“Azərbaycan Türkiyə İsrail arasında qarşıdurmadan yayınmağa çalışır” “Bu toqquşma iki istiqamətdə ola bilər...”

Fərhad Məmmədov: “Azərbaycan qərar verməzdən əvvəl ABŞ və digər tərəflərdən aydın zəmanətlər almalıdır”

Politoloq Fərhad Məmmədov Yaxın Şərqdə gedən son proseslər və Azərbaycanın orada mümkün iştirakı ilə bağlı mövqeyini bölüşüb. O, qeyd edib ki, regionda baş verən hadisələr, xüsusilə Azərbaycanın Suriyada və Qəzza üzrə Misirdə keçirilən sülh sammitində iştirakı bu məsələnin aktuallığını artırıb.

Politoloq bildirib ki, Yaxın Şərqdə çoxsaylı parçalanma xətləri, münaqişə ocaqları və ziddiyyətlər mövcuddur. “Bəzi yerlərdə müharibələr gedir, bəzi istiqamətlərdə ideoloji qarşıdurmalar davam edir, müəyyən ölkələrdə isə situativ ittifaqlar formalaşır. Eyni zamanda, bir sıra dövlətlər suverenliyini itirib və onları qonşular, yaxud daxili təsir qrupları yenidən ‘formatlamağa” çalışır. Xarici maraqlı tərəflər də kifayət qədərdir – demək olar ki, bütün əsas geosiyasi güclər bu bölgədə iştirak edir”, – deyə o vurğulayıb.

Fərhad Məmmədov qeyd edib ki, Azərbaycanın əsas marağı, müttəfiqi Türkiyə ilə strateji tərəfdaşı İsrail arasında mümkün qarşıdurmadan yayınmaqdır. “Bu toqquşma iki istiqamətdə ola bilər – diplomatik və hərbi. Diplomatik ziddiyyətlər danışıqlar yolu ilə yumşaldıla bilər və Azərbaycan burada dialoq platforması kimi rol oynaya bilər. Prezident İlham Əliyev də bu il belə bir missiyanın vacibliyini vurğulamışdı”, – politoloq xatırladıb.

O, əlavə edib ki, hərbi qarşıdurma ən təhlükəli ssenaridir. “Suriyada yaşananlardan sonra Türkiyə və İsrail hərbi qüvvələrinin birbaşa təmas ehtimalı artıq real sayılır. Hazırda Qəzzada sülh planı çərçivəsində müxtəlif ölkələrin hərbçilərindən ibarət qarışıq sülhməramlı missiyanın yaradılması müzakirə olunur. Bu kontekstdə bəzi beynəlxalq media orqanları Qəzzada İndoneziya və Banqladeşlə yanaşı, Türkiyə və Azərbaycanın da kontingent yerləşdirə biləcəyini istisna etmirlər”, – deyə F.Məmmədov bildirib.

Politoloqun sözlərinə görə, İsrail Türkiyə hərbçilərinin Qəzzada iştirakına - hətta sülhməramlı missiya çərçivəsində belə qarşıdır. “Qəzza elə bir məkana çevrilə bilər ki, burada Türkiyə və İsrail hərbçiləri birbaşa təmasda olsunlar. Bu isə Ankara və Təl-Əviv arasında soyuq münasibətləri, eləcə də Suriyada hələ tam tənzimlənməmiş vəziyyəti nəzərə alsaq, ciddi risk yaradır”, – deyə o qeyd edib.

Fərhad Məmmədov vurğulayıb ki, bu vəziyyət Azərbaycanın qarşısında mürəkkəb qərar qoyur. “Trampın Qəzza üzrə “sülh planı” hələ müzakirə mərhələsindədir. Planın detalları – bölgənin əvvəlcə beynəlxalq kontingent tərəfindən idarə olunması, sonradan yerli təhlükəsizlik qüvvələrinin formalaşması və “HƏMAS”-ın tərkisilah edilməsi məsələləri hələ tam aydın deyil. Azərbaycan qərar verməzdən əvvəl ABŞ və digər tərəflərdən aydın zəmanətlər almalı, missiyanın funksional mexanizmi və idarəetmə prinsipləri müəyyənləşməlidir”, - deyə o bildirib.

Politoloq əlavə edib ki, kənarda qalmaq daha rahat görünə bilər, lakin Türkiyə və İsrail arasında mümkün qarşıdurma Azərbaycanın mövqelərinə də mənfi təsir göstərə bilər. “Bu mənada Azərbaycanın mövqeyi ABŞ-nin mövqeyi ilə üst-üstə düşür. Ona görə də Vaşinqtonla əlaqələri gücləndirmək vacibdir. Bu kontekstdə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin admiralı Bred Kuperin Bakıya səfəri xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı”, - deyə F.Məmmədov qeyd edib.

“Hazırda nə regional, nə də qlobal səviyyədə sabit qaydalar mövcuddur. Bütün qərarlar maraqlı tərəflər arasında danışıqlar vasitəsilə formalaşır. Sualın cavabı – “Azərbaycan Yaxın Şərqdə yer üzərində olmalıdırmı” – hələ açıq qalır. Çünki danışıqlar davam edir, razılaşmaların sərhədləri və böhranların həlli mexanizmləri tam aydın deyil. Ona görə də gözləmək və prosesi diqqətlə izləmək lazımdır”, – deyə Fərhad Məmmədov fikrini tamamlayıb.

Rasim

“AzPolitika.info”