Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Dünyanın ən qədim çayı yüz milyonlarla ildir axır: Harada yerləşir?

Dünyanın ən qədim çayı yüz milyonlarla ildir axır: Harada yerləşir?

Qaynarinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Dünyada bu günə qədər mövcudluğunu qoruyan ən qədim çay kimi Avstraliyada yerləşən Finke çayı (yerli Arrente xalqının dilində Larapinta) göstərilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "LiveScience” nəşrinin yazdığına görə, bu çayın yaşı 300–400 milyon il arasında qiymətləndirilir.

Axınlar və kanallardan ibarət bu çay sistemi Şimal Ərazisi və Cənubi Avstraliya boyunca 640 kilometrdən çox məsafəyə uzanır. Quraq iqlim şəraiti səbəbindən Finke çayı yalnız dövri olaraq axır: ilin böyük hissəsində isə bir-birindən ayrı düşmüş su hövzələri zənciri kimi qalır. Bununla belə, geoloji məlumatların, aşınma profillərinin, eləcə də ətraf çöküntü və süxurlarda radionuklid ölçmələrinin birgə təhlili alimlərə bu çay sistemini Devon (419–359 milyon il əvvəl) və ya Karbon (359–299 milyon il əvvəl) dövrlərinə aid etməyə imkan verib.

Yaş necə müəyyən edilib?

Arizonа Universitetinin geomorfoloqu Viktor Beykerin sözlərinə görə, bu çayın qədim yaşını təsdiqləyən ən inandırıcı sübutlardan biri "eninə drenaj” adlanan geoloji anomaliyadır. Adətən çaylar dayanıqlı dağ süxurları – məsələn, kvarsit – boyunca paralel axır. Lakin Finke çayı bu möhkəm mineral formaları kəsərək mərkəzi Avstraliyadakı Makdonnell silsiləsindən keçir.

Axar su həmişə ən asan yolu seçdiyindən, çayın bu cür sərt süxurlara qarşı axması məntiqə uyğun görünmür. Makdonnell silsiləsi 300–400 milyon il əvvəl baş vermiş Alis-Sprinqs orogenezi nəticəsində formalaşıb. Bu isə Finke çayının ən azı bu dağlar qədər qədim olduğunu göstərir.

Niyə Finke çay sistemi bu qədər uzun müddət mövcud qalıb?

Finke çayı nümunəsində Avstraliya çox uzun müddət ərzində son dərəcə sabit landşaft kimi qalıb. Avstraliya plitəsinin mərkəzində yerləşən qitə son bir neçə yüz milyon il ərzində ciddi tektonik aktivlik yaşamayıb. Nəticədə Finke çay sistemi tarixinin böyük hissəsində demək olar ki, fasiləsiz şəkildə inkişaf edib və genişlənib.

Finke çayı nə qədər də yaşaya bilər?

Kolorado Dövlət Universitetinin geoloqu Ellen Volun sözlərinə görə, quraq bölgələrdəki bir çox çay - Finke kimi - insanın su istifadəsindən kəskin şəkildə dəyişir. O əlavə edib ki, qlobal su istifadəsinin artması və qlobal istiləşmənin bir çox quraq bölgələri daha da qurutması ilə bu, gələcəkdə artacaq.

Beykerin sözlərinə görə, əgər Finke nə vaxtsa quruyarsa, ikinci ən qədim çay hazırda təxminən 300 milyon yaşı olan və Virciniya, Qərbi Virciniya və Şimali Karolinadan axan Yeni Çay ola bilər.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 14 Yanvar 2026 19:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see322

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see319

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see300

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see295

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see277

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see271

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see271

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see265

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see253

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see250

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see243

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see234

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see228

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see222

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see222

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see212

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see203

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see200

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see200

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri