Bölgədə atəşkəs ümidi iflasa uğrayıb: HƏMAS üçün girovlar bir növ geosiyasi kart dır

HƏMAS İsraillə barışıq və həbsxanada məhbus olan bir qrup fələstinlinin azad edilməsi müqabilində Qəzzada saxlanılan 7-9 girovu azad etməyə razılıq verdiyi barədə xəbərləri təkzib edib. Bu barədə HƏMAS nümayəndəsi Sami Əbu Zuhri deyib. O bildirib, hərəkatın iki aylıq atəşkəs müqabilində bir neçə girovu azad etməyə razılaşdığı barədə xəbərlər həqiqətə uyğun deyil. İsrail hakimiyyəti bu cür yalan məlumatlar yaymaqla insanları çaşdırmağa çalışır. 

Qeyd edək ki, HƏMAS-ın anklavda iki aylıq atəşkəs və İsrailin həbsdə olan 300 fələstinlini azad etməsi müqabilində Qəzzada saxlanılan 9 girovu azad edəcəyi barədə məlumat yayılmışdı.

Politoloq Turan Rzayev Sherg.az-a söyləyib ki, bu açıqlama təkcə informasiyanın təkzibi deyil, həm də ciddi bir siyasi mesajdır:

“HƏMAS bu bəyanatı ilə bir daha göstərdi ki, İsrailin birtərəfli şərtləri ilə heç bir razılaşma masasına oturmaq niyyətində deyil və vəziyyətin davam etməsi həm regional, həm də beynəlxalq miqyasda yeni risklərin formalaşmasına səbəb ola bilər. Ümumiyyətlə prosesin qarşısını alan əsas amillərdən biri etimadsızlıq mühitidir. HƏMAS və İsrail arasında bu günə qədər aparılan danışıqlarda nəticə əldə olunmamasının səbəbi qarşılıqlı güvənin tamamilə itmiş olmasıdır. Xüsusilə son toquşmalar zamanı İsrailin Qəzzaya qarşı həyata keçirdiyi genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlar, o cümlədən mülki obyektlərin və infrastrukturun məhv edilməsi HƏMAS-ın mövqeyini daha da sərtləşdirib. Digər tərəfdən, İsrail tərəfi də HƏMAS-ın silahlı və siyasi strukturlarını tamamilə sıradan çıxarmaq hədəfini dəyişməyib.

Qəzzada saxlanılan israilli girovlar HƏMAS üçün siyasi və strateji baxımdan əhəmiyyətli bir alətə çevrilib. Bu əsirlər yalnız İsraillə müzakirə mövzusu deyil, həm də regionda HƏMAS-ın “dövlət içində dövlət” kimi davranmaq cəhdinin əsas sübutlarından biridir”. 

Analitik qeyd edib ki, HƏMAS bu girovları sadəcə insanlıq məsələsi deyil, siyasi kapital kimi görür:

“Məhz bu səbəbdən hər hansı güzəşt yalnız real, qarşılıqlı və HƏMAS üçün konkret dividendlərlə müşayiət olunarsa mümkündür. HƏMAS-ın bu xəbəri təkzib etməsi bölgədə qısa müddətdə atəşkəs ümidi olan hər hansı mexanizmin iflasa uğradığını göstərir. Beynəlxalq vasitəçilər xüsusilə Misir, Qətər və ABŞ – son günlər danışıqları intensivləşdirməyə çalışsa da, belə bəyanatlar bu səyləri zəiflədir. Bu isə bölgədə müharibənin yenidən daha sərt fazaya keçə biləcəyi ehtimalını artırır. Digər tərəfdən, İsrail hökuməti də daxildə ciddi təzyiqlə üz-üzədir. Xüsusilə girov ailələrinin etiraz aksiyaları, ictimai narazılığın artması, Netanyahu hökumətini daha sərt və populist addımlar atmağa vadar edir. Belə bir fonda, razılaşmanın mümkün olduğu yönündə yayılan məlumatlar, əslində Tel-Əvivin daxili auditoriyasına hesablanmış taktik gediş ola bilərdi. HƏMAS isə bu oyuna daxil olmayaraq növbəti dəfə siyasi iddiasını ortaya qoymuş oldu. İsrailin yaydığı, lakin HƏMAS tərəfindən təkzib edilən məlumatların Qərb ölkələrində də fərqli reaksiyalar doğurduğunu müşahidə edilir. ABŞ və Avropa ölkələri bir tərəfdən İsrailə dəstək verməyə davam edir, digər tərəfdən isə münaqişənin humanitar nəticələrindən narahatlıqlarını bildirirlər. Bu səbəbdən də, atəşkəs və girov azadlığı məsələsi hazırda həm regional, həm də beynəlxalq diplomatiyanın diqqət mərkəzindədir. Hazırkı vəziyyətdə HƏMAS-ın sərt mövqeyi və İsrailin güzəştə yanaşmayan siyasəti, bölgədə yeni bir qarşıdurma dalğasının baş qaldıracağı ehtimalını artırır. Girovların azad olunmaması təkcə humanitar problem deyil, eyni zamanda siyasi və diplomatik böhranın qığılcımıdır. HƏMAS üçün girovlar bir növ geosiyasi "kart"dır və bu kartı yalnız maksimum nəticə əldə edəcəyi halda masaya qoymaq niyyətindədir. Buna görə də, bölgədəki siyasi gərginliyin yaxın zamanda azalma ehtimalı çox zəifdir. HƏMAS-ın bu açıqlaması həm İsrailin siyasi təbliğatını neytrallaşdırmaq məqsədi daşıyır, həm də tərəflərin mövqelərinin nə qədər uzaq olduğunu bir daha ortaya qoyur”.