Icma.az
close
up
RU
Ermənistanın “102” hədəfi RAKURS

Ermənistanın “102” hədəfi RAKURS

Sia Az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

İrəvan Rusiya bazasını saxlayacaqmı?

Ermənistan beynəlxalq güclərin maraqlarının kəsişməsi platformasına çevrilib. Məqalə müəllifi hesab edir ki, eyni zamanda, İrəvan Moskva ilə sıx bağlı olduğunu müxtəlif üsullarla təsdiq etməyə çalışır. Gümrüdəki hərbi baza ölkənin təhlükəsizlik sisteminin əsas elementi və Rusiya ilə strateji tərəfdaşlığın simvolu olaraq qalır. Moskva ilə İrəvanın münasibətlərində baş verən son hadisələr bizi onların gələcəkdə necə qarşılıqlı fəaliyyət göstərəcəkləri barədə düşünməyə vadar edir. Bu, Ermənistanın Cənubi Qafqaz regionunda nüfuzlu və ziddiyyətli regional və beynəlxalq güclərin maraqlarının kəsişməsi platformasına çevrilməsi ilə bağlıdır.

2023-cü ildə Azərbaycan sürətli hərbi əməliyyatla bölgəyə nəzarəti tam ələ aldı. Qarabağda son qarşıdurmalardan sonra iki ölkə - Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərə yeni rəng qatılıb. Avqustun 8-də Ermənistan və Azərbaycan sülh sazişi imzaladıqdan sonra bu məsələlər daha da aktuallaşıb. ABŞ Prezidenti Donald Trampın Vaşinqtonda vasitəçiliyi ilə imzalanmış tarixi razılaşma da Amerikanın bu strateji əhəmiyyətli regionda üstün rolunu bir daha təsdiqlədi. Qeyd edək ki, Zəngəzur dəhlizi ABŞ-a 99 il müddətinə eksklüziv uzunmüddətli hüquqlar verən “Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu”na çevrildi. Müqavilə Qafqazı Rusiya və İrandan ayırmaqla yanaşı, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirir.

Bu geosiyasi fırtınanın mərkəzində İrəvan və Moskva arasında strateji təhlükəsizlik tərəfdaşlığının əsas elementi olan Ermənistanın ikinci böyük şəhəri Gümrüdəki Rusiya hərbi bazasının taleyi dayanır.

Xüsusilə Ermənistan rəsmilərinin Rusiya ilə təhlükəsizlik əlaqələrini kəsmək istəyi ilə bağlı son bəyanatlarını nəzərə alsaq, bazanın bağlanması mübahisəli məsələdir. Bu istiqamətdə ilk addım 1990-cı illərdən İrəvan Beynəlxalq Hava Limanında təhlükəsizliyi təmin edən Rusiya sərhədçilərinin ölkədən çıxarılması oldu.

Güc balansı

Rusiyalı politoloq Dmitri Babiç qeyd edir ki, Ermənistan daxili qeyri-sabitlik dövrünü yaşayır və xarici təzyiqlərlə üzləşir. Baş nazir Nikol Paşinyan bütün tərəflərin, o cümlədən Rusiyanın mənfi reaksiyasına səbəb ola biləcək qətiyyətli hərəkətlərdən qaçaraq, müxtəlif güclər arasında güc balansını qorumağa çalışır. Ermənistanla Azərbaycan arasında imzalanmış son razılaşma bir sıra həll olunmamış məsələləri qoyub. Regionda gərginlik yüksək olaraq qalır ki, bu da Rusiyanın Gümrüdəki hərbi bazası ilə bağlı problemin həllini çətinləşdirə bilər.

Onun sözlərinə görə, iki ölkə arasında razılaşmanın davamlı sülhə gətirib çıxaracağını və ya mövcud fikir ayrılıqlarının bu kövrək tarazlığı pozub-dağıdacağını hələlik söyləmək mümkün deyil. Ona görə də Ermənistan hökuməti rus qoşunlarının öz ərazisindən çıxarılmasını tələb etməyə tələsmir.
Bundan əlavə, politoloq qeyd edir ki, İrəvan Şərqlə Qərb arasında manevr etməyə çalışır, mürəkkəb geosiyasi şəraitdə öz müstəqilliyini və təhlükəsizliyini qorumağa çalışır. Hərbi baza Ermənistanın təhlükəsizlik sisteminin əsas elementi və Rusiya ilə strateji tərəfdaşlığın simvolu olaraq qalır.

Milli təhlükəsizlik mülahizələri

Cənubi Qafqaz üzrə ekspert Andrey Areşev vurğulayır ki, bazanın yeri onun əsas məqsədini aydın şəkildə müəyyən edir. O, Gümrü şəhərinin qərb kənarında, “Ermənistanın düşməni” adlandırdığı Türkiyə ilə sərhəddən 10 kilometr az məsafədə yerləşir. Baza onilliklər ərzində mühüm təhlükəsizlik rolu oynayıb. Bu, keçmiş Sovet İttifaqının NATO üzvü olan dövlətlə birbaşa həmsərhəd olduğu azsaylı yerlərdən biri idi və bu günə qədər belə qalır.
Sovet İttifaqının dağılmasından sonra yoxsul və müstəqil Ermənistan özünün güclü və daha böyük qonşusu olan Türkiyə qarşısında bir daha zəif hiss etdi. Ekspertin fikrincə, Gümrüdəki baza Rusiya ilə Ermənistan arasında müqavilə qüvvədə olduğu müddətdə mövcud olacaq. Üstəlik, İrəvanın onu ləğv etmək üçün heç bir əsası yoxdur, çünki rus qoşunlarının mövcudluğu güc və maraqlar balansına töhfə verəcək.

Areşev, əksinə, hesab edir ki, bu bazanın ləğvi Rusiya ilə münasibətlərin daha da pisləşməsinə səbəb olacaq. İrəvan bunu bilir və Moskva ilə münaqişəyə girməyə çalışmır. Bundan əlavə, zaman keçdikcə bu baza Rusiyanın özünə lazımdırmı sualı yarana bilər.

Əlaqə və asılılıq

1995-ci ildə Ermənistanın şimalında yerləşən Gümrüdə iki ölkə arasında bağlanmış müqavilə çərçivəsində Rusiyanın 102-ci hərbi bazası yaradılıb. 2010-cu ildə Rusiyanın keçmiş prezidenti Dmitri Medvedevin Ermənistana səfəri zamanı Rusiyanın Gümrüdəki hərbi bazası ilə bağlı müqavilənin müddətinin uzadılmasına dair protokol imzalanıb. Baza ilə bağlı saziş 2044-cü ilə qədər uzadılıb və tərəflərdən heç biri onu ləğv etmək istəyini bildirməzsə, sonradan hər beş ildən bir avtomatik uzadılır. Bazanın iki hərbi qarnizonu var: Gümrü və İrəvanda. Bazanın aviasiya komponenti Erebuni aerodromunda (İrəvan) yerləşir və dörd minə yaxın hərbçi var.
Baza zenit-raket kompleksləri, MiQ-29 qırıcıları, Mi-24 helikopterləri və digər hərbi texnika, o cümlədən tanklar və piyadaların döyüş maşınları ilə silahlanıb.

Müqaviləyə əsasən, Ermənistan bazanı pulsuz verir və onun saxlanması xərclərinin yarısını ödəyir. Bu baza MDB-nin vahid hava hücumundan müdafiə sistemi çərçivəsində fəaliyyət göstərir və xüsusilə Türkiyə ilə sərhəddə Ermənistanın təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Ermənistan müdafiə məsələlərində həmişə Rusiyadan asılı olub. Bu asılılıq sovet dövrünə gedib çıxır və Ermənistan 1992-ci ildə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzv olduqdan sonra xeyli artıb.
Rusiya Birinci və İkinci Qarabağ müharibələri zamanı da daxil olmaqla, Ermənistanı hərbi texnikasının böyük hissəsi ilə təmin edərək, onun Rusiyanın hərbi dəstəyindən asılılığını artırıb. Fransa və Avropa İttifaqını da əhatə edəcək şəkildə hərbi tərəfdaşlar dairəsini genişləndirmək cəhdlərinə baxmayaraq, Ermənistan dərin hərbi, iqtisadi və geosiyasi əlaqələri sayəsində Rusiya ilə sıx bağlılığını davam etdirir. Bu asılılıq çox güman ki, davam edəcək və gələcəkdə Ermənistanın beynəlxalq münasibətlərinə və hərbi strategiyasına təsir edəcək.

“Qarabağlılar” Ermənistan vətəndaşlığını qəbul edib

Ermənistan Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbəri daha əvvəl bildirmişdi ki, “Qarabağ sakinləri”nin müraciətlərinə operativ şəkildə baxılır. “Qarabağdan olan 16 mindən çox məcburi köçkün Ermənistan Respublikasının vətəndaşlığını qəbul edib. Bu barədə Ermənistan daxili işlər nazirinin müavini Armen Qazaryan parlamentin müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri üzrə daimi komitəsinin iclasında bildirib”.

Onun sözlərinə görə, 5 mindən çox azyaşlı yeni pasport alan valideynlərinin ardınca avtomatik olaraq Ermənistan vətəndaşı olub. "Beləliklə, Dağlıq Qarabağdan olan 16 mindən çox soydaşımız artıq Ermənistan vətəndaşıdır", - nazir müavini qeyd edib. O, məlumatların sentyabrın 2-nə aid olduğunu dəqiqləşdirib.

Daha əvvəl Ermənistan Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbəri Arpine Sarkisyan bildirib ki, Qarabağ sakinlərinin müraciətlərinə sürətləndirilmiş qaydada (ümumi orta göstərici 4,5 ay olsa da, orta hesabla, bir ay ərzində) baxılır və onların ərizələrindən imtina halları qeydə alınmayıb. Sarkisyan xatırladıb ki, pasport xidmətinin stasionar kabinetləri ilə yanaşı, Daxili İşlər Nazirliyi respublikanın regionları üzrə səyahət edən səyyar məntəqələr (o cümlədən Dağlıq Qarabağdan olan həmvətənlərin maraqları üçün) açıb.

Bu arada…
Kim konstitusiyanın dəyişdirilməsinin əleyhinədir?

Sosial sorğu zamanı Ermənistan vətəndaşları ölkənin əsas qanununda islahatların aparılması məsələsinə öz baxışlarını bildiriblər. Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi Ermənistanın daxili işidir və heç bir ölkənin, o cümlədən Azərbaycanın bu prosesə təsir etmək hüququ yoxdur. Bu fikri GALLUP İnternational təşkilatının Ermənistan nümayəndəliyinin rəhbəri Aram Navasardyanın sözlərinə görə, Ermənistanda sorğuda iştirak edən vətəndaşların 58%-i bildirib. Navasardyan cümə günü keçirdiyi mətbuat konfransında avqustun 25-30-da keçirilən sorğuların nəticələrini təqdim edib. İştirakçıların ümumi sayı 1101 nəfərdir.

Azərbaycanın Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsini yekun sülh sazişinin imzalanması üçün şərt adlandırması ilə bağlı məlumatlara reaksiya verən respondentlərin 25,1%-i bunun növbəti siyasi tələ olduğunu və bu məsələnin həllindən asılı olmayaraq Bakının müqaviləni imzalamayacağını bildirib. Bu arada, 12,2% Azərbaycanla real və uzunmüddətli sülh gətirəcəksə, Ermənistan Konstitusiyasına dəyişikliklərin lehinə səs verib.

Bundan əvvəl Azərbaycan hakimiyyəti dəfələrlə bəyan edib ki, onlar Ermənistan Konstitusiyasından Qarabağla bağlı bəndin yer aldığı Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad çıxarıldıqdan sonra İrəvanla sülh müqaviləsi imzalamağa hazırdırlar. Bundan başqa, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan ölkə üçün yeni Konstitusiyanın qəbul edilməsinin zəruriliyindən açıq şəkildə danışıb. Ədliyyə naziri Srbuhi Qalyan isə bildirib ki, yeni əsas qanun layihəsinin mətni hazırlanma mərhələsindədir.

Ermənistan və Azərbaycan liderləri avqustun 8-də Vaşinqtonda birgə bəyannamə imzalayıblar və bu, ABŞ prezidenti Donald Trampın da şahid qismində imzası ilə təsdiqlənib. Bəyannaməyə əsasən, Ermənistan Birləşmiş Ştatlara 99 il müddətinə Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutunu (TRIPP) – Zəngəzur (Sünik) bölgəsindən keçməklə Naxçıvan və "materik" Azərbaycan arasında yolun inkişafı üçün müstəsna hüquqlar verəcək.

Amerika tərəfi torpaq sahəsini infrastruktur və idarəetməyə cavabdeh olan konsorsiuma subicarəyə verməyi planlaşdırır. Hər iki ölkənin xarici işlər nazirləri ATƏT-in Minsk Qrupunun və əlaqədar strukturların bağlanması ilə bağlı birgə müraciət də imzalayıblar. Daha sonra Ermənistan və Azərbaycanın xarici işlər nazirlikləri gələcək sülh sazişinin mətnini dərc ediblər.

V.VƏLİYEV

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:140
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 05 Sentyabr 2025 15:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see397

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see375

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see361

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see331

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see301

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see282

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see276

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see271

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see269

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see262

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see243

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see243

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see242

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see236

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see235

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see230

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see216

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see212

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see210

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see207
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri