“Dövlət sektorundakı azalma sadəcə kağız üzərində “yerdəyişmə” ola bilər” Akif Nəsirli

Xəbər verdiyimiz kimi, Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) verdiyi məlumata görə, keçən illə müqayisədə son 1 ildə dövlət işçilərinin sayı 23 min azalıb.

Ümumiyyətlə Azərbaycanda işsizlərin rəsmi sayı nə qədərdir? İşsiz kimi nə qədər insan rəsmi qeydiyyata düşüb?

Məsələ ilə bağlı Gununsesi.info-ya danışan Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, rəqəmlərin real vəziyyəti tam əhatə edib-etməməsi bir neçə amildən asılıdır.

“Bu rəqəmlər kağız üzərində rəsmi statistikanın verdiyi mənzərəni əks etdirir, amma onların real vəziyyəti tam əhatə edib-etməməsi bir neçə amildən asılıdır.

Bu məlumat Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) rəsmi hesabatından götürülüb. DSK əsasən vergi və sosial sığorta məlumatları, həmçinin müəssisələrin rüblük hesabatları əsasında statistik göstəriciləri formalaşdırır.

Rəqəmlər yalnız rəsmi qeydiyyatda olan muzdla çalışan işçiləri əhatə edir. Qeyri-rəsmi əmək bazarı (kölgə sektor) bu hesablara daxil deyil.

Dövlət sektorunda azalmanın səbəblərinə gəldikdə, 23,3 min nəfərin azalması, böyük ehtimalla, dövlət müəssisələrinin ixtisarları, bəzi strukturların özəlləşdirilməsi və ya ləğvi, optimallaşdırma siyasəti ilə bağlıdır.

Bu azalma hər zaman “işsizlərin sayı eyni qədər artdı” demək deyil, bir hissəsi özəl sektora keçə bilər, bir hissəsi isə işsiz qala bilər”.

Ekspert vurğulayıb ki, qeyri-dövlət sektorunda artımın mənbəyi iş yerlərinin açılması ilə bağlı olmaya bilər:

“Qeyri-dövlət sektorunda artımın mənbəyi maraqlıdır. 33,3 min nəfərin artması yalnız yeni iş yerlərinin açılması ilə bağlı olmaya bilər.

Bəzi hallarda dövlət təşkilatlarının struktur dəyişiklikləri nəticəsində işçilər formal olaraq özəl sektor şirkətlərinin (podratçı, servis şirkətləri və s.) ştatına keçirilir. Bu halda statistikada “özəl sektor artdı” kimi görünür, amma real iqtisadi təsir məhdud olur”.

Akif Nəsirlinin sözlərinə görə rəqəmlərdəki artım əhalinin rifahında ciddi dəyişiklik yaratmaya bilər:

“Muzdla çalışan işçilərin sayının 10 min nəfər artımı Azərbaycan üçün o qədər də məqbul göstərici deyil. Rəsmi artım 10 min nəfər göstərilsə də, real əmək bazarında bu, əhalinin artım tempi, miqrasiya axını, qeyri-rəsmi işləyənlərin sayı nəzərə alınanda çox kiçik dinamikadır.

Üstəlik, bir çox hallarda əməkhaqqı səviyyəsi və iş şəraiti dəyişmədiyi üçün, sadəcə rəqəmlərdəki artım əhalinin rifahında ciddi dəyişiklik yaratmaya bilər.

Bəli, bu rəqəmlər rəsmi statistikanı əks etdirir, amma real iqtisadi vəziyyəti tam əks etdirmir. Çünki qeyri-rəsmi məşğulluq, miqrasiya və struktur dəyişiklikləri kimi amillər statistik mənzərəni təhrif edə bilər. Dövlət sektorundakı azalma və özəl sektordakı artım bəzən sadəcə kağız üzərində “yerdəyişmə” ola bilər”.

Günel Həsənova

Gununsesi.info