Ərdoğan Osmanlının itirdiyi bu ərazini geri qaytara bilər Dünya bölüşdürülür

Qəzzaya Türkiyə muxtariyyəti statusu verilməsi təklif olunur. Türkiyənin sabiq baş naziri Əhməd Davudoğlunun fikrincə, Qəzza Fələstin dövləti yaradılana qədər muxtar region kimi Türkiyəyə qoşula bilər və bununla bağlı referendum keçirilməlidir.

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Əli Zülfüqaroğlu bildirib ki, hazırda İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşan dünya düzəninin çöküşünü izləyirik:

“Bu o deməkdir ki, dövlətlərarası münasibətlər sistemini tənzimləyən BMT başda olmaqla bütün beynəlxalq təşkilatlar funskionallığını itirəcək. Yəni dövlətlərin ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sərhədlərinin toxunulmazlığı üçün istinad olunan beynəlxalq hüquq sistemi dağılır və onun qarantı olan beynəlxalq təşkilatlar formal status alır.

Dünya yenidən bölüşdürülür və buna görə də dünya xəritəsi də dəyişəcək. Bu isə bir sıra dövlətləri yeni ərazi iddalarına sövq edir. Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra ABŞ-ın yeni administrasiyasının Qrenlandiya və digər bölgələrlə bağlı açıqlaması bu qəbildəndir”.

Siyasi şərhçi əlavə edib ki, petrodollar sisteminin çöküşü fonunda qlobalizmin iflasa uğrama prosesi dünya nizamında “böyük güclər” anlayışını da dəyişir:

“Əvvəllər qlobal maliyyə təsisatları əsas rola sahib idisə, artıq ABŞ-ın timsalında dövlətlər önə çıxır və bu proses dünyanı təlatümə sürükləməklə yanaşı, yeganə xilas yoludur. Beləliklə də gözlənilməz hadisələrin baş verib-verməməsindən asılı olmayaraq bu prosesin geridönüşü yoxdur. Bu da öz növbəsində dünya siyasətində yeni mənzərə yaradır”.

Ə.Zülfüqaroğlu diqqətə çatdırıb ki, Əhməd Davudoğlunun açıqlamasını yalnız bu kontekstdə dəyərləndirmək mümkündür:

“Əhməd Davudoğlu demək istəyir ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra dünyanın idarə olunması sisteminin dağılması hər şeyi dəyişirsə, o zaman Qəzzaya İsrailin deyil, Türkiyənin iddia etmək haqqı var. Davudoğlu burada tarixə, yəni Osmanlı dönəminin mirasına istinad edir. Demək istəyir ki, Türkiyə Yaxın Şərqdə baş verən proseslərə seyrçi qalmayacaq və Prezident Ərdoğanın ifadə etdiyi kimi “nəticəsi nə olursa olsun, Türkiyə proseslərə müdaxilə edəcək”. Bununla da Qəzzanın heç bir halda güzəştə gedilməyəcəyini önə çəkir”.

Ekspert deyib ki, Davudoğlunun ifadəsinin hərfi mənasının gerçəkləşməsi nəzəri cəhətdən mümkün olsa da praktiki baxımdan çox çətindir:

“Digər tərəfdən İsrailin sionist hökumətinin də planları bölgənin xaosa girməsinə zəmin yaradır və bu ABŞ-ın də maraqlarına cavab vermir. Ona görə də hesab edirəm ki, yeganə həll yolu ikidövlətli variantın reallaşması və Fələstin dövlətinin yaradılmasıdır. Gec-tez bu belə də olacaq”.

Qeyd edək ki, Osmanlı imperiyası Qəzzanı 1517-ci ildə ələ keçirib, 1917-ci ildə itirib.