Etimadın gücünə söykənən birlik

Cənab Prezident İlham Əliyevin “Kazinform” agentliyinə verdiyi eksklüziv müsahibə təkcə iki ölkə arasında münasibətlərin dəyərləndirilməsi deyil, həm də Türk dünyasının gələcək inkişaf modelinə dair aydın baxışın ifadəsi kimi tarixə düşür. Bu müsahibə, həm siyasi, həm iqtisadi, həm də mədəni-mənəvi baxımdan Azərbaycan–Qazaxıstan tərəfdaşlığının sabit, etibarlı və strateji əsaslara söykəndiyini bir daha nümayiş etdirir. Cənab Prezidentin sözləri ilə desək, “Azərbaycan ilə Qazaxıstan arasında əlaqələr tarixi qardaşlığa, dostluğa və qarşılıqlı etimada əsaslanır.” Bu sadəcə diplomatik ifadə deyil — illər boyunca sınaqlardan çıxmış, ortaq tarix, ortaq mədəniyyət və ortaq kimlik üzərində qurulmuş qardaşlıq fəlsəfəsinin siyasi ifadəsidir. Cənab Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan və Qazaxıstan arasında münasibətlərin bu qədər güclü olması təsadüf deyil. Son üç ildə dövlət başçılarının qarşılıqlı yeddi səfəri, 170-dən çox hüquqi sənədin imzalanması, Ali Dövlətlərarası Şuranın yaradılması — bunlar bütün istiqamətlərdə qarşılıqlı fəaliyyətin sistemli şəkildə formalaşdığını göstərir. Cənab Prezidentin “bu mənim qardaş ölkəyə yeddinci səfərimdir” ifadəsi, əslində, sadəcə statistik məlumat deyil. Bu, liderlər arasında siyasi etimadın sabitliyinin, fərdi diplomatik harmoniyanın və türk dünyasının inteqrasiyasına sadiqliyin göstəricisidir.

Azərbaycan–Qazaxıstan münasibətlərinin mühüm dayaqlarından biri də iqtisadi-ticarət əlaqələrinin sürətli inkişafıdır. Müsahibədə qeyd olunan rəqəmlər bu inamın konkret nəticələrini göstərir: 2025-ci ilin ilk səkkiz ayında iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 547 milyon dollara çatıb — bu, bir il əvvəlkindən üç dəfə çoxdur. Qazaxıstan kapitalı ilə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 250-yə yaxın kommersiya qurumu, qarşılıqlı investisiya həcmlərinin sürətlə artması, “Aktau–Ceyhan” marşrutu üzrə neft tranziti barədə yeni razılaşmalar — bunların hamısı iqtisadi diplomatiyanın uğurlu sintezidir. Bu rəqəmlərin arxasında təkcə iqtisadi maraqlar deyil, həm də ortaq inkişaf strategiyası dayanır. Cənab Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, tərəflər arasında ticarətin və sərmayə axınının artması yalnız “Orta Dəhliz”in logistik imkanları ilə deyil, həm də liderlər arasında formalaşmış siyasi iradə ilə mümkündür. Azərbaycan və Qazaxıstanın təşəbbüsü ilə formalaşan Transxəzər Orta Dəhlizi, bu gün Avrasiyanın geoiqtisadi xəritəsində strateji mövqeyə malikdir. Cənab Prezident İlham Əliyev bu məsələyə toxunarkən, infrastrukturun modernləşdirilməsinin, tarif siyasətinin uyğunlaşdırılmasının və rəqəmsal inteqrasiyanın zəruriliyini xüsusi qeyd edir. Xəzər dənizinin dibi ilə çəkilən sualtı fiber-optik xəttin tikintisi, limanların yenilənməsi, yükdaşımaların 20 faiz artması — bütün bunlar Azərbaycan–Qazaxıstan əməkdaşlığının regional liderlik səviyyəsinə yüksəldiyini sübut edir. Bu istiqamətdə görülən işlər, əslində, iki ölkənin birgə səyi ilə Türk dövlətləri arasında yeni nəqliyyat-fəlsəfi konsepsiyanın — “Türk marşrutu”nun formalaşmasına yol açır. Cənab Prezident İlham Əliyevin diqqət çəkdiyi əsas istiqamətlərdən biri də bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlıqdır. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında imzalanan yeni sazişlər regionun enerji xəritəsini yenidən formalaşdırmaq potensialına malikdir. Bu, təkcə texnoloji inkişaf məsələsi deyil. Bu, həm də Türk dövlətlərinin gələcəyə ekoloji məsuliyyətli baxışının göstəricisidir. Cənab Prezident İlham Əliyev müsahibəsində Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) əhəmiyyətini xüsusi vurğulayır. Onun sözləri ilə desək, TDT “siyasi dialoqun dərinləşdirilməsi, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və humanitar əməkdaşlığın inkişafı üçün hərəkətverici platformadır.” Azərbaycanın Naxçıvandan başlayan Türk birliyi ideyasına sadiqliyi, Şuşa və Qəbələ zirvə görüşlərində qəbul edilən qərarlar və Türk Akademiyasının elmi təşəbbüsləri — hamısı Türk birliyinin yeni keyfiyyət mərhələsinə keçidini təmin edir. Cənab Prezident İlham Əliyevin Xəzər dənizinin dayazlaşması ilə bağlı fikirləri isə ekoloji diplomatiya baxımından mühüm siqnaldır. Onun “Xəzər yalnız su hövzəsi deyil, ortaq məsuliyyətimizin rəmzidir” fikri bu məsələni sıradan ekoloji problem səviyyəsindən çıxarır. Bu yanaşma göstərir ki, Azərbaycan və Qazaxıstan Xəzəri həm iqtisadi, həm də ekoloji müstəvidə birgə qorumaq niyyətindədir. Azərbaycan və Qazaxıstan xalqları arasında mədəni əlaqələr də bu münasibətlərin ayrılmaz hissəsidir. Mədəniyyət günləri, ədəbi layihələr, Kemel Tokayevin əsərlərinin Azərbaycan dilinə tərcüməsi kimi təşəbbüslər xalqlar arasında ruhi yaxınlığın və yaradıcılıq körpülərinin güclənməsinə xidmət edir. Bu, artıq sadəcə mədəniyyət mübadiləsi deyil — bu, türk xalqlarının bir-birini yenidən tanıması, ortaq gələcəyə birlikdə baxması prosesidir.
Cənab Prezident İlham Əliyevin “Kazinform”a müsahibəsi bir daha təsdiqlədi ki, Azərbaycan və Qazaxıstan münasibətləri təkcə siyasi və iqtisadi maraqlara deyil, həm də mənəvi dəyərlərə və ortaq strateji baxışa əsaslanır. Bu münasibətlər qardaşlığın, etimadın və ortaq iradənin parlaq nümunəsidir. Onlar təkcə iki dövlət arasında deyil, bütövlükdə Türk dünyasının inteqrasiya modelinin uğurlu nümunəsinə çevrilib.

David İbramxəlilov,
YAP Qusar rayon təşkilatının sədri