Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Əlini yumağı unutdu, yediyimiz həmin maddəni kəşf etdi Maraqlı tarixçə

Əlini yumağı unutdu, yediyimiz həmin maddəni kəşf etdi Maraqlı tarixçə

Icma.az bildirir, Olke.az portalına istinadən.

Günümüzdə bir çox fabrik istehsalı qidalarda süni dadlandırıcılardan istifadə edilir.

Ölkə.Az xarici KİV-ə istinadla xəbər verir ki, bu, hər nə qədər insan sağlamlığı üçün təhlükəli hesab edilsə də, qidaları dadlandırır və yeməyin insanlar üçün cəlbediciliyini artırır.

Süni dadlandırıcının necə kəşf edilməsindən isə çox adam xəbərsizdir.

Məlumata görə, qidalara qatılan süni dadlandırıcı "sakkarin" maddəsindən hazırlanıb.
Bu maddəni 1878 və ya 1879-cu ildə əczaçı Konstantin Fahlberq Cons Hopkins Universitetinin laboratoriyasında kömür qatının törəmələri üzərində tədqiqat apararkən kəşf edib.
Belə ki, Fahlberq laboratoriyada yeni kimyəvi maddə üzərində işlədikdən sonra evə gedib. O, əllərini yumağı unudub və yemək süfrəsi arxasında əyləşib. Çörəyi ağzına aparan elm adamı qəribə şəkildə dadlı olduğunun fərqinə varıb. O, əvvəlcə yeməkdə bir qəribəlik olduğunu düşünsə də, daha sonra hər şeyin dadlı olduğunu başa düşüb. Fahlberq dəyişikliyin yeməkdə yox, onda olduğunu anlasa da, səbəbini tapa bilməyib.

Növbəti gün laboratoriyaya yenidən yollanan tədqiqatçı üzərində işlədiyi kimyəvi maddənin əlinə və üzünüə dəyməsi ilə  həqiqəti başa düşüb. Beləliklə tarixdə ilk dəfə süni dadlandırıcı maddə olan sakkarin kəşf edilib.

Daha sonra C.Fahlberq və onun elmi rəhbəri İra Remsen 1884-cü ildə ilk süni dadlandırıcının patentini alıb.

Bu maddə əvvəlcə insanlara şübhəli görünsə də, şəkərin bahalı olması və tapılmamasına görə sonralar sakkarindən istifadə artmağa başlayır. Hətta I Dünya müharibəsi zamanı şəkər qıtlığı yaşananda sakkarin milyonlarla insanın süfrəsinə yol tapır. 

Bu gün də şəkərsiz qidalarda və içkilərdə istifadə edilən sakkarin sadəcə bir alimin əlini yumağı unutması nəticəsində kəşf edilib. Beləliklə kiçik bir səhv böyük bir sənayenin yaranmasına səbəb olub.

1970-ci illərdə siçanlar üzərində aparılan araşdırmalarda sakkarinin yüksək dozalarının sidik kisəsi xərçənginə səbəb ola biləcəyi göstərilmişdi. Buna görə ABŞ-də və bəzi ölkələrdə bir müddət qadağan olunmuşdu. Hazırda ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA), Avropa Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (EFSA) və ÜST (WHO) onu təhlükəsiz hesab edir, amma yalnız gündəlik qəbul edilə bilən doza çərçivəsində (ADI ≈ 5 mq/kq bədən çəkisinə qədər). Yəni, sakkarin normal istehlakda (məsələn, şəkərsiz saqqız, diyetik içkilər və bəzi qida əlavələrində) təhlükəsiz sayılır, amma çox yüksək miqdarda, uzunmüddətli qəbul edilməsi sağlamlıq riskləri yarada bilər.

Bu maddə həmçinin allergik reaksiyalara səbəb ola bilər.

Billurə

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:144
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 17 Sentyabr 2025 19:35 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see365

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see319

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see304

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see284

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see283

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see279

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see279

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see274

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see257

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see252

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see249

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see244

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see241

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see238

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see235

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see234

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see227

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see221

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see206

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri