Icma.az
close
up
RU
Diplomatik simvolizm və “bədən dili” manipulyasiya elementi kimi Elçin Mirzəbəyli yazır

Diplomatik simvolizm və “bədən dili” manipulyasiya elementi kimi Elçin Mirzəbəyli yazır

Icma.az, Bakivaxti portalına istinadən məlumat yayır.

Donald Tramp və Vladimir Putin arasında keçirilən görüşdən sonra, jestlərin, “bədən dili”nin, müzakirə predmeti olan məsələlərə birbaşa və dolayısıyla aidiyyatı olmayan detalların daha çox önə çıxarılması bununla bağlı subyektiv baxış bucağımı ifadə edən kiçik bir yazı ilə çıxış etməyimə zəmin yaratdı. 

Beləliklə...

Şübhhəsiz ki, beynəlxalq münasibətlərdə diplomatiya təkcə yazılı sənədlər, rəsmi bəyanatlar və danışıqlar masası arxasında qəbul edilən qərarlarla məhdudlaşmır. Simvollar, jestlər, bədən dili və digər qeyri-verbal ünsiyyət vasitələri dövlətlərin qarşılıqlı münasibətlərində bu və ya digər ölçüdə rol oynayır. Müasir politologiyada bu fenomen “diplomatik simvolizm” anlayışı ilə izah olunur.

Beynəlxalq münasibətlərdə sosial konstruktivizmin nüfuzlu araşdırmaçılarından olan almanəsilli ABŞ politoloqu Aleksandr Vendtin yanaşmasına görə, beynəlxalq münasibətlər yalnız güc balansı ilə izah edilmir. Dövlətlər öz kimliklərini, niyyətlərini və münasibətlərini simvolik davranışlar vasitəsilə də ifadə edirlər.

Amerikalı politoloq, müasir politologiyanın banilərindən və Çikaqo sosiologiya məktəbinin qurucularından biri, siyasət elmində bihevioralist yanaşmanın nümayəndəsi, həmçinin fərdin müxtəlif fəaliyyət sahələrində davranışının tədqiqinə multidissiplinar yanaşmanın nəzəriyyəçisi sayılan Harold Lassvellin kommunikasiya modelində isə diplomatiyada mesajın yalnız sözlərlə deyil, qeyri-verbal kodlarla da ötürüldüyünü göstərir.

Diplomatik protokol araşdırmaları da təsdiq edir ki, liderlərin geyim seçimi, bu və ya digər tədbirə giriş ardıcıllığı və digər elementlər dövlətlərin münasibətlərini ifadə edən rəmzi göstəricilər sayıla bilər.

Bəzi tədqiqatçılara bədən dili beynəlxalq siyasətdə emosional məzmunu, psixoloji üstünlüyü və münasibətlərin xarakterini ifadə etmək üçün istifadə olunan əsas vasitələrdən biridir. Məsələn, bəzən əl sıxma güc balansının simvolu kimi qəbul olunur və yaxud əl sıxmanın müddəti və intensivliyi tərəflərin psixoloji mövqeyini əks etdirir. Göz kontaktı və mimika isə hörmət, rəqabət və ya soyuqluq mesajı verir. Bununla yanaşı, yenə də daha öncə istinad etdiyim nəzəri yanaşmalara görə, liderlərin hansı məsafədə dayanmaları, oturuş tərzləri də dövlətlər arasında ya bərabərlik, ya da asimmetrik münasibətlərin vizual göstəricisi ola bilər.

Qeyd edim ki, “bədən dili”nin diplomatiyada rolu antropologiya və psixologiya elmlərinin də araşdırma predmetinə çevrilib. Xüsusən də Ervin Qoffmanın simvolik qarşılıqlı təsir nəzəriyyəsi göstərir ki, ictimai situasiyalarda davranış formaları “siyasi teatr”ın tərkib hissəsidir.

Bununla yanaşı, bir vacib məqamı da nəzərə almağın zəruri olduğunu düşünürəm:

Diplomatik görüşlərdə qeyri-verbal detallar bəzən məqsədyönlü şəkildə diqqəti əsas müzakirə olunan məsələlərdən yayındırmaq üçün istifadə olunur.

Kütləvi informasiya vasitələri vizual detalları qabartmaqla ictimai şüuru daha sadə və emosional məqamlara yönəldirlər və bu halda strateji və həssas mövzular, təbii olaraq arxa plana keçir.

Həmçinin, bəzi hallarda liderlər özləri belə detalları planlaşdıraraq müzakirələrin mahiyyətini kölgədə qoyur, ictimai rəyin diqqətini başqa istiqamətə çəkirlər.

Bu qəbildən olan hərəkətlər psixoloji manipulyasiya kimi də istifadə oluna bilər. Çünki əl hərəkətləri, geyim seçimi və ya protokol “təsadüfləri” ictimaiyyətin emosional reaksiyasını gücləndirir, əsas gündəmin ikinci dərəcəli görünməsinə səbəb olur. Beləliklə, bədən dili və simvolik elementlər təkcə kommunikasiya vasitəsi deyil, həm də siyasi manipulyasiya aləti funksiyasını daşıyır. Diplomatik simvolizm medianın interpretasiyası vasitəsilə ictimai rəyin formalaşdırılmasında xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Mətbuat çox vaxt rəsmi razılaşmalardan daha çox jestləri qabardır və bu, ictimaiyyətin beynəlxalq münasibətlər barədə təsəvvürünü dəyişir.

Bu baxımdan, Alyaskada keçirilən görüşdə Lavrovun köynəyindən başlamış təyyarələrin uçuşunadək əksər detalların daha çox manipulyasiya olduğu qənaətindəyəm.

Diplomatik simvolizm beynəlxalq münasibətlərin nəzəri və praktiki zəmində öyrənilməsində əsas istiqamətlərdən biri sayılır. O, dövlətlərin öz kimliklərini və niyyətlərini büruzə vermələrinin, psixoloji üstünlüklərini nümayiş etdirmələrinin, həmçinin ictimai rəyə təsir göstərmələrinin mühüm alətidir. Bununla yanaşı, simvolik elementlər bəzən yayındırıcı faktor kimi də çıxış edir. Bu baxımdan, beynəlxalq münasibətlərin elmi təhlilində jestlər, bədən dili və digər qeyri-verbal kodların funksiyasına diqqət yetirilməsindən daha çox müzakirə olunan mövzulara və nəticəyə diqqət yetirilməsini zəruri hesab edirəm.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:122
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 16 Avqust 2025 15:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see380

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see251

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see245

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see244

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see242

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see241

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see239

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see236

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see235

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see234

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see228

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see220

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see217

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see217

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see216

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see216

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see215

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see215

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see215

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri