Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Düzgün qidalanmasanız qanınız azalacaq Həkimdən XƏBƏRDARLIQ

Düzgün qidalanmasanız qanınız azalacaq Həkimdən XƏBƏRDARLIQ

Icma.az bildirir, Lent az portalına istinadən.

Mütəxəssis-ekspert, hematoloq Şəhla Şabanova düzgün qidalanmamanın fəsatlarından danışıb.

Lent.az mütəxəssisin məsləhətlərini təqdim edir:

- Payız-qış mövsümündə hansı meyvə-tərəvəzlə qan azlığını aradan qaldırmaq olar?

- Bildiyimiz kimi, bir çox vitamin və mikroelementlər qan yaranmada aktiv iştirak edir. Bu vitamin və mikroelementlərdən ən vacibləri dəmir elementi, sianokobolamin (vitamin B12) və Fol turşusudur (vitamin B9). Təbiətdə bunların hər biri bitki və heyvani mənşəli qidalarda rast gəlinir.
Əlbəttə ki, hər bir meyvə-tərəvəz öz mövsümünə uyğun olaraq istifadə edilməlidir.

- Dəmir mikroelementinin orqanizm üçün nə kimi faydası var?

- Bildiyiniz kimi, qana qırmızı rəng verən hüceyrə eritrosit və onun tərkibindəki hemoqlobin zülalıdır. Bədənimizdəki dəmir miqdarının təxminən 2/3-si hemoqlobinin tərkibindədir. Yəni, dəmirin çatışmazlığı ilə hemoqlobin azlığı bir başa əlaqəlidir. Dəmirin miqdarında azalma, dəmir itkisi və ya qida vasitəsilə qəbulunun azalması nəticəsində qan azlığı (anemiya) izlənilə bilər.

Qırmızı qan hüceyrəsinin əsas funksiyası oksigenin ağciyərdən toxumalara daşımaqdır. Qan azlığı zamanı bu funksiya tam təmin edilmədiyi üçün toxumaların qidalanma və oksigenizasiyası yetərli olmur. Bu səbəbdən erkən yorulma, təngnəfəslik, halsızlıq, baş gicəllənmə, ətrafların soyuq olması, ürək döyüntüsünün artması, saçların qırılaraq tökülməsi, ağız bucaqlarında çatların yaranması və s. kimi şikayətlər izlənilə bilər. Şikayətlər mütəxəssis həkim tərəfindən dinlənilərək, anemiya müayinəsi ilə tamamlanmalıdır. Müalicə həm medikamentoz, həm də duzgün qidalanma ilə aparılır. Duzgün qidalanma dedikdə, dəmirlə zəngin qida rasionu nəzərdə tutulur.

Dəmirlə ən çox zəngin qida məhsulu əsasən qırmızı ət, yumurta, quru meyvələr, yarpağı tünd olan tərəvəzlər (çuğundur, pazı), orqanik meyvələr, tut bəhməzi, qarabaşaq hesab olunur. Qan yaranmada rol oynayan dəmir bioyararlığına görə heyvani və bitki tərkibli dəmirə ayrılır. Heme dəmiri və ya heyvan mənşəli dəmirə üstünlük verilir, çünki bədən tərəfindən asanlıqla sorulur. Nə qədər mövsumi meyvə-tərəvəzlər dəmirlə zəngin olsa da, birtərəfli bitki mənşəli qidalanmada yenə də qan azlığı yarada bilər. Bu səbəbdən, həm meyvə-tərəvəz, həm də ət məhsullarından istifadə edilməlidir.

B12 vitaminin çatışmazlığı da qanazlığı yarada bilər. Vitamin B12 və Fol turşusu çatışmazlığı zamanı Meqaloblastik dediyimiz qan azlığı yaranır. Bundan əlavə, B12 vitamini DNT sintezində, sinir sisteminin doğru işləməsində orqanizm üçün vacib rol oynayır. Onun çatışmazlığı qan azlığı ilə birgə, immun sisteminin zəifləməsi, metobolizma pozğuluğu, nevroloji və psixoloji dəyişikliklər yarada bilər.

B12 vitamini daha çox heyvani mənşəli qidalarda rast gəlinir. Ət, balıq, yumurta, süd və süd məhsulları bu vitaminlə zəngin qida vasitələridir. Taxıl məhsulları, bitki südləri, soya və badam südü də B12 vitamini ilə zəngin hesab edilir.

Fol turşusu qan yaranmada vacib rol oynayan vitaminlərdəndir. O, DNT sintezində, qırmızı qan hüceyrələrin yaranma və çoxalmasında iştirak edir. Embrional dövrdə ilk yaranan sistemlərdən biri sinir sistemidir ki, fol turşusu sinir sisteminin yaranmasında önəmli rol oynayır. Hamiləlik dövründə yetərlı fol turşusunun qəbulu olmazsa, “Spina Bifida” dediyimiz problem, yəni ana bətnindəki dölün onurğa kanalının tam bağlanmaması izlənilir. Məhz bu səbəbdən, hamiləlik planlaşdıran xanımlara hamiləlik öncəsi bir neçə ay və hamiləliyin ilk 3 ayı fol turşusu təyin edilir. Təbii yolla fol turşusu ilə zəngin yeyəcəklər əsasən bitki tərkibli olur. Məsələn, kahı, göy soğan, cəfəri, yaşıl lobya, yaşıl mərci. Fol defisiti izlənilən şəxslərdə bu yeyəcəkləri qida rasionuna mütləq əlavə edilməsi məsləhət görülür.

- Qeyri-sağlam qidalanma qan azlığı yarada bilərmi?

- Balanslaşdırılan qidalanma sağlam yaşamın ilk təməl daşlarındandır. Balanslaşdırılan qidalanma dedikdə, zülal, karbohidrat, yağ tərkibli, eləcə də vitamin və mineral ehtiyacını qarşılayan qidalanma nəzərdə tutulur. Sağlam qidalanma immun sistemi gücləndirir, bir çox xəstəliyin qarşısını alır. Bu səbəbdən də kiçik yaşlardan etibarən gündəlik qidalanma vərdişlərinə fikir vermək və sağlam qidalanmağı vərdiş halına salmaq vacibdir. Qeyri-sağlam qidalanma zamanı orqanizm gərəkli vitamin, mineral, zülal və digər vacib qidalarla təmin olunmur.

Bəzən isə düzgün qidalanmama dedikdə, yanlış qida tərzi nəzərdə tutulur. Məsələn, bir çox qida məhsulları var ki, bunları dəmirlə zəngin qidalarla birgə istifadəsi dəmirin mədə-bağırsaqdan sorulmasını azaldaraq, dəmir defisitli anemiyaya səbəb olur. Dəmirlə zəngin qida məhsulunu kəpəkli qidalar, qara çay, qəhvə ilə birgə qəbulu zamanı dəmirin sorulması ləngiyir. Ona görə, qeyd edilən məhsulların yeməkdən 2 saat sonra qəbulu tövsiyə edilir.

- Qan azlığının immunitetə təsiri varmı?

- İmmun sistemin əsas funksiyası orqanizmi yad cisimlərdən qorumaq, mikroorqanizmləri məhv edərək, yayılmasının qarşısını almaqdır.
İmmun sistemin vacib xüsusiyyətlərindən biri də minlərlə fərqli mikroorqanizmi tanıyıb ayırd etməsidir. İmmun sistemin sağlam fəaliyyət göstərməsi üçün qida vasitələri kimi bir çox tövsiyələr var.

Diqqət alınacaq hal sağlam qidalanmama zamanı immun sistemin zəifləməsidir. Karbohidratlarla zəngin və zülalla zəngin olmayan qidalanma, artıq çəki və ya yorğunluq immun sistemini zəiflədir. Uşaq vaxtından davam edən qan azlığı, düzgün qidalanmama yenə də immuniteti zəiflədən nüanslardandır. Düzgün qidalanma və həyat rejimi, fiziki aktivlik, yuxu rejiminə diqqət etmək immun sistemə təsir edən faktorlardan hesab edilir.

- İldə neçə dəfə qan müayinəsi üçün hematoloqa müraciət edilməlidir?

- Hemoqram (yəni, qanın ümumi analizi) qanda olan qırmızı qan hüceyrəsi (eritrosit), ağ qan hüceyrəsi (leykosit), qan lövhəcikləri olan trombositlərin miqdarını göstərən sadə testdir.

Müasir zamanda tibbin inkişafı ilə bağlı qanın umumi analizində ən azı 28 parametr baxıla bilir. Bu da böyük üstünlüklər yaradır. Qanın ümumi analizini təhlil edərkən, pasientdə ilkin vəziyyət qabaqcadan görülür. Belə ki, şəxsdə qan azlığı varsa, onun hansı növü təxmin edilir. Qan azlığını hemoglobin, eritrosit, hemotokrit dəyərlərinin normadan aşağı olması ilə izlənilir.

Digər hemoqramdaki vacib parametr orqanizmi müdafiə edən ağ qan hüceyrəsidir. O, leykosit və bu ailəyə daxil qan hüceyrələrin az və ya çox olması orqanizmdə immun vəziyyəti, allergik halı, qanın sistemik xəstəliyin olub-olmaması haqqında ilkin təxmin yaradır.

Bundan başqa, qan trombositləri (trombosit hüceyrələri) qanamada rol oynayan vacib hüceyrələrdir. Hemoqramda bu hüceyrələrin normal sərhəddən az və ya çoxluğu qan xəstəliyi barədə ilkin siqnaldır.

Qanın ümumi analizi ilkin testdir. Bir tək qanın ümumi analizi ilə hansı tərəfə istiqamət alınmalı və ya şəxsin praktik sağlam olması barədə ilkin fikirləri formalaşır.

Hər bir sağlam insan ildə iki dəfə həkim müayinəsindən keçməlidir. İlk öncə hemoqram testindən keçməlidir. Qanın ümumi analizi damardan qan alınıb qablaşdırılaraq, cihaz vasitətilə incələnir. Təxminən 1-2 saat ərzində nəticə hazır olur. İstər götürülmə mexanizmi, istərsə də cavabın tez əldə edilməsi asan olan bu test ilə bir çox xəstəliyi əvvəlcədən təxmin etmək mümkündür. Bu səbəbdən də ildə 1-2 dəfə hemoqram testi ilə hematoloq müayinəsi arzuolunandır.


 
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:283
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 29 Yanvar 2025 11:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see359

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see309

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see279

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see253

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see248

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see243

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see229

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see224

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see221

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see206

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see202

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see202

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see199

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see193

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see193

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see193

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see187

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see183

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri