Cütlük terapiyaları boşanmaya əngəl ola bilir? ARAŞDIRMA

Son illərdə ailədaxili münasibətlərdə psixoloji dəstək almaq, xüsusilə də cütlük terapiyalarına müraciət etmək getdikcə daha çox yayılmaqdadır. Boşanmaların artması, ailə dəyərlərinin dəyişməsi, sosial və iqtisadi təzyiqlər ailə institutunu sınağa çəkir. Bu baxımdan cütlük terapiyaları, tərəflər arasında yaranan problemlərin həlli və münasibətlərin qorunması üçün mühüm vasitələrdən biri hesab olunur. Lakin əsas sual budur: cütlük terapiyası həqiqətən boşanmanın qarşısını ala bilirmi?

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.

Cütlük terapiyasının mahiyyəti

Cütlük terapiyası ailə psixoloqu və ya terapevtin rəhbərliyi ilə aparılan prosesdir.

Burada məqsəd tərəflərin:

- bir-birini dinləməsi və anlamağı öyrənməsi,
- münasibətdəki əsas problemləri (ünsiyyət çatışmazlığı, güvən böhranı, xəyanət, maliyyə gərginliyi və s.) aşkar etmək,
- emosional bağları gücləndirmək,
- mübahisələrin konstruktiv şəkildə həllini öyrənməkdir.

Terapiya zamanı hər iki tərəf öz baxış bucağını açıq ifadə edir və qarşılıqlı anlaşma mühitinin yaradılmasına çalışılır.

Boşanmaya qarşı təsiri

Cütlük terapiyalarının boşanmaya mane olması bir neçə faktordan asılıdır:

Mübahisənin səbəbi

Əgər problem ünsiyyət və emosional bağların zəifləməsidirsə, terapiya çox vaxt münasibətlərin bərpasına kömək edir. Xəyanət, şiddət və ya ciddi dəyər ziddiyyətləri kimi problemlərdə isə terapiya bəzən boşanmanın qaçılmaz olduğunu göstərir.

Hər iki tərəfin istəyi

Terapiya yalnız hər iki tərəf evliliyi xilas etmək istəyirsə effektiv olur. Əgər tərəflərdən biri artıq qərarını veribsə, terapiya daha çox “sülh yolu ilə ayrılıq” üçün faydalı ola bilər.

Mütəxəssisin peşəkarlığı

Təcrübəli terapevt cütlüyün emosional ehtiyaclarını düzgün qiymətləndirib, onlara uyğun metodlar tətbiq etdikdə nəticələr daha uğurlu olur.

Vaxt faktoru

Problemlər uzun müddət yığılıb qalırsa, həll prosesi də çətinləşir. Erkən mərhələdə müraciət edən cütlüklərdə terapiya daha uğurlu nəticə verir.

Araşdırmalar göstərir ki, cütlük terapiyalarından keçənlərin əksəriyyəti münasibətlərində müsbət dəyişikliklər hiss edir. Təxminən hər 2 cütlükdən 1-i terapiyadan sonra evliliyini davam etdirir və münasibətlərdə ünsiyyətin yaxşılaşdığını bildirir. Digərləri isə terapiyanın boşanmanı qaçılmaz etdiyini, amma ayrılığın daha sakit və sağlam formada baş verdiyini qeyd edir.

Beləliklə, cütlük terapiyası hər zaman boşanmanın qarşısını almağa zəmanət verməsə də, münasibətlərin sağlam şəkildə davam etməsinə və ya mədəni şəkildə ayrılmasına şərait yaradır. Ən əsası, tərəflər bir-birini daha yaxşı başa düşməyi öyrənir, emosional yüklərini azaldır və gələcək həyatlarında daha sağlam münasibətlər qurmaq üçün təcrübə qazanırlar.

Dünyada cütlük terapiyasının qiymətləri — ümumi mənzərə

ABŞ: əksər mənbələrə görə cütlük terapiyası sessiyası tipik olaraq $100–$200 arasıdır; bəzi ixtisaslaşmış və ya şəhər mərkəzlərində bu $250–$350+ ola bilər. (saat/ sessiya əsasındadır).

Avropa: ölkədən asılı olaraq dəyişir — məsələn, Fransada və bir neçə qərbi Avropa paytaxtında cütlük sessiyaları €80–€160 arası, Almaniya/Niderland kimi ölkələrdə orta səviyyələr təxminən $120–€140 civarındadır. Böyük şəhərlərdə qiymətlər daha yüksək olur.

Böyük Britaniya: dövlət (NHS) vasitəsilə pulsuz variantlar mövcud olsa da, özəl seanslar bölgəyə görə £50–£150+ arası dəyişir (Londonda daha baha).

Onlayn platformalar: ixtisaslaşmış onlayn cütlük terapiyası xidmətləri aylıq abunə və ya paket sistemində olur — nümunə: Regain kimi platformalarda abonentlik $70–$100 həftəlik (faktiki olaraq aylıq paketlər) və ya sessiya əsaslı xidmətlərdə $75–$150 əhatə edir. Onlayn qiymətlər yerli bazardakından daha ucuz və ya çevik ola bilər.

Azərbaycanda (Bakı və regionlar) — realistik qiymət aralığı və mənbələr

Yerli medianın apardığı təhlilə və terapiya/psixoloq kataloqlarına görə Bakıdakı fərdi və ailəvi/cütdük konsultasiyalar adətən təxminən 30–150 AZN arası başlayır; məşhur/uzman mütəxəssislər və klinikalar 100–200 AZN və bəzən daha yüksək səviyyədə qiymət tələb edə bilirlər. Bir neçə klinik/portalın təqdim etdiyi qiymətlər və yerli media araşdırmaları bunu təsdiq edir.

Klinik/privat xəstəxana paketləri və ya psixoterapiya proqramları (məs. psixoterapiya paketləri, diaqnostika + bir neçə seans) daha baha ola bilər (xarici klinik platformalar Baku üçün bəzi seansları ~$150-dən göstərir — bu, xüsusi tibb mərkəzləri üçün təklifdir).

Azərbaycanda rəsmi dövlət dəstəyi çərçivəsində müəyyən sosial qruplar üçün (məktəblər, müdafiə və s.) psixoloji dəstək proqramları olur — bu xidmətlər ucuz və ya pulsuz təşkil olunur. Lokal özəl bazar qiymətləri praktik olaraq tələb və mütəxəssisin reputasiyasına görə geniş diapazonda dəyişir.

Qiymətlərə təsir edən əsas amillər

Terapevtin ixtisası və təcrübəsi — ailə terapiyası üzrə ixtisaslı mütəxəssis daha yüksək haqq tələb edir.

Sessiyanın müddəti və forması — 45–60 dəq tipikdir; bəzi terapevtlər 90 dəq də təklif edir (daha baha). Onlayn sessiyalar adətən daha qısa və ucuz olur.

Məkan (şəhər/region) — böyük şəhərlərdə (məs. Bakı, London, NY) qiymətlər daha yüksəkdir.

Xidmət paketi və əlavə qiymətlər — ilkin diaqnostika, ev tapşırıqları, e-mail/çat dəstəyi, qrupu seansları paketə daxildir və qiyməti artırır.

Sertifikat/peşəkar şəbəkə — akkreditə olunmuş terapevtlər və klinikalar daha yüksək qiymət tələb edir.

Ödəniş modelləri — nə gözləmək olar

Saat/sessiya əsaslı (ən çox rast gəlinən) — bir seans üçün ödəniş.

Paketlər — 6–12 seanslıq paketlərdə hər sessiya üçün endirim təmin edilir.

Abunəlik / onlayn platforma — həftəli/aylıq ödəniş; məhdud sayda canlı sessiya + mesaj dəstəyi.

Sığorta — ABŞ-da bəzi sığortalar psixoterapiyanı qismən əhatə edir; cütlük terapiyası hər zaman sığorta çərçivəsində olmaya bilər — öncədən yoxlamaq lazımdır.

Büdcənizə uyğun variantlar (praktik tövsiyələr)

İlk görüşdə qiyməti və paketləri dəqiqləşdirin. Həkim/təcrübə, sessiya müddəti, əlaqə üçün əlavə imkanlar (e-mail/çat) barədə soruşun.

Sliding-scale (gəlirə görə endirim) təklif edən terapevt axtarın — bir çox peşəkarlar imkanlılara endirim edir.

Universitetlərin psixologiya departamentləri — tələbə klinikalarında nəzarətli və daha ucuz terapiya təklif edilə bilər.

Qrup terapiyası və seminarlar — fərdi seansdan daha ucuz alternativ ola bilər.

Onlayn platformalar — daha sərfəli və vaxt qənaət edən seçimdir (xüsusilə xarici ekspertlərdən məsləhət istəsəniz).

Tez-tez verilən praktiki suallar

“Neçə sessiya lazım olur?” — ortalama 8–20 sessiya arasında olur; problemə görə dəyişir.

“Cütlük olaraq birlikdə və ya ayrı-ayrı olmaq lazımdır?” — hər iki forma mümkündür; terapevt vəziyyətə görə həm ayrı həm də birlikdə iş təklif edə bilər.

“Qiymət artdıqda terapiyanın keyfiyyəti də artır?” — adətən təcrübəli mütəxəssislər daha yüksək haqq tələb edir, amma qiymət keyfiyyətin birbaşa göstəricisi deyil — referans, akkreditasiya və uyğunluq mühümdür.

Ayşən Vəli