Icma.az
close
up
RU
Dondurmanın növləri, faydası və zərəri

Dondurmanın növləri, faydası və zərəri

Icma.az xəbər verir, Azertag saytına əsaslanaraq.

Bakı, 10 iyun, AZƏRTAC

1786-cı il iyunun 10-da Amerika Birləşmiş Ştatlarında (ABŞ) dondurmaların kütləvi satışına başlanılıb. Ümumdünya Dondurma Gününün tarixi də öz başlanğıcını məhz həmin gündən götürüb. İndi hər il iyunun 10-u Ümumdünya Dondurma Günü kimi qeyd edilir.

Əslində dondurmanın tarixi daha qədim dövrlərə gedib çıxır. Makedoniyalı İskəndər gəzintilər zamanı giləmeyvə, bal və südlə qarışmış dağ qarını istehlak edirmiş və onu dondurmanın primitiv formalarından biri hesab etmək olar. XIII əsrdə məşhur səyyah Marko Polo Çinə səfəri zamanı südlü buzlu içkiləri Venesiyaya aparıb və dondurulmuş desertlər ideyası yayılıb. 1700-cü ildə ABŞ-nin üçüncü prezidenti Tomas Cefferson dondurmanın Amerikaya gətirilməsinə nail olub.

Azərbaycanda dondurma istehlakı XX əsrin əvvəllərindən geniş yayılmağa başlayıb. Sovet dövründə Bakı və Gəncə kimi şəhərlərdə dondurma istehsalı fabriklərdə aparılırdı. Ən məşhur növlərdən biri klassik südlü və meyvəli dondurmalar idi. Ötən əsrin 50-80-ci illərində Azərbaycanda dondurma istehsalı genişlənib və onun müxtəlif növləri bazara çıxarılıb. Müstəqillik illərində yerli istehsalçılar fərqli dadlar və reseptlər təqdim etməyə başlayıblar. Hazırda Azərbaycanda milli və beynəlxalq brendlər dondurma istehsal edir. Xüsusilə plombir kimi yerli məhsullarla hazırlanan dondurmalar geniş yayılıb.

Ümumdünya Dondurma Günü ilə əlaqədar AZƏRTAC-ın müxbiri qida üzrə ekspert Seymur Qafarovla söhbət edib. O deyib: “Dondurma süd və ya süd məhsulları, şəkər və müxtəlif dadlandırıcıların, həmçinin meyvə, qoz-fındıq, şokolad və digər əlavələrin qarışdırılıb dondurulması ilə hazırlanan şirin, yarı bərk qida məhsuludur. Dondurma həm dadlı desert, həm də sərinlədici vasitə kimi geniş yayılıb. Dondurma həm sənaye üsulu ilə, həm də ev şəraitində hazırlanan və yay aylarında ən çox tələb olunan məhsullardan biridir.

Dondurmanın tərkibi süd (və ya südlü kremlər), şəkər, yağ, dadlandırıcılar, emulqator və stabilizatorlardan ibarətdir. Dondurma qatqıların homogenləşdirilməsi, südün pasterizə edilməsi, daha sonra soyudulması və yekunda dondurulması ilə əldə olunur. Adətən, stəkanlı, çubuqlu, bulkada, külahda, tort və s. şəkilli qablaşma formalarında olur. Dondurma düzgün və normada istifadə edildikdə həm ləzzətli, həm də qida dəyəri olan faydalı bir desert ola bilər.

Onun verdiyi məlumata görə, dondurmanın beş növü mövcuddur: “Əsas tərkibi süd və şəkərdən ibarət, yağ faizi az olan südlü, daha yağlı və ləziz dadı olan kremli, ən yağlı və kremli olan plombir, meyvə püresi və şəkərlə hazırlaan şərbətli (sorbe) və süd yerinə bitki mənşəli alternativlərdən (soya, badam, kokos və s.) istifadə olunan bitki əsaslı dondurmalar var. Dondurma orta miqdarda istehlak edilməlidir. Çox soyuq halda yemək həzm sisteminə təsir edə bilər. Dondurma sümükləri və immuniteti gücləndirir, stresi azaldır və xoşbəxtlik hissi yaradır; ürək və sinir sisteminə müsbət təsir göstərir. Bundan başqa, dondurma boğaz ağrısı zamanı bəzi hallarda rahatlıq verir, həzm sisteminə yardımçı ola bilər. Lakin onun zərərləri də olmamış deyil. Dondurmanın tərkibində şəkərin miqdarı yüksək olduğu üçün artıq çəkiyə, soyuducuda uzun müddət qalanda zəhərlənməyə səbəb ola bilər. Dondurma Günəş altında yeyildikdə ultrabənövşəyi şüalarla reaksiyaya girərək sağlamlığa mənfi təsir göstərir, həddindən artıq istehlakı diş çürüməsi və qanda şəkərin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Keyfiyyətsiz dondurma başağrısı, mədə-bağırsaq sisteminin pozulması kimi hallara da səbəb ola bilər”.

Dondurmanın keyfiyyətinin yoxlanılması barədə danışan mütəxəssis bildirib: “Dondurmanın kiçik bir hissəsini kəsib evdə nəlbəkiyə və ya düz müstəviyə qoyub onun əriməsinə fikir vermək lazımdır. Dondurma keyfiyyətli olduqda 10-15 dəqiqə ərzində onun bütün hissələri şaquli olaraq hissə-hissə eyni anda və dərəcədə əriyir. Keyfiyyətsiz olduqda və bitki yağı əvəzedicilərindən istifadə olunaraq hazırlanıbsa, dondurmanın əriyən hissələrinin çoxu suya çıxır, qeyri-bərabər formada əriyir və çox vaxt kiçik bir hissəsi də olsa qalır”.

Qeyd edək ki, ev şəraitində dondurmanı mənfi 18 dərəcədən yüksək olmayan temperaturda saxlamaq lazımdır.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:226
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 10 İyun 2025 11:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see290

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see285

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see248

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see234

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see232

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see231

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see230

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see229

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see221

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see219

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see215

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see212

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see204

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see195

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see191

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see191

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see186

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see185

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri