BMT nin Baş katibi: COP30 da İtki və Zərər Fonduna böyük maliyyə töhfəsi verilməlidir

Bakı, 23 oktyabr, AZƏRTAC

Heç bir ölkə ekstremal hava şəraitinin dağıdıcı təsirləri fonunda özünü təhlükəsiz hesab edə bilməz. İnsan həyatının xilası erkən xəbərdarlıq sistemlərini hamı üçün əlçatan etmək deməkdir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirləri BMT-nin rəhbəri Antonio Quterreş ifadə edib.

Cenevrədəki Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının (ÜMT) konfransında çıxış edən Baş katib qeyd edib: “Erkən xəbərdarlıq sistemləri işləyir. Onlar fermerlərə əkinlərini və mal-qaralarını qorumaq, ailələrə təhlükəsiz şəkildə təxliyə olunmaq imkanı verir, həmçinin bütün icmaları dağıntılardan qoruyur. Biz bilirik ki, fəlakətlə bağlı ölüm halları yaxşı erkən xəbərdarlıq sistemləri olan ölkələrdə azı altı dəfə aşağıdır”. O əlavə edib ki, təhlükəli hadisədən cəmi 24 saat əvvəl xəbərdarlıq edilməsi zərəri 30 faizə qədər azalda bilər.

2022-ci ildə A.Quterreş “Hər kəs üçün, hər yerdə” adlı təşəbbüs irəli sürüb. Baş katib bildirib ki, hazırda bütün ölkələrin yarıdan çoxu çoxtərəfli erkən xəbərdarlıq sistemləri ilə təchiz olunub. BMT rəhbəri etiraf edib ki, dünyanın ən az inkişaf etmiş ölkələri rəsmi hesabatlar verilməyə başlayandan bəri öz imkanlarını demək olar ki, iki dəfə artırıblar, amma bu sahədə hələ çox iş görülməlidir.

A.Quterreş vurğulayıb ki, ölkələr üçün tələb olunan sürət və miqyasda hərəkət etmək məqsədilə maliyyələşmənin artırılması əsas olacaq. O əlavə edib: “Hər bir ölkəyə köməklik göstərmək üçün maliyyə artımı tələb olunur. Ancaq inkişaf etməkdə olan ölkələrin səyləri məhdud maliyyə sahəsi, yavaşlayan böyümə, borc yükləri və artan sistem riskləri ilə bloklanır”.

O, həmçinin iqlim böhranının mənbəyində hərəkətə keçməyə, sürətlə irəliləyən qlobal istiləşməni sənayedən əvvəlki temperaturdan 1,5 dərəcə Selsi ilə məhdudlaşdırmağa çağırıb. Baş katib qeyd edib: “Bir şey artıq aydındır: biz yaxın bir neçə il ərzində qlobal istiləşməni 1,5 dərəcədən aşağı saxlaya bilməyəcəyik. Yəni, qarşıdakı illərdə 1,5 dərəcədən yuxarı, daha böyük və ya daha kiçik, daha yüksək və ya aşağı intensivliklə müşayiət olunacaq bir dövrümüz olacaq”.

BMT-nin növbəti iqlim dəyişikliyi konfransında dövlətlərin növbəti onillikdə istixana qazı emissiyalarını azaltmağı öhdəsinə götürməsi gözlənilir. COP30 noyabrın 10-21-də Braziliyanın Belen şəhərində keçiriləcək. A.Quterreş bununla bağlı deyib: “Braziliyada liderlər 2035-ci ilə qədər inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün hər il 1,3 trilyon dollar səfərbər etmək, iqlim tədbirlərini maliyyələşdirmək üçün etibarlı plan üzərində razılığa gəlməlidirlər.

İnkişaf etmiş ölkələr bu il 40 milyard dollaradək iqlimə uyğunlaşma maliyyələşdirməsini ikiqat artırmaq öhdəliyini yerinə yetirməlidir və İtki və Zərər Fondu əhəmiyyətli töhfələr cəlb etməlidir”.

Baş katib BMT-nin dəstəklədiyi İqlim Dəyişikliyi üzrə İnformasiya Dürüstlüyü Qlobal Təşəbbüsünə istinad edərək “dezinformasiya, onlayn təqib və yaşıl yuyulma ilə mübarizənin” zəruriliyini də vurğulayıb. O iqlimşünaslara müraciətlə deyib: “Alimlər və tədqiqatçılar heç vaxt həqiqəti söyləməkdən qorxmasın”.