Bu şəxslər fərari sayılır AÇIQLAMA

Əsgərlik xidmətini başa vurmuş bəzi şəxslər ehtiyatda olduqları dövrdə hər il 14 günlük hərbi təlim toplanışlarına çağırılırlar. Xüsusilə iş və ailə həyatı ilə məşğul olan şəxslər üçün bu məsələ praktiki və hüquqi baxımdan əhəmiyyət kəsb edir. Qanunvericilikdə ehtiyatda olan hərbi vəzifəlilərin öhdəlikləri və çağırış qaydaları aydın şəkildə tənzimlənib. Təlimlərə qatılmamağın inzibati və hətta cinayət məsuliyyəti yaradıb-yaratmadığı isə ən çox maraq doğuran məqamlardandır. Bu, cəmiyyətdə tez-tez həmin çağırışların məcburi yoxsa könüllü olmasına dair suallar doğurur.
Hərbi ekspert Heydər Mirzə mövzu barədə Demokrat.az-a açıqlamasında deyib ki, söhbət yalnız 14 günlük təlimlərdən getmir:
“Ehtiyatda olan şəxs rəsmi qaydada çağırılırsa və bu çağırışa gəlmirsə, buna görə hüquqi məsuliyyət daşıyır. Ən azı inzibati cərimə tətbiq oluna bilər, bəzi hallarda isə məsuliyyət daha ciddi nəticələrə gətirib çıxarır. Məsələ ondadır ki, insan həqiqi hərbi xidməti başa vurub xaricə getsə və öz həyatını yaşasa belə, ehtiyatda olan hərbi vəzifəli kimi dövlətin çağırışına tabe qalır. Çağırış məhz bu mərhələdə problem yarada bilər, lakin qanunvericiliyə görə vətəndaş buna əməl etməyə borcludur. Burada diqqət çəkən mühüm bir məqam da var. Hərbi və dövlət sirri anlayışı mövcuddur və heç bir dövlət gündəlik olaraq bütün hərbi-siyasi planlarını cəmiyyətə açıqlamaq öhdəliyi daşımır. Bəzi məlumatların gizli saxlanılması təhlükəsizlik baxımından zəruridir”.
O bildirib ki, hipotetik bir vəziyyət olanda dövlət müəyyən təhlükələrlə üz-üzə qalır və mümkün risklərə hazır olmaq üçün hərbi təlimlər keçirmək qərarı verir:
“Bu zaman ehtiyatda olan şəxslərin də bir hissəsi təlim adı ilə toplanır ki, onların hazırlıq səviyyəsi artırılsın. Tarixdə dəfələrlə olub ki, müxtəlif ölkələr real müharibə təhlükəsi ərəfəsində və ya gərgin hərbi-siyasi şəraitdə insanları məhz “təlim” adı ilə səfərbər edib. Belə bir çağırışdan imtina etmək faktiki olaraq qanun qarşısında yayınma kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki vətəndaş anlamalıdır ki, dövlət onu təlimə çağıranda bu prosesin sonu yalnız nəzəri məşğələ ilə bitməyə də bilər. Vəziyyətdən asılı olaraq real hərbi əməliyyatlara hazırlıq mərhələsinə çevrilə bilər. Məhz buna görə ehtiyatdan təlimlərə cəlb olunma məsələsi ciddi hüquqi məsuliyyət daşıyır. Bunun məntiqi ondan ibarətdir ki, dövlət təhlükəsizlik zərurəti yarandıqda əvvəlcədən hazırlıqlı kadr ehtiyatına malik olmalıdır və ehtiyatda olan vətəndaşlar bu sistemin bir hissəsidir. Bu yanaşma “Hərbi xidmətkeçmə haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə” qanunun 175-ci maddəsinin məntiqinə də uyğundur”.
Yəni, ehtiyatda olan hərbi vəzifəli şəxs anlamalıdır ki, hərbi komissarlıqdan gələn çağırış vərəqəsi könüllü deyil, məcburidir. İş yerindən icazə ala bilməmək və ya ailə qayğıları bu toplanışdan yayınmaq üçün hüquqi əsas sayılmır. Belə bir çağırış gəldikdə vətəndaşın iş yeri və maaşı qanunla qorunur, lakin çağırışa məhəl qoymamaq həm maddi cərimələrə, həm də gələcəkdə dövlət qurumları ilə olan münasibətlərdə hüquqi maneələrə yol aça bilər.
Leyla Turan
Demokrat.az