Ermənistan və KTMT: Həll edilməyən münasibətlər

Ermənistan hələ uzun müddət KTMT (Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı) ilə bağlı iştirak məsələsində tərəddüd edəcək, bu məsələdə Rusiya ilə olan münasibətlər də böyük rol oynayacaq.

Bizimyol.info xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mətbuatına politoloq, təhlükəsizlik üzrə ekspert David Arutyunyan 27 noyabrda Bişkekdə keçiriləcək KTMT liderləri sammitində Yerevanın iştirak etməməsi ilə bağlı növbəti rədd cavabını şərh edərkən bildirib.

Ermənistanın xarici işlər nazirinin müavini Mnatsakan Safaryan daha əvvəl bəyan edib ki, Ermənistanda KTMT-dən çıxmaq məsələsi gündəmdə deyil. Diplomat, həmçinin əlavə edib ki, Yerevan təşkilatın qərarlarının qəbulunda iştirak etmir, amma buna mane olmur. Bu barədə oxşar açıqlama Rusiya prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakovdan da gəlib. Diplomatik səviyyədə "mülayim" olan Safaryanla müqayisədə, parlamentin sədri Alen Simonyan Yerevanın artıq faktiki olaraq KTMT-dən çıxdığını düşünür. Gələcəkdəki proseslər isə siyasi uyğunluq və danışıqlardan asılı olacaq.

Arutyunyanın fikrincə, Yerevanın mövqeyi artıq uzun müddətdir aparılan xəttin davamıdır. Bir tərəfdən, Qərbə doğru müəyyən bir meyl var, amma digər tərəfdən, bu, KTMT-nin əsas güc mərkəzi olan Rusiya ilə münasibətlərin tamamilə kəsilməsinə gətirib çıxarmır. Yerevan bu mövqeyini balanslaşdırma kimi izah edir.

"Ermənistanın bu siyasəti ən çox KTMT-yə ziyan vurur, çünki digər təşkilatlardan fərqli olaraq burada Yerevan üçün real mexanizmlər və öhdəliklər yoxdur. Buna görə də erməni rəsmiləri KTMT ilə bağlı siyasətlərini daha asanlıqla "çeşidləndirə" bilirlər. Eyni ritorika, məsələn, Yaxın Şərq və Şərqi Avropa İqtisadi Birliyi (EAEU) ilə bağlı yoxdur, çünki orada konkret ticarət-iqtisadi faktlar var və Yerevan onların zərər görməməsinə çalışır", - deyə Arutyunyan qeyd edib.

Arutyunyan, bu siyasətin hələ uzun müddət davam edə biləcəyini vurğulayıb. Hətta belə bir ehtimal da var: Ermənistanın KTMT-dən hüquqi olaraq çıxması, əgər daxili siyasi şərait və ya Rusiyanın Ermənistandan son qərarını verməsini tələb etməsi bunu qaçılmaz edərsə. Lakin hər iki ssenarini Arutyunyan ehtimal eməyib. Yerevanın Moskva ilə münasibətləri gərginləşdirmək, xüsusilə də, Rusiya və Qərb arasındakı əlaqələrdəki dəyişikliklərə görə əvvəldən mövcud olan əməkdaşlıq səviyyəsinə qayıtmaq üçün heç bir səbəbi yoxdur.

Bundan əlavə, Ermənistanın hərbi texnikası hələ də kifayət qədər Sovet/Rusiya istehsalı olan silahlarla təmin olunub və onların təmiri və xidmətləri müəyyən səviyyədə əməkdaşlıq tələb edir. Bu baxımdan, Arutyunyan Ermənistanın Paşinyanın seçildikdən sonra KTMT-dən hüquqi olaraq çıxmağı nəzərdən keçirəcəyini düşünmür.

KTMT-nin tədbirlərində iştirak etməmək, Ermənistan üçün hərbi təlimlər baxımından özəl mənfi nəticələrə gətirib çıxara bilər. KTMT-yə üzvlük yalnız toplantılardan ibarət deyil, həm də ucuz qiymətə hərbi texnikaların alışı, onların təmiri və ortaq təlimlərdir. Rusiya ordusu, öz növbəsində, "xüsusi əməliyyat zonası"ndakı (Ukrayna ilə müharibə) böyük döyüş təcrübəsini və müxtəlif növ silahların istifadəsi ilə bağlı təcrübəsini bölüşə bilər. Lakin görünən odur ki, Ermənistan rəhbərliyinin ilk növbədə, KTMT-nin sənəddə olan öhdəliklərinin reallıqla uyğun gəlməyən müqavimətləri ilə bağlı narahatlıqları daha önəmlidir.

Qadir, Bizimyol.info