Bu şəxslər həbsdən azad ediləcək

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən, məhkum olunmuş şəxslərin cəza çəkməkdən azad edilməsi və ya cəzasının yüngülləşdirilməsi iki əsas hüquqi institut – əfv və amnistiya vasitəsilə həyata keçirilir.

“Yeni Sabah” xəbər verir ki, hər iki institutun tətbiq şərtləri, subyektləri və qəbul edilmə mexanizmləri bir-birindən fərqlənir.

Əfv institutu fərdi xarakter daşıyır və Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 22-ci bəndinə əsasən, bu səlahiyyət müstəsna olaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məxsusdur. Əfv aktı konkret bir şəxsə və ya fərdi qaydada siyahı üzrə adları göstərilən şəxslərə şamil edilir. pizza sifarişi

Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə hökmü ilə azadlıqdan məhrum edilmiş və ya digər cəzalara məhkum olunmuş şəxslər, onların vəkilləri, yaxın qohumları və ya hüquqi müdafiəçiləri dövlət başçısına əfv ərizəsi ilə müraciət edə bilərlər. Əfv zamanı məhkumun cəzasının qalan hissəsi azaldıla, daha yüngül cəza növü ilə əvəz oluna, cəza çəkməkdən tam azad edilə və ya məhkumluğu götürülə bilər.

Prezident əfv sərəncamı verərkən məhkumun törətdiyi əməlin xarakterini, çəkdiyi cəza müddətini, davranışını, peşmançılıq hissini və ailə vəziyyətini nəzərə alır. Bu zaman fərdi qaydada müraciət edən müxtəlif kateqoriyadan olan məhbuslar, məsələn, uzun müddət azadlıqdan məhrum etmə cəzası çəkən və islah yoluna qədəm qoymuş şəxslər, səhhətində ciddi problemlər olanlar və ya cəzasının əsas hissəsini dürüstlüklə başa vuranlar dövlət başçısının qərarı ilə əfv oluna bilərlər.

Amnistiya aktı isə ümumi xarakter daşıyır və Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 95-ci maddəsinin I hissəsinin 16-cı bəndinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən qəbul edilir. Əfvdən fərqli olaraq, amnistiya fərdi şəxslərə deyil, törədilmiş cinayətin kateqoriyasına və şəxslərin müəyyən sosial qruplarına şamil olunur.

Amnistiya aktı adətən böyük ictimai təhlükə törətməyən, az ağır və ya bəzi hallarda ehtiyatsızlıqdan törədilmiş cinayətlərə görə məhkum olunan şəxslərə tətbiq olunur. Bu qəbildən olan aktlar zamanı əsasən qadınlar, yetkinlik yaşına çatmayanlar, pensiya yaşına çatmış kişilər, I və II qrup əlillər, habelə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə iştirak etmiş müharibə veteranları və hərbi əməliyyat iştirakçıları kimi kateqoriyalar cəza çəkməkdən tam və ya qismən azad edilir. Bu akt əsasında həmin şəxslər cəza çəkməkdən azad edilə, cəzalarının qalan müddəti azaldıla və ya barələrindəki açılmamış cinayət işləri üzrə təqiblərə xitam verilə bilər.

Həm əfv, həm də amnistiya tətbiq edilərkən müəyyən meyar və humanizm prinsipləri rəhbər tutulur. Qocalıq yaşına çatmış şəxslər, səhhətində ağır xəstəliklər olan məhkumlar (məsələn, onkoloji xəstəliklərdən və ya digər ağır patologiyalardan əziyyət çəkənlər), yetkinlik yaşına çatmayan yeniyetmələr, himayəsində azyaşlı uşaqları və ya əlil övladı olan tənha analar və atalar bu aktların əhatə dairəsinə daha tez düşən prioritet qruplardır. Eyni zamanda, xüsusilə ağır cinayətlər törətmiş, qəsdən adam öldürmə, terrorçuluq, hakimiyyəti zorla ələ keçirmə və ya mütəşəkkil dəstə tərkibində ağır iqtisadi cinayətlər törətmiş, eləcə də təhlükəli recidivist hesab edilən şəxslərə amnistiya aktlarının şamil olunması qanunvericiliklə sərt şəkildə məhdudlaşdırılır.

Ümumilikdə, bu hüquqi mexanizmlər cəza siyasətinin humanistləşdirilməsinə, islah olunan məhbusların cəmiyyətə yenidən inteqrasiya olunmasına və dövlətin hüquqi prinsiplərini nümayiş etdirməsinə xidmət edir.

Nazim Hacıyev