Doğum sayının azalması Azərbaycana ciddi problemlər vəd edir? AÇIQLAMA

2025-ci ilin ilk yarısında ölkədə doğum göstəriciləri azalıb. Ədliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, yanvar–iyun aylarında 45616 körpə qeydə alınıb. Bununla əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə əhalinin hər 1000 nəfərinə bu göstərici azalaraq 10,2-dən 9,7-yə düşüb.

Maraqlıdır, belə bir vəziyyət gələcəkdə hansı sosial və iqtisadi problemlərə yol aça bilər?

İqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov Ölkə.az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda demokratik göstəricilərin dəyişməsinin bir neçə səbəbi vardır.

Onun sözlərinə görə, bu səbəblər arasında nikahların və boşanmaların sayındakı dəyişikliklər, iqtisadi və sosial amillər, həmçinin qloballaşma prosesinin təsirləri xüsusi yer tutur:

"Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinin təcrübəsi göstərir ki, ölkələr inkişaf etdikcə əhali artımının dinamikası zəifləyir. Bu prinsip yalnız çox az sayda ölkədə özünü doğrultmur. Digər bütün ölkələrdə isə prinsip belədir.

Yəni hətta elmi ədəbiyyatlarda belə bu məsələ öz təsdiqini tapır. Ölkə nə qədər az inkişaf edərsə, əhali sayında artım dinamikası bir o qədər yüksək olur. Ölkənin qloballaşan dünyaya inteqrasiyası artdıqca, birmənalı şəkildə əhali sayının artımında da dəyişiklik müşahidə olunur. Yəni bunu birbaşa sosial faktorlarla bağlamaq doğru deyil. Ölkə olaraq da biz buna hazır olmalıyıq.

Mən hesab edirəm ki, elə bir gün gələcək və həmin dövrdə demoqrafik göstəricilərin artım dinamikası xeyli zəifləyəcək. Bu isə dövlətin demoqrafik siyasətinə müəyyən korrektələr etməsini zəruri edəcək. Lakin bu, yaxın 3–5 ilin deyil, daha çox 10 il və ondan sonrakı dövrün məsələsidir.”

Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycan kimi mövcud əhali sayı və ərazisi olan ölkələrdə, eyni zamanda, iqtisadi göstəricilərə malik olan ölkələrdə əhalinin sayının azalması hər hansısa bir ciddi problem yaratmır:

"Azərbaycanda olan göstəriciləri Qazaxıstanla və yaxud da Rusiya ilə müqayisə edin. Qazaxıstanın 3 milyon kvadrat kilometrə yaxın ərazisi, 20 milyon da əhalisi var. Qazaxıstanın ərazisi Azərbaycandan 31 dəfə çoxdur, əhalisi isə cəmi 2 dəfə. Təsəvvür edin ki, 15  dəfə, yəni 15 dəfə 1400  faiz deməkdir. 1400 faiz Qazaxıstan yüksək göstəriciyə malikdir. Belə olan halda əmək bazarının işçi qüvvəsi ilə təmin olunmasında, iqtisadiyyatın inkişafında və s. məsələlərdə böyük işçi qüvvəsinə ehtiyac olur. Hansı ki, Rusiya da bu problemi yaşayır, amma Azərbaycan kimi ölkədə ərazi sayına və əhali sayına görə olan göstəricilərdə əhali sayında olan hazırkı dinamika heç də qorxulu hədd deyil.

Bu məsələ çox geniş müzakirə ediləsi və həssas məsələdir. Bu gün 10 milyon əhali var və böyük hissə əhalinin yarısı az qala Bakıdadır. Hərəkət donub, hərəkət etmək mümkün deyil. Sabah 20 milyon əhali olduğu zaman və onun 10 milyonu Bakıda olduğu zaman nə baş verəcək? Bu gün ölkə iqtisadiyyatında o qədər işçi qüvvəsi çatışmazlığı yoxdur. Bunu etiraf edək. 

Hansı ölkələrdəki işçi qüvvəsinə tələbat kəskin artıb və demoqrafik göstəricilər yaxşı deyil, o zaman iqtisadi problemlər yaranır. Bu gün Azərbaycan adambaşına düşən ümumdaxili məhsulda Gürcüstandan da, Ermənistandan da geridədir. Əhali sayı artsa, nə baş verəcək? Əhali sayı artanda adambaşına düşən ümumi daxili məhsul daha da azalmış olacaq. O zaman deyə bilərlər ki, iqtisadiyyatı inkişaf etdirək. Amma mövzu bu gün iqtisadi inkişafla deyil, əhalinin sayı ilə bağlıdır".

Həmidə İbrahimova