Ermənistanın taleyi sülh müqaviləsindən asılıdır TƏHLİL

Paşinyanın Avropa israrı Ermənistana baha başa gələ bilər

Ermənistanın Avropa İttifaqına (Aİ) qoşulması məsələsi uzun müddət siyasi dialoq səviyyəsində qalsa da, son illərdə bu istiqamətdə atılan addımlar prosesin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Xüsusilə 2023-cü ildən etibarən Ermənistan rəsmiləri Avropa İttifaqı ilə münasibətləri daha da genişləndirmək istədiklərini açıq şəkildə bəyan ediblər. Həmçinin 2025-ci ildə parlament qanun qəbul etməklə, bu niyyəti rəsmi dövlət strategiyası səviyyəsinə qaldırıb. Onu da qeyd edək ki, Ermənistan 2015-ci ildən Avrasiya İqtisadi İttifaqına üzvdür. Lakin Rəsmi İrəvanın Avropa İttifaqına qoşulması, Avrasiya İqtisadi İttifaqındakı üzvlüyü ilə ziddiyyət təşkil edir. Çünki Aİİ vahid gömrük ittifaqıdır. Təşkilata üzv ölkələr üçün ortaq xarici tariflər, vahid gömrük siyasəti tətbiq olunur. Aİ-da eyni prinsiplər üzərində qurulmuş gömrük təşkilatıdır. Faktiki olaraq Ermənistan iki fərqli gömrük ittifaqının üzvü ola bilməz. Məsələnin geosiyasi ölçüsü də diqqətdən kənarda qalmayıb. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov bildirib ki, Ermənistan yaxın vaxtlarda Avropa İttifaqı ilə yeni strateji tərəfdaşlıq gündəliyi imzalasa da, iki təşkilata üzv olması bir-birinə ziddir.

Mövzu ilə bağlı politoloq Azad Məsiyev Sherg.az-a açıqlamasında bildirib ki, Ermənistanın xarici siyasət kursu son illər açıq şəkildə Qərbyönlü istiqamətdə formalaşır:

“Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan hakimiyyətə ABŞ-nin himayəsi altında gəlib. Rəsmi İrəvanın həm daxili, həm də xarici siyasətində Vaşinqtonun təsiri açıq şəkildə hiss olunur. ABŞ tərəfindən gələn təlimat əsasında Ermənistan kollektiv Təhlükəsizlik Təşkilatını boykot edir. Ölkə formal olaraq təşkilatın üzvü qalsa da, iclaslarda iştirak etmir. Paralel olaraq Ermənistan Avropaya inteqrasiya kursunu gücləndirməyə çalışır. Lakin Avropa İttifaqı ilə Rusiya arasında dərinləşən geosiyasi qarşıdurma çərçivəsində, İrəvanın bu istiqamətdə atdığı addımlar ciddi risklər yaradacaq. Paşinyan Avropa İttifaqına inteqrasiya kursunda israrlı olacağı təqdirdə, Avrasiya İqtisadi İttifaqı və KTMT-də qalmaq məsələsi ilə bağlı strateji seçim etməlidir”.

Politoloqun sözlərinə görə, Ermənistanın Avropa İttifaqına qoşulması üçün qonşularla münasibətləri normallaşdırması zəruridir:

“Ermənistanın gələcək siyasi taleyi əsasən 2026-cı ildə keçiriləcək, parlament seçkilərindən asılıdır. Əgər Paşinyan seçkilərdən sonra hakimiyyətdə qalsa, Ermənistanın Qərbyönlü siyasəti daha aktiv fazaya keçəcək. Bununla yanaşı, Avrasiya İqtisadi İttifaqından çıxmaq Ermənistan üçün ağır iqtisadi nəticələr doğura bilər. Çünki ölkənin iqtisadi sistemi birliyə daxil olan Rusiya ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq şəraitində formalaşıb. Həmçinin Ermənistanın Avropaya inteqrasiya perspektivləri birbaşa regiondakı qonşularla, xüsusilə Türkiyə və Azərbaycanla münasibətlərdən asılıdır. Avropa İttifaqına inteqrasiya üçün Türkiyə ilə sərhədlərin açılması əsas şərtdir. Bu isə Ermənistanın Azərbaycanla yekun sülh müqaviləsini imzalamasından asılıdır”.

A.Məsiyevin qənaətinə görə, Ermənistanın Avropaya inteqrasiya cəhdləri Rusiyanın maraqlarına zidd istiqamətdə inkişaf edir:

“Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlıq nə Rusiya, nə də Azərbaycan əleyhinə yönəlməməlidir. İndiyədək Ermənistanın xarici siyasi fəaliyyəti müxtəlif mərhələlərdə Azərbaycan və Rusiya əleyhinə istiqamətlənib. Mövcud proseslər göstərir ki, Avropaya inteqrasiya cəhdləri Rusiyanın maraqlarına zidd istiqamətdə inkişaf edir. Avropa İttifaqının postsovet ölkələrindən üçüncü dövlətlərə qarşı geosiyasi təzyiq aləti kimi istifadə etmək istəyi Gürcüstan nümunəsində açıq şəkildə müşahidə olunub. Gürcüstanın Baş naziri dəfələrlə bəyan edib ki, Avropa İttifaqı ölkədən Rusiya ilə “ikinci cəbhə”nin açılmasını tələb edib. Oxşar ssenarinin rəsmi İrəvan üzərindən Rusiyaya qarşı tətbiq edilməsi ehtimalı istisna edilmir. Belə bir vəziyyət yaranacağı təqdirdə, ən böyük zərəri məhz Ermənistan görəcək”.

Aybəniz Səfərova