Boğazda tıxac Tankerlər

Yaxın Şərqdə gərginliyin artması Fars körfəzində gəmiçilik üçün ciddi problemlər yaradıb, burada keçən həftədən bəri təxminən 1 000 gəmidən ibarət tıxac yaranıb.

Bu barədə “S&P Global” bazar iştirakçılarına istinadən bildirir.

Gəmi sahibləri regiondakı narahat vəziyyətə görə tranziti yalnız gündüz vaxtı ilə məhdudlaşdırırlar, eyni zamanda qlobal naviqasiya sistemləri və rabitə vasitələrinin işində yaranan maneələr gəmilərin toqquşma riskini artırır.

Hazırda rəsmi şəkildə boğaz tam bağlanmasa da, real zamanlı gəmi izləmə məlumatlarına görə artıq bir neçə böyük neft tankeri təhlükəsizlik səbəbilə istiqamətini dəyişərək “U”dönüşü edib. Bu isə qlobal enerji tədarükü üçün həyati əhəmiyyət daşıyan dəniz yolunun praktiki olaraq risk zonasına çevrildiyini göstərir.

MarineTraffic platformasının məlumatlarına əsasən, 6 iri neft tankeri Hörmüz Boğazına daxil olmadan əvvəl istiqamətini dəyişərək geri dönüb. Eyni davranış Panama, Norveç, Cənubi Koreya və Böyük Britaniya bayrağı altında üzə digər tankerlərdə də müşahidə olunur. Bəzi gəmilər U-dönüş etdikdən sonra bir neçə gün sonra yenidən boğaza yaxınlaşıblar

İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik Komissiyası artıq Hürmüz boğazının bağlanması təklifini gündəmə gətirib. Lakin son qərar ölkənin Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasına aiddir. Belə bir qərar yalnız regionu deyil, bütün dünyanı iqtisadi baxımdan silkələyə bilər.

Hörmüz boğazı dünya üzrə dəniz yolu ilə daşınan neftin təxminən 30 faizini təmin edir. Gün ərzində 20 milyon barelə yaxın neft və neft məhsulları bu dar sulardan keçərək əsasən Asiya bazarlarına (xüsusilə Çinə) göndərilir.

İranın öz neft ixracının əsas hissəsi bu boğaz üzərindən həyata keçirilir. Eləcə də İraqın 85,  Səudiyyə Ərəbistanın 35, BƏƏ-nin 20 fazilik neft tədarükü buradan keçir.

Təkcə neft deyil, qaz bazarı da bu boğazdan asılıdır. Qətərdən çıxan mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) 20 faizi bu yol ilə hərəkət edir. Qətərin LNG ixracının 87 faizi Asiyaya, 13 faizi isə Avropaya gedir. Beləliklə, Hürmüz təkcə Orta Şərq üçün deyil, Avropa və Asiya üçün də enerji təhlükəsizliyinin “nəbz nöqtəsi” sayılır.

Tankerlərin geri qayıtması və riskin artması artıq qlobal bazarlarda dalğalanma yaratmağa başlayıb. Brent neftinin qiyməti son iki gün ərzində artmaqda davam edir və bir çox analitiklər əgər vəziyyət davam edərsə, qiymətin 100 dolları keçə biləcəyini istisna etmirlər.