Dələduzların istifadə etdiyi 3 psixoloji üsul

Son dövrlər telefon və onlayn dələduzluq hallarında artım müşahidə olunur. AzPost bildirir ki, hüquq-mühafizə orqanları və bank sektorunun açıqlamalarına görə, fırıldaqçılar artıq texniki üsullardan çox, insanların psixologiyasına təsir edən metodlara üstünlük verirlər. Məqsəd vətəndaşı panikaya salmaq, düşünməyə vaxt verməmək və bank məlumatlarını könüllü şəkildə əldə etməkdir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, dələduzların ən çox istifadə etdiyi üç əsas psixoloji təsir mexanizmi var.

Ən geniş yayılmış üsullardan biri qorxu yaratmaqdır. Zəng edən şəxs özünü bank əməkdaşı kimi təqdim edərək “hesabınızdan şübhəli əməliyyat aparılır”, “kartınız bloklanacaq” və ya “pulunuz oğurlanır” kimi ifadələr işlədir. Bu cür mesajlar vətəndaşı ani qərar verməyə sövq edir. İnsan təhlükə hiss etdikdə rasional düşünmə qabiliyyəti zəifləyir və məlumat paylaşmağa daha meyilli olur.

İkinci üsul vaxt məhdudiyyəti yaratmaqdır. “İndi kodu deməsəniz gec olacaq”, “5 dəqiqəyə əməliyyat təsdiqlənəcək” kimi ifadələr düşünmək üçün imkan buraxmır. Halbuki bank sistemlərində heç bir rəsmi qurum vətəndaşı saniyələr içində qərar verməyə məcbur etmir. Tələsdirilmək əksər hallarda təhlükə siqnalıdır.

Dələduzlar çox vaxt özlərini “təhlükəsizlik şöbəsi”, “mərkəzi bank sistemi”, “prokurorluq əməkdaşı” kimi təqdim edirlər. Ciddi və rəsmi danışıq tərzi vətəndaşda inam formalaşdırır. Hətta bəzi hallarda nömrə bank nömrəsinə bənzər formada göstərilə bilər. Lakin bu, texniki üsullarla mümkün olan saxtalaşdırmadır.

Maliyyə təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssislər bir sadə qaydanı vurğulayır: əgər sizi tələsdirirlərsə, böyük ehtimalla bu, dələduzluq cəhdidir. Belə halda ən doğru addım zəngi dərhal dayandırmaqdır. Sonra bankın rəsmi internet səhifəsində göstərilən nömrəni özünüz yığın və vəziyyəti dəqiqləşdirin.

Heç bir bank əməkdaşı telefon vasitəsilə kartın arxa hissəsindəki CVV kodunu, SMS-lə gələn təsdiq şifrəsini və ya internet bankçılıq parolunu tələb etmir. Bu məlumatların paylaşılması birbaşa vəsait itkisinə səbəb ola bilər.

Rəqəmsal təhlükəsizlik yalnız texnologiya ilə deyil, davranışla da bağlıdır. Qorxu, tələskənlik və rəsmi ton – dələduzların ən güclü silahıdır. Bu siqnalları tanımaq və soyuqqanlı qalmaq isə vətəndaşın ən böyük müdafiə mexanizmidir. Unutmayın: şübhə varsa, danışığı dayandırın və məlumatı rəsmi mənbədən yoxlayın.

AzPost.az

Paylaş