Dərs qrafiki dəyişir? İstirahət günü də...

Son günlər müşahidə olunan kəskin soyuq hava şəraiti fonunda bəzi məktəblərdə dərslərin təxirə salınması məsələsi gündəmə gəlib. Bu halda itirilən dərs saatlarının şənbə günləri hesabına kompensasiya olunmasının mümkün olub-olmaması müzakirə olunub.
Təhsil eksperti Rizvan Fikrətoğlu Demokrat.az-a bildirib ki, o, dərslərin şənbə gününə salınmasının əleyhinədir:
"Bununla belə, mövzuya daha real yanaşdıqda, bu qərarın həm müsbət, həm də mənfi cəhətlərinin olduğunu görürük. Şənbə günü dərslərin keçirilməsi təkcə təşkilati qərar deyil, eyni zamanda təhsil keyfiyyəti, şagird və müəllim rifahı, eləcə də cəmiyyətin təhsil prosesinə münasibəti baxımından kompleks təsirlərə malik bir mövzudur. Müsbət tərəflərdən biri dərs yükünün daha balanslı bölüşdürülməsi ola bilər. Həftə ərzində məktəb tədbirləri, bayramlar və ya müxtəlif fasilələr səbəbilə itirilən dərs saatları şənbə dərsləri hesabına kompensasiya edilə və tədris planının icrası təmin oluna bilər".
O, bildirib ki, bundan əlavə, şənbə günü daha geniş mövzu işləmək imkanı yarada, şagird və müəllimlər üçün nisbətən daha rahat qrafik formalaşdıra bilər:
"Lakin bu yanaşmanın əsas mənfi tərəfi yorğunluq və motivasiyanın azalmasıdır. Həftə içi artıq kifayət qədər dərs yükü olan şagirdlər üçün şənbə günü əlavə dərslər həm psixoloji, həm də fiziki yorğunluq yarada bilər ki, bu da mənimsəmə və ümumi effektivliyə mənfi təsir göstərə bilər. Şənbə günü dərs mühitində tələb olunan enerji və diqqətin təmin olunması daha çətin olur. Tədqiqatlar da göstərir ki, dərs və istirahət arasında düzgün balans tədrisin keyfiyyətinə müsbət təsir edir. Bu qərar şagird və müəllimlərin cədvəlinə də birbaşa təsir göstərir".
Ekspert bildirib ki, şagirdlər üçün ailə və sosial həyat balansı xüsusi əhəmiyyət daşıyır:
"Həftə sonunun dərslərə ayrılması sosial və ailə fəaliyyətlərini məhdudlaşdıra, xüsusən də kiçik yaşlı şagirdlər üçün əlavə yük yarada bilər. Onsuz da dərsdənkənar məşğələlər, repetitorluq və ev tapşırıqları arasında tarazlığı qorumaq çətinləşir. Müəllimlər üçün də bu, əlavə yüklənmə deməkdir. Şənbə dərsləri onların istirahət və dərsə hazırlıq vaxtını azaldır ki, bu da motivasiya və hazırlıq səviyyəsinə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də, əgər bu model tətbiq ediləcəksə, mütləq elmi əsaslandırmaya söykənməlidir. Beynəlxalq təcrübə, tədqiqatlar və geniş ictimai müzakirələr nəzərə alınmalı, valideynlərin, müəllimlərin, psixoloqların və təhsil ekspertlərinin fikirləri dinlənilməlidir".
Onun sözlərinə görə, əgər əsas məqsəd itirilən dərs saatlarının kompensasiya edilməsidirsə, bunu başqa yollarla da həll etmək mümkündür:
"Məsələn, həftə içi dərs saatlarının tədricən artırılması, uzadılmış gün proqramları, layihə və laboratoriya dərslərinin daha çevik şəkildə planlaşdırılması alternativ variantlar ola bilər. Nəticə olaraq, şənbə günü dərslərin keçirilməsi yalnız müəyyən şərtlər daxilində və müvəqqəti həll kimi real seçim sayıla bilər. Lakin bu qərarın təhsil keyfiyyətinə, şagird və müəllim rifahına, eləcə də sosial həyat balansına zərər verməyəcəyi diqqətlə təhlil edilməlidir. Tətbiqdən öncə faydalar real şəkildə qiymətləndirilməli, sınaqlar və müzakirələr aparılmalı, yalnız bundan sonra sistemli formada həyata keçirilməlidir".
Qeyd edək ki, dərslərin şənbə günləri ilə kompensasiyası mövzusu hələ müzakirə olunur. 
Əfsanə Kamal
Demokrat.az