin sovet dövründə tərcümə edilmiş əsərini redaktə edib uyğunlaşdırmağa çalışdığım günlərdə baş verdi. Onda isə öz-özümə dedim: "Dil bəşəriyyətin hard diskidir".

Bu mənada Alla Puqaçova rus dilinin hard diskindən, "data"sından qidalanaraq Rusiyanın yerinə tövbə etməyə çalışıb. Təkcə Alla Puqaçova yox, Rusiyadan qaçmaq məcburiyyətində qalmış, mənim də tanıdığım, dinlədiyim əksər ruslar hələ də Dostoyevski dili ilə danışır. 

Dostoyevski tövbə dili ilə yazır, yalan deməmək üçün ağrılarını dilin qatlarında itirirdi. Amma rus dilində həqiqət anlayışı çoxşaxəli, irrosionaldır. Yoxdur. Bataqlıqlar isə Rusiyada çoxdur, dərindir. Və Alla Borisovna bütün dərdini rus dilinin çiyinlərinə, ibarələrinə, ah-uflarına yükləyərək, əslində heç nə deməyib. 

Əlbəttə, onun eyhamları olmasa da, bilirik ki, Rusiya öz bataqlığında batacaq. Geci, tezi var. Ukrayna qərb tərəfdəki bataqlıqdır. Dünyanın ən böyük bataqlığı - "Vasyuqan" isə Sibir tərəfdədir. Bu, heç... 

Uşaqlıqda hər dəfə nəyə isə "heç" deyəndə tarix müəllimi, böyük qardaşım dərhal dillənirdi: "Heç öküzə deyərlər, o da heyvanların ən böyüyüdür!"  

Deyiləcək heç nə yoxdur. Şou-biznes divası sovet dövründə olduğu kimi, indi də ruslar və rusdillilər, o cümlədən tarixə qovuşmuş nəhəng imperiyanın təbəələri üçün azadlıq carçısına çevrilməyə çalışıb. 

"Bizim" Alla Borisovna bu dəfə məşhur müğənnilərimizin də bir vaxtlar ondan çeşni götürdüyü kimi, xarici qastrollara getmək, hər yerdə hamıdan (məsələn, Sofiya Rotarudan) önə keçmək üçün sovet məmurlarının ağlını başından çıxara bilən gedişlər etmədi, sadəcə Dostoyevski kimi danışmağa çalışdı...

Məqsəd Nur