Ermənistanın əsas müttəfiqi olan Hindistanı gələn il sürprizlər gözləyir ANALİTİKA KONKRET

“Hindistanın Rusiya ilə münasibətləri möhkəmdir, Amerika ilə münasibətlər ehtiyatlıdır. Çinlə münasibətlər ümidvericidir, Pakistanla münasibətlər isə laqeydlik səviyyəsindədir. Onun Banqladeşlə qonşuluğu narahatedici nöqtədədir. Kanada ilə bir-birinə laqeyd yanaşır”.

KONKRET.az xəbər verir ki, bu fikirləri türk ekspert Duyğu Çağla Bayram vurğulayıb.

O, daha sonra bunları bildirib:

“2024-cü ildə Hindistan diplomatiyasındakı ən əhəmiyyətli məqamlardan biri Baş nazir Modinin Rusiyaya iki dəfə səfər etməsi oldu. Bir dəfə avqustda illik sammitdə, sonra isə oktyabrda BRICS sammitində. Modinin 2022-ci il Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra ilk səfərləri olan və Qərb dünyası tərəfindən yaxından izlənilən bu təmaslar bütün dünyaya Dehli-Moskva münasibətlərinin nə qədər sıx olduğunu sübut etdi…

Digəri Modinin Ukraynaya səfəri idi. Bu səfər Hindistanın baş nazirinin təkcə 2022-ci il müharibəsindən sonra deyil, həm də Ukraynanın 1991-ci ildə müstəqillik əldə etməsindən sonra ilk səfəri olub. Döyüş meydanında sülhün əldə edilə bilməyəcəyini bildirən, ona görə də dialoq və diplomatiya təklif edən Dehli neytral oyunçu olaraq Moskva və Kiyevə mesajlarını çatdırıb.
Üçüncüsü, Hindistan və Çin sülhdən danışır. 4 ildən çox müddətdən sonra Çin lideri Xi və Modi Kazanda görüşüblər. Bu inkişaf etimadın möhkəmləndirilməsi tədbirlərinə yol açan sürətlənmə olsa da, əsas fərq qalmaqdadır. Amma hər iki ölkə səbirli diplomatiya və ehtiyatlı nikbinliklə işləyir. 2025-ci ildə əlavə addımlar gözlənilir…

2024-cü ildə Dehlinin Amerika ilə əlaqələri Vaşinqtonda demokratlarla münasibətlərdən asılı idi. Bu münasibətlər o qədər də ürəkaçan deyildi. Trampın yaxınlaşan prezidentliyi ilə bağlı ümidlər yüksək səviyyədə saxlanılır.
Hindistan və Amerikadan danışarkən, Amerika, Hindistan, Yaponiya və Avstraliyanın daxil olduğu Quad böyüməyə davam edir. Delaver Sammiti göstərdi ki, qrup görülən konkret tədbirlərlə inkişaf edir.

Kanada ilə münasibətlər rəsmi olaraq dibdədir. Hindistan, Trudeau hökumətinin xarici müdaxilə iddialarına görə münasibətləri pisləşdiyi üçün səfirini geri çağırıb və Kanada diplomatlarını ölkədən çıxarıb. Münasibətlərdə heç bir dəyişiklik yoxdur, çünki Trudeau Ottavadadır, hazırda hökuməti ilə siyasi qarışıqlıq içərisindədir, 2025-ci il seçkilərinə qədər günləri sayır…
Dəkkənin süqutu isə Dehli üçün böyük problem yaratdı. Banqladeşdə Hasina hökuməti süqut etdi və Yunus rejimi müvəqqəti hökumət olaraq hakimiyyətə gəldi. Dehli həmişə Hasina hökumətinə sərmayə qoyub, indi Dehli ilə münasibətlər daxili siyasətin obyektivindən baxılır, Dəkkədən isə anti-Hindistan əhval-ruhiyyəsi yüksəlir. Dehli isə anti-Hindu zorakılığından narahatdır və vəziyyəti bir az da şişirtməyə çalışır. Üstəlik, Dehli Hindistanda Hasinanı qəbul edərkən, Yunusun başçılıq etdiyi müvəqqəti hökumət Hasinanın mühakimə olunmasını istəyir. Bununla belə, düşünürəm ki, Dehli mütləq Hasinanı geri verməyəcək. Deməli, Hindistan-Banqladeş münasibətləri hələlik çox çətin yoldadır…

Və Pakistan; Pakistanla kriket diplomatiyası başa çatıb. 2024-cü ilin başqa bir kritik inkişafında Hindistan-Pakistan münasibətlərinin barometri rəsmi olaraq sona çatdı. Hindistan danışıqların və terrorun birlikdə gedə bilməyəcəyini bəyan edərək körpüləri yandırıb. Münasibətlərin yaxşılaşmasına ümid azdır…
Digər mühüm hadisə Maldiv adaları ilə əlaqələrin bərpasıdır. 2024-cü il münasibətlərin dibə vurması ilə başladı, lakin hər iki tərəfin səbirli diplomatiyası nəticəsində müsbət yüksəlişlə başa çatdı. Maldiv prezidenti Muizzu iki dəfə Dehliyə səfər edib. Hindistan isə əsas inkişaf tərəfdaşı olaraq qalır…

Və Dehli üçün 2024-cü ilin son nöqtəsi Modinin 21-22 dekabr tarixlərində Küveytə səfəri ilə müşahidə olunub. Bu, Hindistanın baş nazirinin 1981-ci ildən bəri Küveytə ilk səfəridir. (İndira Qandi 43 il əvvəl Küveytə səfər edən sonuncu Hindistan Baş naziri idi). Bu səfər 2024-cü ilin fevralında Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Qətərə səfərlərlə başlayan bir illik Körfəz səfərinin sonuncusu idi. Tarixən Küveytin ən böyük ticarət tərəfdaşlarından biri Hindistandır. Küveyt isə Hindistan üçün mühüm neft mənbəyi olaraq qalır və 2024-cü ilə qədər ölkənin enerji ehtiyacının təxminən 3 faizini ödəməklə doqquzuncu ən böyük təchizatçı kimi yer alır. Bundan əlavə, Hindistan icması təxminən beş milyon əhalisi olan Küveytin ən böyük immiqrant icmalarından biridir.
Qeyd edək ki, türk analitikin bu yazısı Ermənistan prizmasından çox əhəmiyyətlidir. Çünki rəsmi İrəvanın hazırda iki ən böyük müttəfiqi var. Biri Fransa, digəri isə Hindistandır.

Hazırladı: Natiq Səlim,
KONKRET.az