Ən güclü silah artıq insan beynidir ŞƏRH

ABŞ və Rusiya dialoqa qayıtmalıdır, yoxsa dünya sabitliyi çökmək ərəfəsindədir

“XXI əsrin müharibəsini süni intellekt qazanacaq, raketlər yox!” 

ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyası Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin strateji hücum silahları haqqında müqavilə (START) üzrə məhdudiyyətlərin gələn il də saxlanılması təklifini qəbul edib. ABŞ Silah Nəzarəti Assosiasiyasının rəhbəri Deril Kimbollun məlumatına görə, bu addım nüvə silahlarının artmasının qarşısını almağa və gərginliyi azaltmağa kömək edəcək. Kimboll qeyd edib ki, müqavilə müddəti başa çatdıqdan sonra da məhdudiyyətlərin qorunması yeni silahlanma yarışının qarşısını alacaq və uzunmüddətli razılaşmalar üçün zəmin yaradacaq.

Qeyd edək ki, 2026-cı ilin fevral ayında ABŞ ilə Rusiya arasındakı Strateji Silahların Azaldılması üzrə Yeni Müqavilənin (START) müddəti bitir. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bildirib ki, START müqaviləsinin müddəti başa çatdıqdan sonra ABŞ eyni öhdəlikləri qəbul edərsə, Kreml müqavilənin əsas məhdudiyyətlərini bir il daha yerinə yetirməyə hazırdır.

Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin sektor müdiri, politoloq İlyas Hüseynov hesab edir ki, ABŞ və Rusiya qlobal sabitliyi qorumaq üçün strateji silahların azaldılmasına yönəlməlidir.  Politoloq Sherg.az-a açıqlamasında bildirib ki, ABŞ və Rusiya beynəlxalq sistemdə aparıcı nüvə dövlətləri kimi xüsusi məsuliyyət daşıyırlar. Bu iki ölkənin strateji silah istehsalında inadkarlıq nümayiş etdirməsi qlobal təhlükəsizlik mühitinə mənfi təsir göstərir: 

“Hazırda beynəlxalq münasibətlərdə gərginlik artdığı bir dövrdə strateji hücum silahlarının çoxaldılması dünya üçün yeni risklər yaradır. Silahlanma yarışının yenidən qızışması beynəlxalq hüququn əsas prinsipləri, xüsusən də kollektiv təhlükəsizlik və sabitlik anlayışına ziddir. ABŞ və Rusiya məsuliyyətli aktorlar kimi dialoqa üstünlük verməli, hərbi balansın qorunmasına çalışmalıdırlar”.

İ.Hüseynovun fikrincə, bu gün silah istehsalına və hərbi potensialın artırılmasına yönəlmiş siyasət nə regional, nə də qlobal sabitliyə xidmət edir:

“İnkişaf etmiş dövlətlərlə yanaşı, orta güclər və hətta kiçik ölkələr də silah istehsalına maraq göstərirlər. Bu tendensiya silah bazarının genişlənməsinə, eyni zamanda təhlükə mənbələrinin artmasına gətirib çıxarır. Əslində, güclü diplomatiya və texnoloji əməkdaşlıq hərbi üstünlükdən daha dayanıqlı təhlükəsizlik təmin edə bilər”.

STM-in sektor müdiri hesab edir ki, Sovet İttifaqının süqutundan sonra əldə olunmuş razılaşmalar xüsusilə strateji nüvə başlıqlarının məhdudlaşdırılması istiqamətində atılan addımlar indi də aktual saxlanmalıdır: 

“Rusiya və ABŞ bir vaxtlar START müqaviləsi çərçivəsində nüvə silahlarının azaldılmasına dair öhdəlik götürmüşdülər. Bu öhdəliklərin icrası beynəlxalq etimadın qorunması baxımından çox vacibdir. Əks halda, yeni silahlanma mərhələsi təhlükəsizlik balansını pozar”.

Politoloq əlavə edib ki, müasir dövrdə ən güclü “silah” artıq insan beynidir: 

“Qlobal çağırışlara cavab vermək üçün texnoloji innovasiyalar və diplomatik düşüncə ön plana çəkilməlidir. XXI əsrin reallığı budur ki, süni intellekt və informasiya texnologiyaları hərbi gücdən daha təsirli vasitəyə çevrilib”.