Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

Dünyanın ən qədim çayı yüz milyonlarla ildir axır: Harada yerləşir?

Dünyanın ən qədim çayı yüz milyonlarla ildir axır: Harada yerləşir?

Qaynarinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Dünyada bu günə qədər mövcudluğunu qoruyan ən qədim çay kimi Avstraliyada yerləşən Finke çayı (yerli Arrente xalqının dilində Larapinta) göstərilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "LiveScience” nəşrinin yazdığına görə, bu çayın yaşı 300–400 milyon il arasında qiymətləndirilir.

Axınlar və kanallardan ibarət bu çay sistemi Şimal Ərazisi və Cənubi Avstraliya boyunca 640 kilometrdən çox məsafəyə uzanır. Quraq iqlim şəraiti səbəbindən Finke çayı yalnız dövri olaraq axır: ilin böyük hissəsində isə bir-birindən ayrı düşmüş su hövzələri zənciri kimi qalır. Bununla belə, geoloji məlumatların, aşınma profillərinin, eləcə də ətraf çöküntü və süxurlarda radionuklid ölçmələrinin birgə təhlili alimlərə bu çay sistemini Devon (419–359 milyon il əvvəl) və ya Karbon (359–299 milyon il əvvəl) dövrlərinə aid etməyə imkan verib.

Yaş necə müəyyən edilib?

Arizonа Universitetinin geomorfoloqu Viktor Beykerin sözlərinə görə, bu çayın qədim yaşını təsdiqləyən ən inandırıcı sübutlardan biri "eninə drenaj” adlanan geoloji anomaliyadır. Adətən çaylar dayanıqlı dağ süxurları – məsələn, kvarsit – boyunca paralel axır. Lakin Finke çayı bu möhkəm mineral formaları kəsərək mərkəzi Avstraliyadakı Makdonnell silsiləsindən keçir.

Axar su həmişə ən asan yolu seçdiyindən, çayın bu cür sərt süxurlara qarşı axması məntiqə uyğun görünmür. Makdonnell silsiləsi 300–400 milyon il əvvəl baş vermiş Alis-Sprinqs orogenezi nəticəsində formalaşıb. Bu isə Finke çayının ən azı bu dağlar qədər qədim olduğunu göstərir.

Niyə Finke çay sistemi bu qədər uzun müddət mövcud qalıb?

Finke çayı nümunəsində Avstraliya çox uzun müddət ərzində son dərəcə sabit landşaft kimi qalıb. Avstraliya plitəsinin mərkəzində yerləşən qitə son bir neçə yüz milyon il ərzində ciddi tektonik aktivlik yaşamayıb. Nəticədə Finke çay sistemi tarixinin böyük hissəsində demək olar ki, fasiləsiz şəkildə inkişaf edib və genişlənib.

Finke çayı nə qədər də yaşaya bilər?

Kolorado Dövlət Universitetinin geoloqu Ellen Volun sözlərinə görə, quraq bölgələrdəki bir çox çay - Finke kimi - insanın su istifadəsindən kəskin şəkildə dəyişir. O əlavə edib ki, qlobal su istifadəsinin artması və qlobal istiləşmənin bir çox quraq bölgələri daha da qurutması ilə bu, gələcəkdə artacaq.

Beykerin sözlərinə görə, əgər Finke nə vaxtsa quruyarsa, ikinci ən qədim çay hazırda təxminən 300 milyon yaşı olan və Virciniya, Qərbi Virciniya və Şimali Karolinadan axan Yeni Çay ola bilər.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:162
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 14 Yanvar 2026 19:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see417

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see340

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see316

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see311

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see293

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see289

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see285

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see270

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see270

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see260

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see244

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see228

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see224

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see203

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see202

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see192

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see177

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see175

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri