Bu qayda Azərbaycanda tətbiq oluna bilərmi? EKSPERT DANIŞDI

“Türkiyədə toy məkanlarının həftənin müəyyən günlərində fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması qərarı birbaşa xidmət sektorunun dövriyyəsinə təsir göstərə bilər”.

Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib.

Onun sözlərinə görə, toy sənayesi təkcə zal sahiblərindən ibarət deyil; iaşə, musiqi xidməti, foto-video çəkiliş, dekorasiya, nəqliyyat və geyim sektoru da bu zəncirə daxildir:

”Fəaliyyət günlərinin azalması ümumi sifariş sayını azaldarsa, gəlir dövriyyəsi aşağı düşə və xüsusilə həftə içi təşkil olunan mərasimlərdən qazanc əldə edən kiçik sahibkarlar üçün maliyyə yükü arta bilər. Bu isə məşğulluğa təsir göstərə, mövsümi və ya gündəlik işləyən şəxslərin iş saatlarının azalmasına səbəb ola bilər.

Digər tərəfdən, məhdudiyyət nəticəsində toyların əsasən həftəsonuna cəmləşməsi qiymət siyasətinə təsir edə bilər. Tələb müəyyən günlərə yığıldıqda bazarda qiymət artımı riski yaranır. Xüsusilə böyük şəhərlərdə premium zallar daha yüksək qiymət tətbiq edə bilər. Bu isə istehlakçı xərclərinin artmasına gətirib çıxara və ailələrin alternativ – daha kiçik məkanlara və ya fərqli formatlara üstünlük verməsinə səbəb ola bilər. Rəqabət azalarsa, qiymət elastikliyi zəifləyə bilər; əksinə, məhdud günlərdə güclü rəqabət yaranarsa, kampaniya və paket təklifləri arta bilər.

Türkiyə iqtisadiyyatında xidmət sektoru böyük paya malikdir və bu sahədə atılan addımlar ümumi daxili tələbat göstəricilərinə təsir edir. Ona görə də belə model həm sosial tənzimləmə, həm də iqtisadi tarazlıq baxımından diqqətlə hesablanmalıdır.

Bu modelin Azərbaycan mühitində tətbiqi isə fərqli nəticələr verə bilər. Azərbaycanda toy sənayesi yüksək dövriyyəli və mədəni baxımdan geniş yayılmış sahədir. Məhdudlaşdırma tətbiq olunsa, bazar balansı dəyişə bilər: həftəsonu sıxlığı artar, qiymətlər yüksələ və qeyri-rəsmi məkanlara yönəlmə baş verə bilər. Kiçik və orta sahibkarlar üçün sabit pul axınının azalması kredit öhdəliklərinin icrasını çətinləşdirə bilər. Eyni zamanda rəqabət daha çox iri və tanınmış zalların xeyrinə formalaşa bilər.

İstehlakçı xərcləri baxımından isə iki ssenari mümkündür: ya qiymətlər artacaq və ailələrin ümumi toy büdcəsi yüksələcək, ya da ailələr daha qənaətli modelə keçərək qonaq sayını və xidmət paketini azaldacaqlar. Hər iki halda bazarda struktur dəyişiklik baş verə bilər. Belə bir tənzimləmə sosial məqsədlərlə əsaslandırılsa da, iqtisadi təsirləri çoxşaxəli olacaq və tətbiqdən əvvəl xidmət sektorunun payı, məşğulluq səviyyəsi və bazar elastikliyi ciddi təhlil edilməlidir”.