Icma.az
close
up
RU
Bu il qrip niyə bu qədər ağır keçir? Amerikalı mütəxəssis izah edir

Bu il qrip niyə bu qədər ağır keçir? Amerikalı mütəxəssis izah edir

Icma.az, Sherg.az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

1 yanvar 2025-dən bu yana 68-i uşaq olmaqla 4000-dən çox insan qrip səbəbiylə həyatını itirib

ABŞ-də qrip hallarının sayı 2025-ci ilin fevral ayında son 15 ildə görünməmiş səviyyəyə çatıb. Üstəlik, Covid-19 pandemiyasının başlanmasından bəri ilk dəfə olaraq xəstəxanaya yerləşdirilən qrip xəstələrinin sayı Covid-19 xəstələrini keçib. Xəstəliklərin İdarə Olunması və Qarşısının Alınması Mərkəzlərinin (CDC) açıqlamasına görə, ölkə üzrə qrip mövsümü “yüksək ağırlıqlı” olaraq qiymətləndirilib.


Sherg.az xəbər verir ki, epidemologiya mütəxəssisi Annette Regan, bu ilki qrip mövsümünü və yayılmanın qarşısını almaq üçün nələr edilə biləcəyini The Conversation üçün izah edib.


Bu il əvvəlki illərdən nə ilə fərqlənir?

ABŞ-də yanvar ayının sonundan bəri həftəlik qrip səbəbli xəstəxanaya yerləşdirilmə sayı 2009-cu ildən əvvəlki dövrlərdən bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb.

Əksər hallar influenza A virusunun H3N2 və H1N1 alt növləri ilə əlaqəlidir. Tədqiqatçılar bildirir ki, tarixən H3N2 dominant olduğu illərdə qrip daha ağır keçir, lakin H1N1 də ciddi hallara səbəb ola bilər. 


Son üç mövsümdə qrip dekabr ayında zirvəyə çatdığı halda, bu il zirvə daha gec olub.

1 yanvar 2025-dən bu yana 68-i uşaq olmaqla 4000-dən çox insan qrip səbəbiylə həyatını itirib. Bu rəqəm rekord deyil, lakin qripin ciddi bir xəstəlik olduğunu göstərmək baxımından əhəmiyyətlidir.


Qrip mövsümünün nə qədər ağır keçəcəyini müəyyən edən bir çox faktor var:

Peyvəndləmə səviyyəsi

Təbii immunitet dərəcəsi

Virusun xüsusiyyətləri

Səyahət, məktəb və iş kimi sosial təmasların sıxlığı

Covid-19 pandemiyasından sonra qrip peyvəndlənməsi azalıb.

2023-24 mövsümünün sonunda tətbiq olunan peyvənd sayı əvvəlki ilə nisbətən 9,2 milyon az olub.

2022-ci ildən bu yana özəl istehsalçılar tərəfindən bazara çıxarılan qrip peyvəndlərinin miqdarı da azalıb.

Yetkinlərdə tövsiyə olunan peyvəndlənmə faizi 70 % olsa da, tarixən bu göstərici 30-60 % arasında dəyişib. Pandemiyadan əvvəl bu faiz ildə 1-2% artmaqda idi.

Uşaqlarda 2019-20 mövsümündə peyvəndləmə 59 % olduğu halda, 2024-25 mövsümündə 46 %-ya düşüb.

65 yaş və üzəri qrupunda isə bu göstərici 52 %-dən %43 %-ə enib.

Aşağı peyvəndləmə səviyyəsi, əhalinin böyük bir hissəsinin qorunmaması deməkdir. Məlumatlar göstərir ki, peyvənd olunmuş insanlar qripə yoluxsa belə, xəstəliyi daha yüngül keçirir.

Lakin məsələ yalnız peyvəndlə məhdudlaşmır. Son mövsümlərdə virusda baş verən genetik dəyişikliklər, onun yoluxduruculuğunu və ciddi xəstəlik yaratma riskini artırıb.

Qrip peyvəndlərinin hər il yenilənən versiyalarının effektivliyi, dövriyyədə olan virusla uyğunluğuna görə dəyişir.

2023-24-cü il mövsümündə qrip peyvəndinin effektivliyi 42 % olub.

2024-25-ci il mövsümünün əvvəlində toplanan məlumatlara görə:

Yetkinlərdə peyvəndin xəstəxanaya yerləşdirməyə qarşı qoruyuculuğu 41-55%,

Uşaqlarda isə bu göstərici 63-78% olub.


Qrip simptomları Covid-19 və digər xəstəliklərdən fərqlənirmi?

Əvvəlcə qeyd etmək lazımdır ki, qrip və soyuqdəymə tez-tez bir-birinə qarışdırılır. Qrip influenza virusundan yaranır, soyuqdəymədən daha ağır keçir və adətən hərarətlə müşahidə olunur.

Qrip, Covid-19 və digər tənəffüs yolları viruslarının simptomları oxşardır və zəiflikdən başlayaraq sətəlcəm və tənəffüs çatışmazlığına qədər dəyişə bilər.


Geniş yayılmış qrip simptomlarına aşağıdakılar daxildir:

Yüksək hərarət

Öskürək

Yorğunluq

Nəfəs darlığı

Boğaz və əzələ ağrısı

Baş ağrısı

Burun tutulması

Dad və qoxu hissində dəyişikliklər Covid-19 üçün daha xarakterikdir. Hər iki virusda simptomlar 1-4 gün ərzində ortaya çıxır, lakin Covid-19 simptomları daha uzun müddət davam edə bilər.

Ən dəqiq diaqnoz yalnız test vasitəsilə mümkündür.

Xroniki xəstəlikləri olan şəxslər, immun sistemi zəif olanlar üçün qrip və Covid-19 daha təhlükəlidir. Bu şəxslərdə erkən diaqnoz həyati əhəmiyyət daşıyır.


Qripdən necə qoruna bilərik?

* Mövsüm hələ bitmədiyi üçün peyvənd olunmaq üçün gec deyil.

* Ən zəif mövsümdə belə peyvənd heç olmasa müəyyən qədər qorumanı təmin edir.

* Əlləri tez-tez yumaq və tez-tez toxunulan səthləri təmizləmək virusa yoluxma ehtimalını azaldır.

* Xəstə şəxslərlə təmasdan uzaq durmaq, səhiyyə müəssisələrində maskadan istifadə də faydalıdır.

* Sağlam qidalanma, idman və yuxu rejiminə riayət etmək immun sistemini gücləndirərək infeksiyaya qarşı müqaviməti artırır.

* Qrip diaqnozu qoyulanlar və ya simptomları olanlar insanlarla təmasdan çəkinməli, xalq arasında olmağa ara verməlidirlər.

* Öskürərkən və asqırarkən ağzı bağlamaq da virusun yayılmasının qarşısını alır.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:257
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 11 Aprel 2025 15:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see349

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see289

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see287

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see286

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see278

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see271

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see264

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see262

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see259

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see248

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see244

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see244

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see242

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see242

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see240

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see230

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see229

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see218

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see215
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri