Dünyanı ÇALXALAYAN fakt üzə çıxdı

Bir günün 24 saat olması sabit bir həqiqət kimi qəbul edilir. Lakin dəqiq ölçmələr göstərir ki, Yer planetinin fırlanma sürəti zamanla azalır.

Yeni araşdırmalara görə, son 20 ildə günün uzunluğu hər əsrdə təxminən 1,33 millisaniyə sürətlə artıb.

Bu dəyişiklik insan üçün hiss olunmayacaq qədər kiçikdir, amma saatlardan GPS sistemlərinə, naviqasiya tətbiqlərindən peyklərə qədər bir çox yüksək dəqiqlikli texnologiyalara təsir edə bilər.

Alimlər bu yavaşlamanın əsas səbəblərindən birinin qütb bölgələrində buzların əriməsi olduğunu bildirirlər. Arktika, Qrenlandiya və Antarktidadakı buzların əriməsi nəticəsində yaranan su okeanlara qarışır. Suyun qütblərdən uzaqlaşaraq daha geniş ərazilərə yayılması Yer kürəsində kütlə paylanmasını dəyişir. Yer kürəsinin fırlanma sürəti onun kütləsinin necə paylanmasından birbaşa asılıdır. Kütlə fırlanma oxundan uzaqlaşdıqca planetin dönməsi bir qədər yavaşlayır. Alimlər bunu fiqurlu konkisürənin nümunəsi ilə izah edirlər: idmançı qollarını bədəninə yaxınlaşdıranda daha sürətli fırlanır, qollarını açanda isə fırlanma yavaşlayır. Eyni prinsip Yer kürəsində də müşahidə olunur - suyun qütblərdən okeanlara yayılması fırlanmanı zəiflədir. Əriyən buzlar planetin səthində yeni kütlə bölgüsü yaradır. Qütblərdə donmuş halda olan su okeanlara yayıldıqda Yer kürəsinin fırlanma oxuna görə kütlə balansı dəyişir və bu da çox kiçik, lakin ölçülə bilən yavaşlamaya səbəb olur.

Araşdırmalara görə, Yer kürəsinin fırlanmasındakı bu yavaşlama son 3,6 milyon ildə görünməmiş sürətdə baş verə bilər.

Alimlərin fikrincə, bu yavaşlamanı tam dayandırmaq və ya geri çevirmək hazırkı şəraitdə mümkün deyil.(musavat.com)