Dünyada 700 milyondan çox insan aclıqdan əziyyət çəkir

FAO-nun dərc etdiyi “Dünyada Ərzaq Təhlükəsizliyi və Qidalanmanın Durumu” hesabatından toplanan məlumata görə, dünyanın “sıfır aclıq” hədəfinə çatmaqda hələ də ciddi şəkildə geri qaldığı bildirilir.
Hesabata görə, 2023-cü ildə dünya əhalisinin təqribən 28,9 faizi, təxminən 2,33 milyard insan, orta və ya yüksək səviyyədə qida çatışmazlığı yaşayır. 2030-cu ilə qədər 582 milyon insanın xroniki qida çatışmazlığından əziyyət çəkəcəyi proqnozlaşdırılır.
Hesabat aclığa, ərzaq təhlükəsizliyinə və qida çatışmazlığına son qoymaq məqsədinə nail olmaq üçün getdikcə daha effektiv maliyyələşdirməyə ehtiyac duyulduğuna və ehtiyac duyulan maliyyə çatışmazlığının bir neçə trilyon dollara çata biləcəyinə diqqət çəkir.
İyunun 16-da Dünya Bankının açıqladığı cari ərzaq təhlükəsizliyi məlumatlarına əsasən, yerli ərzaq qiymətləri inflyasiyası aşağı və aşağı orta gəlirli ölkələrin əksəriyyətində yüksək olmaqda davam edir.
Fevral-may dövründə ərzaq inflyasiyası aşağı gəlirli ölkələrdə 76,5 faiz, aşağı və orta gəlirli ölkələrdə 54,5 faiz, yuxarı-orta gəlirli ölkələrdə 45 faiz və yüksək gəlirli ölkələrdə 14,5 faizdən yuxarı olub.
161 ölkədən alınan məlumatların təhlilinə əsasən, ərzaq qiymətlərinin inflyasiyası ölkələrin 60 faizində ümumi inflyasiyadan yüksəkdir.
“Təxminən 3 milyard insanın sağlam qidalanması üçün kifayət qədər maliyyə imkanları yoxdur”
Mövzu ilə bağlı qiymətləndirmələr aparan FAO-nun Mərkəzi Asiya Alt Regional Koordinatoru və Türkiyə Nümayəndəsi Viorel Qutu dünyada ərzaq təhlükəsizliyinin vəziyyətinin gözlənilən qədər parlaq olmadığını, 700 milyondan çox insanın aclıqla mübarizə apardığını, təxminən 3 milyard insanın sağlam qidalanma üçün kifayət qədər maliyyə imkanlarının olmadığını vurğulayıb.
Bu tapıntıların cəmiyyətlərin, ölkələrin və fərdlərin inkişafı baxımından narahatlıq doğurduğunu söyləyən Qutu, "Biz əslində hər kəsi doyuracaq qədər qida istehsal edirik. Ancaq bilirik ki, qidanın üçdə biri istehsal, daşınma və ümumiyyətlə qida zəncirinin müxtəlif mərhələlərində itirilir və ya israf edilir. Ona görə də qidanın necə istehsal, saxlanması, daşınması və istehlak edildiyinə diqqət yetirməliyik. Çünki burada qidanın necə istehsal olunduğu, daşındığı və istehlak edildiyinə diqqət yetirməliyik. bundan xəbərdar olmalıdır”. Qidaya təkcə yeyiləcək bir şey və ya istehsal olunacaq bir məhsul kimi deyil, həm də istehsalı üçün torpaq, su və biomüxtəliflik kimi qaynaqlar tələb edən bir element kimi görülməsi lazım olduğunu izah edən Qutu, "Bu qaynaqlar sərhədsiz deyil. 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin 10 milyarda çatacağı proqnozlaşdırılır. Bu 10 milyard insanı necə qidalandıra bilərik? qaynaqlar, başqa sözlə, eyni və ya daha az qaynaqla hər kəsi necə qidalandıra bilərik, bu nöqtədə, məsələn, bir damla suyu necə ən səmərəli şəkildə istifadə edə biləcəyimizi düşünməliyik." O danışdı.
Qutu regional əməkdaşlığın bir çox ölkənin sərhədlərindən keçən çaylar məsələsinə yönəldilməli olduğunu və su idarəçiliyi ilə bağlı siyasi məsələlərə həssaslığın göstərilməli olduğunu bildirib. "FAO olaraq biz diqqətimizi suya qənaət edən texnologiyaların necə işlək hala gətirəcəyi və onların böyük və ya kiçik fermerlər tərəfindən necə mənimsənilə biləcəyi ilə bağlı texniki məsələlərə diqqət yetirir. Eyni zamanda, təbiətə əsaslanan, eyni zamanda insanların qidalanması üçün faydalı olan müxtəlif həllər təklif edirik. Bu, planetdəki hər kəsi qidalandırmaq üçün başqa yanaşmanı göstərir".
“Ərzaq məhsullarının qiymətləri qiymətləndirilərkən istehsalçıların vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır”
Viorel Qutu önümüzdəki dövrdə ərzaq qiymətlərinin inkişafının bazar tələb və təklifindən asılı olduğunu, lakin bəzi bölgələrdə bəzi ərzaq məhsullarının qiymətlərinin artmasının regional və qlobal ümumi inflyasiyanın təbii əksi olduğunu bildirib.
Ərzaq qiymətləri qiymətləndirilərkən istehsalçıların vəziyyətinin də nəzərə alınması lazım olduğunu bildirən Qutu, "Burada həqiqətən vacib olan odur ki, ərzaq hər kəs üçün əlçatan və münasibdir. İnsanlar ərzaq əldə edə bilməli və onu ala bilməlidir. Ərzaq istehsal edənləri unutmaq lazım deyil. Ərzaq ucuz olsun, bu məhsulları istehsal edənləri də düşünməliyik. Həqiqətən də bu məhsulları istehsal edənləri də düşünməliyik, yoxsa darıxdırıcı ərazilərdə yaşamaq istəyirik? Qida istehsal edənlər, yəqin ki, cəmiyyətlərimizin ən həssas təbəqəsidir, biz də qiymətlərdən danışarkən bütün qida zəncirini, bu zəncirə daxil olan bütün insanları və qida istehsalı ilə dolanmağı da nəzərə almalıyıq.
“Düşünürəm ki, Türkiyənin inkişaf baxımından böyük imkanları var”
Türkiyənin kənd təsərrüfatı istehsalındakı rolunu da şərh edən Viorel Qutu, Türkiyənin kənd təsərrüfatı istehsalında açıq şəkildə lider ölkələrdən biri olduğunu və bölgəsində mütləq lider mövqeyə sahib olduğunu ifadə etdi.
Qutu bölgənin hər yerində türk məhsullarını piştaxtalarda görmək mümkün olduğunu bildirib.