Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Düzgün qidalanmasanız qanınız azalacaq Həkimdən XƏBƏRDARLIQ

Düzgün qidalanmasanız qanınız azalacaq Həkimdən XƏBƏRDARLIQ

Icma.az bildirir, Lent az portalına istinadən.

Mütəxəssis-ekspert, hematoloq Şəhla Şabanova düzgün qidalanmamanın fəsatlarından danışıb.

Lent.az mütəxəssisin məsləhətlərini təqdim edir:

- Payız-qış mövsümündə hansı meyvə-tərəvəzlə qan azlığını aradan qaldırmaq olar?

- Bildiyimiz kimi, bir çox vitamin və mikroelementlər qan yaranmada aktiv iştirak edir. Bu vitamin və mikroelementlərdən ən vacibləri dəmir elementi, sianokobolamin (vitamin B12) və Fol turşusudur (vitamin B9). Təbiətdə bunların hər biri bitki və heyvani mənşəli qidalarda rast gəlinir.
Əlbəttə ki, hər bir meyvə-tərəvəz öz mövsümünə uyğun olaraq istifadə edilməlidir.

- Dəmir mikroelementinin orqanizm üçün nə kimi faydası var?

- Bildiyiniz kimi, qana qırmızı rəng verən hüceyrə eritrosit və onun tərkibindəki hemoqlobin zülalıdır. Bədənimizdəki dəmir miqdarının təxminən 2/3-si hemoqlobinin tərkibindədir. Yəni, dəmirin çatışmazlığı ilə hemoqlobin azlığı bir başa əlaqəlidir. Dəmirin miqdarında azalma, dəmir itkisi və ya qida vasitəsilə qəbulunun azalması nəticəsində qan azlığı (anemiya) izlənilə bilər.

Qırmızı qan hüceyrəsinin əsas funksiyası oksigenin ağciyərdən toxumalara daşımaqdır. Qan azlığı zamanı bu funksiya tam təmin edilmədiyi üçün toxumaların qidalanma və oksigenizasiyası yetərli olmur. Bu səbəbdən erkən yorulma, təngnəfəslik, halsızlıq, baş gicəllənmə, ətrafların soyuq olması, ürək döyüntüsünün artması, saçların qırılaraq tökülməsi, ağız bucaqlarında çatların yaranması və s. kimi şikayətlər izlənilə bilər. Şikayətlər mütəxəssis həkim tərəfindən dinlənilərək, anemiya müayinəsi ilə tamamlanmalıdır. Müalicə həm medikamentoz, həm də duzgün qidalanma ilə aparılır. Duzgün qidalanma dedikdə, dəmirlə zəngin qida rasionu nəzərdə tutulur.

Dəmirlə ən çox zəngin qida məhsulu əsasən qırmızı ət, yumurta, quru meyvələr, yarpağı tünd olan tərəvəzlər (çuğundur, pazı), orqanik meyvələr, tut bəhməzi, qarabaşaq hesab olunur. Qan yaranmada rol oynayan dəmir bioyararlığına görə heyvani və bitki tərkibli dəmirə ayrılır. Heme dəmiri və ya heyvan mənşəli dəmirə üstünlük verilir, çünki bədən tərəfindən asanlıqla sorulur. Nə qədər mövsumi meyvə-tərəvəzlər dəmirlə zəngin olsa da, birtərəfli bitki mənşəli qidalanmada yenə də qan azlığı yarada bilər. Bu səbəbdən, həm meyvə-tərəvəz, həm də ət məhsullarından istifadə edilməlidir.

B12 vitaminin çatışmazlığı da qanazlığı yarada bilər. Vitamin B12 və Fol turşusu çatışmazlığı zamanı Meqaloblastik dediyimiz qan azlığı yaranır. Bundan əlavə, B12 vitamini DNT sintezində, sinir sisteminin doğru işləməsində orqanizm üçün vacib rol oynayır. Onun çatışmazlığı qan azlığı ilə birgə, immun sisteminin zəifləməsi, metobolizma pozğuluğu, nevroloji və psixoloji dəyişikliklər yarada bilər.

B12 vitamini daha çox heyvani mənşəli qidalarda rast gəlinir. Ət, balıq, yumurta, süd və süd məhsulları bu vitaminlə zəngin qida vasitələridir. Taxıl məhsulları, bitki südləri, soya və badam südü də B12 vitamini ilə zəngin hesab edilir.

Fol turşusu qan yaranmada vacib rol oynayan vitaminlərdəndir. O, DNT sintezində, qırmızı qan hüceyrələrin yaranma və çoxalmasında iştirak edir. Embrional dövrdə ilk yaranan sistemlərdən biri sinir sistemidir ki, fol turşusu sinir sisteminin yaranmasında önəmli rol oynayır. Hamiləlik dövründə yetərlı fol turşusunun qəbulu olmazsa, “Spina Bifida” dediyimiz problem, yəni ana bətnindəki dölün onurğa kanalının tam bağlanmaması izlənilir. Məhz bu səbəbdən, hamiləlik planlaşdıran xanımlara hamiləlik öncəsi bir neçə ay və hamiləliyin ilk 3 ayı fol turşusu təyin edilir. Təbii yolla fol turşusu ilə zəngin yeyəcəklər əsasən bitki tərkibli olur. Məsələn, kahı, göy soğan, cəfəri, yaşıl lobya, yaşıl mərci. Fol defisiti izlənilən şəxslərdə bu yeyəcəkləri qida rasionuna mütləq əlavə edilməsi məsləhət görülür.

- Qeyri-sağlam qidalanma qan azlığı yarada bilərmi?

- Balanslaşdırılan qidalanma sağlam yaşamın ilk təməl daşlarındandır. Balanslaşdırılan qidalanma dedikdə, zülal, karbohidrat, yağ tərkibli, eləcə də vitamin və mineral ehtiyacını qarşılayan qidalanma nəzərdə tutulur. Sağlam qidalanma immun sistemi gücləndirir, bir çox xəstəliyin qarşısını alır. Bu səbəbdən də kiçik yaşlardan etibarən gündəlik qidalanma vərdişlərinə fikir vermək və sağlam qidalanmağı vərdiş halına salmaq vacibdir. Qeyri-sağlam qidalanma zamanı orqanizm gərəkli vitamin, mineral, zülal və digər vacib qidalarla təmin olunmur.

Bəzən isə düzgün qidalanmama dedikdə, yanlış qida tərzi nəzərdə tutulur. Məsələn, bir çox qida məhsulları var ki, bunları dəmirlə zəngin qidalarla birgə istifadəsi dəmirin mədə-bağırsaqdan sorulmasını azaldaraq, dəmir defisitli anemiyaya səbəb olur. Dəmirlə zəngin qida məhsulunu kəpəkli qidalar, qara çay, qəhvə ilə birgə qəbulu zamanı dəmirin sorulması ləngiyir. Ona görə, qeyd edilən məhsulların yeməkdən 2 saat sonra qəbulu tövsiyə edilir.

- Qan azlığının immunitetə təsiri varmı?

- İmmun sistemin əsas funksiyası orqanizmi yad cisimlərdən qorumaq, mikroorqanizmləri məhv edərək, yayılmasının qarşısını almaqdır.
İmmun sistemin vacib xüsusiyyətlərindən biri də minlərlə fərqli mikroorqanizmi tanıyıb ayırd etməsidir. İmmun sistemin sağlam fəaliyyət göstərməsi üçün qida vasitələri kimi bir çox tövsiyələr var.

Diqqət alınacaq hal sağlam qidalanmama zamanı immun sistemin zəifləməsidir. Karbohidratlarla zəngin və zülalla zəngin olmayan qidalanma, artıq çəki və ya yorğunluq immun sistemini zəiflədir. Uşaq vaxtından davam edən qan azlığı, düzgün qidalanmama yenə də immuniteti zəiflədən nüanslardandır. Düzgün qidalanma və həyat rejimi, fiziki aktivlik, yuxu rejiminə diqqət etmək immun sistemə təsir edən faktorlardan hesab edilir.

- İldə neçə dəfə qan müayinəsi üçün hematoloqa müraciət edilməlidir?

- Hemoqram (yəni, qanın ümumi analizi) qanda olan qırmızı qan hüceyrəsi (eritrosit), ağ qan hüceyrəsi (leykosit), qan lövhəcikləri olan trombositlərin miqdarını göstərən sadə testdir.

Müasir zamanda tibbin inkişafı ilə bağlı qanın umumi analizində ən azı 28 parametr baxıla bilir. Bu da böyük üstünlüklər yaradır. Qanın ümumi analizini təhlil edərkən, pasientdə ilkin vəziyyət qabaqcadan görülür. Belə ki, şəxsdə qan azlığı varsa, onun hansı növü təxmin edilir. Qan azlığını hemoglobin, eritrosit, hemotokrit dəyərlərinin normadan aşağı olması ilə izlənilir.

Digər hemoqramdaki vacib parametr orqanizmi müdafiə edən ağ qan hüceyrəsidir. O, leykosit və bu ailəyə daxil qan hüceyrələrin az və ya çox olması orqanizmdə immun vəziyyəti, allergik halı, qanın sistemik xəstəliyin olub-olmaması haqqında ilkin təxmin yaradır.

Bundan başqa, qan trombositləri (trombosit hüceyrələri) qanamada rol oynayan vacib hüceyrələrdir. Hemoqramda bu hüceyrələrin normal sərhəddən az və ya çoxluğu qan xəstəliyi barədə ilkin siqnaldır.

Qanın ümumi analizi ilkin testdir. Bir tək qanın ümumi analizi ilə hansı tərəfə istiqamət alınmalı və ya şəxsin praktik sağlam olması barədə ilkin fikirləri formalaşır.

Hər bir sağlam insan ildə iki dəfə həkim müayinəsindən keçməlidir. İlk öncə hemoqram testindən keçməlidir. Qanın ümumi analizi damardan qan alınıb qablaşdırılaraq, cihaz vasitətilə incələnir. Təxminən 1-2 saat ərzində nəticə hazır olur. İstər götürülmə mexanizmi, istərsə də cavabın tez əldə edilməsi asan olan bu test ilə bir çox xəstəliyi əvvəlcədən təxmin etmək mümkündür. Bu səbəbdən də ildə 1-2 dəfə hemoqram testi ilə hematoloq müayinəsi arzuolunandır.


 
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:271
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 29 Yanvar 2025 11:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see396

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see317

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see296

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see295

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see292

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see287

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see287

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see270

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see269

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see265

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see257

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see251

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see250

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see239

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see233

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see228

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see207

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see205

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see184

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri