COP29: Qlobal hədəflərə çatmaq üçün inklüziv yanaşma

Bakıda keçirilən BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyası (COP29) əlamətdar qərarları və irəliləyişləri ilə qlobal iqlim diplomatiyasına mühüm töhfə verdi. Konfransın əsas məqsədi qlobal istiləşməni 1.5°C-də məhdudlaşdırmaq üçün tədbirlərin həyata keçirilməsi, iqlimə uyğunlaşma strategiyalarının genişləndirilməsi və dayanıqlı maliyyə mexanizmlərinin qurulması idi.

Prezident İlham Əliyev COP29 çərçivəsində inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinin (SIDS) Sammitində çıxışı zamanı qeyd edib: “Azərbaycan COP29-a ev sahibi olduqdan sonra inkişaf edən kiçik ada dövlətləri ilə münasibətlərimiz yeni, daha yüksək səviyyəyə qalxıb. Kiçik ada dövlətlərinin səsi qlobal arenada eşidilməlidir. Mən inkişaf etmiş bütün ölkələrə, xüsusən də müstəmləkə keçmişi olan ölkələrə müraciət edirəm ki, kiçik ada dövlətlərinə maddi və texniki dəstək göstərsinlər ki, onlar ölkələrini iqlim dəyişmələrinin fəsadlarından qoruya bilsinlər”.
Cənab İlham Əliyevin bu çıxışı Azərbaycan üçün böyük əhəmiyyət daşımaqla yanaşı, kiçik ada dövlətlərinin qarşılaşdığı ekoloji və iqtisadi problemlərin beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırılmasına töhfə verdi. Bu tədbir, Azərbaycan üçün iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı qlobal səviyyədə yeni əməkdaşlıq imkanları yaratmaqla yanaşı, ölkənin beynəlxalq arenada artan rolunu bir daha təsdiqlədi.
COP29-da əsas nailiyyətlərdən biri karbon emissiyalarının azaldılması üçün yeni strategiyaların və milli səviyyədə müəyyən edilmiş töhfələrin (NDC) yenilənməsi oldu. Bütün ölkələrə karbon əsaslı enerjidən tədricən imtina etməyi və bərpa olunan enerji mənbələrinə keçidi sürətləndirməyi hədəfləyən daha iddialı planlar təqdim etmək çağırışı edildi. Bundan əlavə, İtki və Zərər Fondunun tam fəaliyyətə başlaması, xüsusilə az inkişaf etmiş ölkələr və ada dövlətlərinə dəstək məqsədilə mühüm irəliləyişlərdən biri oldu.
COP29 çərçivəsində iqlimlə sağlamlıq arasındakı əlaqə də xüsusi diqqət mərkəzində idi. Bu konfrans, həmçinin Azərbaycan üçün beynəlxalq platformada əhəmiyyətli bir rol oynamaq imkanı yaratdı. İqlim Maliyyə Fəaliyyət Fondu kimi təşəbbüslərlə Azərbaycan, həm yerli, həm də qlobal səviyyədə iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə konkret addımlar atmağa sadiq olduğunu nümayiş etdirdi. COP29-un əsas nailiyyətlərindən biri, iqlim diplomatiyasında əhəmiyyətli addım olaraq, inkişaf etməkdə olan ölkələrə 2035-ci ilə qədər 1,3 trilyon ABŞ dolları məbləğində maliyyənin təmin edilməsinin yeni qlobal hədəf kimi müəyyənləşdirilməsi oldu. Bu təşəbbüs, iqlim dəyişikliyinin təsirlərini azaltmaq və uyğunlaşmanı dəstəkləmək üçün qlobal səylərin gücləndirilməsini ifadə edir.
Konfransda təsdiqlənən 1,3 trilyon ABŞ dolları dəyərində qlobal iqlim maliyyəsi, inkişaf etməkdə olan ölkələrin, o cümlədən Azərbaycanın, yaşıl enerji layihələrini maliyyələşdirmək üçün mühüm imkanlar yaradır. Bu, bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı, enerji effektivliyi layihələrinin tətbiqi və innovativ texnologiyalara investisiyaları sürətləndirə bilər.
COP29 çərçivəsində Azərbaycan özünün güclü külək, günəş və su enerjisi potensialını beynəlxalq arenada tanıtma fürsəti əldə etdi. Bu, dövlətimizin xarici investorları cəlb etməsi və bərpa olunan enerji sektorunda əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaratmasına yardımçı olacaq. Xüsusilə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur kimi regionlarda yaşıl enerji zonalarının inkişafı daha çox diqqət çəkdi.
Azərbaycan COP29 zamanı enerji keçidi və dayanıqlı inkişaf istiqamətində regional liderliyini nümayiş etdirdi. Bu tədbir, ölkənin yaşıl enerji sahəsində qonşu dövlətlərlə əməkdaşlığı artırması və Avropanın enerji təhlükəsizliyində təmiz enerjiyə yönələn əsas tərəfdaşlardan birinə çevrilməsi üçün vacib bir platforma oldu.
COP29-da qəbul edilən qərarlar çərçivəsində Azərbaycan dayanıqlı enerji infrastrukturlarını inkişaf etdirmək üçün texniki və maliyyə dəstəyi ala bilər. Bu, ölkənin həm daxili enerji təminatını optimallaşdırmağa, həm də təmiz enerji ixracını genişləndirməyə imkan verəcək.
Konfransdan sonra Azərbaycanın enerji siyasətində daha ambisiyalı hədəflərin müəyyənləşdirilməsi gözlənilir. COP29-un bu istiqamətlərdə yaratdığı imkanlar, Azərbaycanın yaşıl enerji keçidini sürətləndirmək və dayanıqlı inkişaf hədəflərinə nail olmaq baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır.

Bədəl Bədəlov
Milli Məclisin deputatı