Bütün bunlar müəllimin dərsə hazırlığını və şagirdin anlayışını çətinləşdirir Ekspertdən vacib TƏKLİF

"Fənn kabinələrinin və laboratoriya əsaslı dərslərin aparılması da əvvəlki sistemin mühüm üstünlüklərindən idi".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov əvvəlki təhsil sistemindən danışarkən bildirdi.

"Təcrübə əsaslı tədris, xüsusilə fizika, kimya, biologiya kimi fənlərdə təcrübi bacarıqları artırır, şagirdin öyrəndiyini tətbiq edə bilməsinə şərait yaradırdı. Hal-hazırda isə orta məktəblərin 70%-dən çoxunda bu laboratoriyalar ya yoxdur, ya da istifadə olunmur. Bu, “Təhsil haqqında” Qanunun 30.1.4-cü maddəsində göstərilən “təhsilalanların praktik vərdişlər əldə etməsi” prinsipinin pozulması ilə nəticələnir. Bu boşluğu doldurmaq üçün Finlandiya təhsil modeli praktik fəaliyyətlərə geniş yer verir və məktəblərdə texniki-təcrübə otaqları standart təchizat kimi qəbul olunur.

Pedaqoji nəzarət və metodik dəstəyin əvvəlki sistemdə sistemli şəkildə həyata keçirilməsi müəllimin inkişafı baxımından effektiv idi. İndi müəllimlərin dərslərinin təhlili və metodik müşahidələr ya formal aparılır, ya da ümumiyyətlə yoxdur. Müasir sertifikatlaşdırma imtahanları isə müəllimin real pedaqoji fəaliyyətini deyil, yalnız test bacarığını qiymətləndirir. Bu, müəllimin özünü inkişaf etdirməsi üçün istiqamətverici deyil, sadəcə seleksiya alətidir", - deyə o vurğuladı.

K.Əsədovun sözlərinə görə, dərsliklərin və proqramların sabitliyi də təhsilin keyfiyyətinə təsir edən amillərdəndir:

"Əvvəllər dərsliklər illərlə dəyişmədən istifadədə olurdu və müəllim proqramı dərindən mənimsəyirdi. Hazırda isə dərsliklər tez-tez dəyişir, proqramlar təcrübədən keçirilmədən tətbiq olunur. Bu da müəllimin dərsə hazırlığını və şagirdin anlayışını çətinləşdirir. Məsələn, son 10 ildə ibtidai sinif dərsliklərində 4 dəfə dəyişiklik aparılıb, bu isə sabitliyi pozur".

Ekspert qeyd etdi ki, dünya təcrübəsinə nəzər saldıqda, Almaniya, Yaponiya, Sinqapur kimi ölkələrdə köhnə sistemin effektiv elementləri müasir yanaşmalarla vəhdətdə tətbiq olunur.

"Almaniyada peşə yönümlü təhsil məktəb dövründən başlayır və bu sistem 2022-ci ildə 82% məzunun əmək bazarına 6 ay ərzində inteqrasiyasını təmin edib. Finlandiyada müəllimlər üzərində nəzarət formal deyil, lakin etimad əsaslıdır və müəllimlər universitet səviyyəsində hazırlıq keçdikdən sonra peşəkar müstəqilliklə fəaliyyət göstərirlər. Bu ölkələrdə sabit kurikulumlar və geniş praktik baza təhsilin dayanıqlılığını təmin edir.

Əgər Azərbaycan təhsil sistemi əvvəlki sistemin faydalı elementlərini nüfuzlu müəllim statusunu, praktik tədrisi, yönləndirilmiş ixtisaslaşmanı, sabit kurikulum və güclü metodik nəzarəti yenidən və müasir tələblərə uyğun şəkildə tətbiq etsə, bu, təhsilin keyfiyyətində ciddi dönüş yaradar. Mövcud reformalar keçmişin güclü dayaqlarını nəzərə almadan formalaşarsa, yalnız struktur və texniki dəyişikliklərlə real inkişaf əldə etmək mümkün olmayacaq. Buna görə də əvvəlki sistemin elmi əsaslarla sübut olunmuş üstün cəhətləri nəzərə alınmalı, yeni sistemə düzgün şəkildə inteqrasiya edilməlidir", - deyə müsahibimiz bildirdi.

Aytəkin TOFİQQIZI