Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Dünyanın ən qədim çayı dinozavrlardan əvvəl yaranıb: Harada yerləşir?

Dünyanın ən qədim çayı dinozavrlardan əvvəl yaranıb: Harada yerləşir?

Qaynarinfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Dinozavrlar Yer üzündə təxminən 233–66 milyon il əvvəl, Mezozoy erasında yaşayıblar. Alimlərin fikrincə isə dünyanın ən qədim çay sistemlərindən biri hesab edilən Avstraliyadakı Finke (yerli adı ilə Larapinta) çayının drenaj sistemi təxminən 300–400 milyon il əvvələ, yəni dinozavrlardan da əvvəlki dövrə aiddir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Science Blog" nəşrinin yazdığına görə, Finkenin dünyanın ən qədim çayı adlandırılması müəyyən izah tələb edir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, müasir çayın özünün yaşı yüz milyonlarla il deyil. Bu yaş göstəricisi çayın yerləşdiyi drenaj sisteminə və su hövzəsinin formalaşmasına aiddir.

Çayın özü deyil, drenaj sistemi qədimdir

Geoloqların sözlərinə görə, çay yataqları daşqınlar, eroziya, çöküntülərin toplanması və tektonik proseslər nəticəsində daim dəyişir. Buna görə də Finkenin yaşı dedikdə, onun indiki məcrası deyil, həmin ərazidə milyonlarla il əvvəl formalaşmış drenaj sistemi nəzərdə tutulur.

Bu nəzəriyyəni dəstəkləyən əsas faktlardan biri çayın yuxarı axınının Mərkəzi Avstraliyadakı dağ silsilələrini kəsərək keçməsidir. Alimlər hesab edirlər ki, çay yatağı həmin dağlar yaranmamışdan əvvəl formalaşıb və sonrakı milyonilliklər ərzində eroziya nəticəsində istiqamətini qoruyub saxlayıb.

Qəti sübut hələ yoxdur

2022-ci ildə aparılan tədqiqatda Finke dünyanın ən qədim drenaj sistemlərindən biri kimi təqdim olunsa da, bu yaşın hələ də elmi hipotez olduğu vurğulanıb.

Araşdırma zamanı qədim çay çöküntülərində berillium-10 və alüminium-26 izotopları öyrənilib. Nəticələr çayın son bir neçə milyon il ərzində yatağının necə dəyişdiyini müəyyən etməyə imkan versə də, onun ilk dəfə nə vaxt formalaşdığını dəqiq göstərməyib.

İlin böyük hissəsində quruyur

Hazırda Finke klassik, daim axan çaylardan xeyli fərqlənir.

O, mövsümi su axarları kateqoriyasına daxildir. İlin böyük hissəsində çayın yatağı quru qalır, su yalnız bəzi daimi və mövsümi gölməçələrdə saxlanılır.

Güclü yağışlardan sonra bu ayrı-ayrı su hövzələri birləşir və "Finke" yenidən güclü axına malik çaya çevrilir.

Mədəni əhəmiyyət daşıyır

Finke çayı geoloji əhəmiyyəti ilə yanaşı, Avstraliyanın yerli arrernte xalqı üçün də böyük mədəni dəyərə malikdir.

Finke Gorge Milli Parkının birgə idarəetmə planında çay ənənəvi Lhere Pirnte adı ilə qeyd olunur. Təxminən Lara Pinta kimi tələffüz edilən bu ad "duzlu çay" mənasını verir.

Yerli icmalar üçün bu çay sadəcə təbii obyekt deyil, onların mədəni irsinin və tarixi landşaftının ayrılmaz hissəsi hesab olunur.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:189
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 20 İyul 2026 22:22 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see335

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see316

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see312

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see293

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see289

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see286

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see278

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see269

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see261

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see253

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see243

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see243

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see238

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see231

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see227

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see217

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see214

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see213

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see211

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see209
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri