Evdar qadınlar bu yolla pensiya hüququna sahib ola biləcəklər AÇIQLAMA

"Evdar qadınlar mövcud qanunvericiliyə əsasən bu gün də pensiya hüququ əldə edə bilərlər. Bunun üçün onların adlarına ailə üzvü kimi torpaq mülkiyyətçisi qismində sosial sığorta ödənişlərinin edilməsi tələb olunur. Qanunvericiliyə görə, 25 il sığorta stajı olan şəxs pensiya hüququ qazanır. Lakin yalnız torpaq mülkiyyətçisi kimi edilən sığorta ödənişləri hesabına kifayət qədər pensiya kapitalı toplamaq mümkün olmur".
Bu sözləri Demokrat.az-açıqlamasında iqtisadçı ekspert Rəşad Həsənov deyib. 
O bildirib ki, minimum əməkhaqqına və torpağın kateqoriyasına uyğun olaraq müəyyən edilən sığorta ödənişləri çox cüzidir və bu ödənişlər pensiya kapitalının formalaşmasına imkan vermir:
"Bu halda yalnız minimum pensiya hüququnun əldə edilməsi mümkündür və bu da staj əsasında təmin olunur. Məsələn, 300 ay ərzində evdar qadının adına torpaq mülkiyyətçisi kimi sosial sığorta ödənişi edilibsə, o, mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq pensiya hüququ qazana bilər. Lakin təəssüf ki, praktikada torpaq mülkiyyətçilərinin sosial sığorta ödənişlərindən imtina etdiyi və ya bu ödənişləri etmədiyi hallar geniş yayılıb. Bu sahədə inzibatçılıq da zəifdir.
Digər tərəfdən, evdar qadın əvvəllər işləyib, lakin sonradan əmək fəaliyyətini dayandırıbsa və nə 25 il sığorta stajı, nə də tələb olunan pensiya kapitalı formalaşıbsa, onun yenə də müəyyən imkanları mövcuddur. Belə ki, fərdi hesabın könüllü hissəsinə əlavə ödəniş etməklə minimum pensiya hüququ əldə edilə bilər. Məsələn, hazırda minimum pensiya kapitalı tələbi 46.080 manatdır. Əgər vətəndaşın hesabında 40.000 manat varsa, çatışmayan 6.080 manatı könüllü hissəyə əlavə etməklə minimum pensiya hüququnu qazana bilər".
Ekspert deyib ki, bu evdar qadınlar üçün mövcud alternativ variantlardan biridir:
"Ümumilikdə isə dünyada bu məsələ uzun illərdir müzakirə olunur. Bəzi ölkələrdə, o cümlədən 1990-cı illərdə Türkiyədə qadınlara fərdi hesab açmaq və həmin hesaba sosial sığorta ödənişi etmək şərti ilə pensiya hüququ əldə etmək imkanı yaradılmışdı. Bir sıra ölkələrdə isə qadınların evdə gördüyü işlər əmək fəaliyyəti kimi qiymətləndirilir və bunun hesablanması üçün müxtəlif metodologiyalar tətbiq olunur.
Əgər qadın işləmirsə və ev işləri ilə məşğuldursa, bu, ailənin əlavə xidmətlərə xərcləyəcəyi vəsaitin qarşısını alır. Məsələn, qadın evdə uşağa baxırsa, dayəyə ehtiyac qalmır, evin təmizliyini özü aparırsa, təmizlikçi xidmətinə pul xərclənmir. Ailə təsərrüfatının digər işlərini də özü gördükdə əlavə işçi cəlb olunmur. Halbuki bu işlər üçün kənardan işçi cəlb edilsəydi, ailə əlavə vəsait ödəməli olardı".
Onun sözlərinə görə, həmin vəsaitlərin ailədə qalması şərti olaraq qadının qazancı kimi dəyərləndirilə bilər:
"Bu əsasla evdar qadınların evdə gördüyü işlərin müəyyən formada əmək stajına daxil edilməsi mümkündür. Məsələn, uşağa 8 yaşınadək baxılması, əlilliyi olan şəxsə qulluq göstərilməsi, yaşlı ailə üzvlərinə xidmət edilməsi dövrünün iş stajı kimi tanınması müəyyən imkanlar yarada bilər.
Bunun üçün əmək pensiyaları haqqında qanunvericiliyin və hüquqi çərçivənin təkmilləşdirilməsinə ehtiyac var. Hazırkı mərhələdə bu istiqamətdə ciddi addımların atılacağı gözlənilməsə də, gələcəkdə sosial və humanitar aspektlərin nəzərə alınacağına və evdar qadınlar üçün pensiya hüququnun daha əlçatan olacağına ümid var.
Hazırkı şərtlərlə pensiya hüququ əldə edə bilməyən evdar qadınlar yaşa görə müavinət almaq hüququna malikdirlər. Hazırda yaşa görə müavinətin məbləği 220 manat, minimum pensiya isə 320 manatdır. Arada təxminən 100 manat fərq var. Buna baxmayaraq, pensiya hüququ formalaşmadıqda, yaşa görə müavinətdən istifadə etmək tövsiyə olunur".
Əfsanə Kamal
Demokrat.az