Əl Qaidənin hekayəsi necə bitdi..?

...Üsamə bin Laden tərəfindən yaradılan və 11 sentyabr 2001-ci il terror hücumlarının arxasında duran "Əl-Qaidə" terror təşkilatı faktiki olaraq mövcudluğunu dayandırıb.

ABŞ və müttəfiqləri Əfqanıstandakı müharibədə uduzdular, lakin əsas məqsədə çatdılar - Amerikaya hücumu təşkil edən strukturu məhv etdilər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Foreign Affairs jurnalı yazır.

11 sentyabrdan sonra minlərlə Amerika hərbçisi və hüquq-mühafizə orqanı işçisi illərini cihadçılara qarşı mübarizəyə həsr edib.

Sonrakı müharibələrdə 15 mindən çox ABŞ hərbçisi öldürüldü və əlil olub. Eyni zamanda, “Əl-Qaidə” özü tədricən genişmiqyaslı aksiyalar keçirmək qabiliyyətini itirdi. 2009-cu ildən sonra təşkilatın mərkəzi rəhbərliyinin qlobal fəaliyyəti praktik olaraq dayandırıldı.

Dönüş nöqtəsi bin Ladenin 2011-ci ildə Pakistanda öldürülməsi oldu. Onun sığınacağında tapılan sənədlər göstərirdi ki, o, uzun müddətdir qrupun bir çox əməliyyatlarına nəzarət etməyib.

Müəlliflər yazır ki, "ABŞ və müttəfiqləri Əfqanıstandakı müharibədə uduzdular, lakin Əl-Qaidə ilə mübarizədə uğur qazandılar".

Eyni zamanda, təkcə Amerika xüsusi xidmət orqanları təşkilata ciddi ziyan vurmadı. Onun yaraqlıları getdikcə müsəlman əhalisinə hücum edirdilər ki, bu da onların qoruduqlarını iddia etdikləri icmalarda dəstəyini itirməsinə səbəb olurdu.

Daxili münaqişələr də hərəkatın parçalanmasını sürətləndirdi. İŞİD ilə münasibətlərin kəsilməsi xüsusilə ağrılı idi. “Əl-Qaidə”nin keçmiş müttəfiqi İraq və Suriyada əraziləri ələ keçirdi, minlərlə xarici döyüşçünü cəlb etdi və qlobal cihadçı hərəkatın rəhbərliyini effektiv şəkildə ələ keçirdi.

2019-cu ilə qədər beynəlxalq koalisiya İŞİD-in ərazi xilafətini məhv etmişdi. “Əl-Qaidə”nin mərkəzi strukturuna son ciddi zərbəni 2022-ci ildə ABŞ vurdu, o zaman Ayman əl-Zəvahiri Kabildə öldürüldü.

Bu gün təşkilatın guya rəhbəri olan Səid əl-Ədl İrandadır və hətta özünü onun lideri kimi də elan etməyib. Müəlliflər əmindirlər ki, "Nəticə etibarilə Əl-Qaidə məğlub oldu".

Eyni zamanda, cihadçı təhlükəsi aradan qalxmayıb. Müxtəlif bölgələrdə Əl-Qaidə ilə əlaqəli olduqlarını iddia edən qruplar mövcuddur.

Əli Babayev